Là một nhà sáng lập, năm kỹ năng cốt lõi cần nắm vững nhất: Thứ nhất, tư duy hệ thống. Tư duy hệ thống là gì? Nói đơn giản, là khả năng nhìn thấu cấu trúc và logic đằng sau các hiện tượng phức tạp, chứ không chỉ dừng lại ở thông tin bề mặt. Ví dụ, khi mọi người nghe về xung đột giữa các nhân vật công chúng, đa số sẽ xem đó như chuyện để bàn hoặc tin đồn; còn những người có tư duy hệ thống sẽ phân tích sâu hơn: đằng sau đó liên quan đến các cấu trúc lợi ích, mối quan hệ cạnh tranh và ảnh hưởng lâu dài. Trọng tâm của tư duy hệ thống không phải phản ứng cảm xúc, mà là hiểu về “mối quan hệ nhân quả” và “cấu trúc tổng thể”. Làm thế nào để phát triển kỹ năng này? Về bản chất, cần quan sát thực tế nhiều, tiếp xúc với nhiều người, vai trò khác nhau, hiểu quy luật vận hành của nhân sinh và xã hội.

Thứ hai, khả năng sáng tạo. Sáng tạo không chỉ là “cảm hứng bất chợt”, mà là nâng cấp phương pháp giải quyết vấn đề. Trước đây, sáng tạo chủ yếu dựa vào trí óc con người, từ không đến có thường cần cảm hứng mạnh mẽ và điều chỉnh trạng thái; nhưng ngày nay, sáng tạo ngày càng đến từ sự hợp tác giữa trí óc con người và AI. Nói cách khác, sáng tạo không còn chỉ là năng khiếu cá nhân thuần túy, mà là khả năng tận dụng AI như một công cụ, kết hợp với khả năng đánh giá của con người, thẩm mỹ và ý thức mục tiêu để cùng nhau hoàn thành công việc sáng tạo.

Thứ ba, khả năng tích hợp liên ngành. Trong tương lai, các chuyên gia trong một lĩnh vực đơn lẻ sẽ đối mặt với rủi ro ngày càng lớn. Nếu một người chỉ tập trung sâu vào một lĩnh vực dễ bị thay thế bởi công nghệ, thì khi công nghệ thay đổi, những tích lũy ban đầu có thể nhanh chóng mất giá trị. Người thực sự có sức cạnh tranh thường có khả năng kết nối kiến thức từ các lĩnh vực khác nhau: công nghệ + nội dung, dữ liệu + kinh doanh, kỹ thuật + nhân văn. Khả năng tích hợp liên ngành này, đặc biệt quan trọng trong giai đoạn trung học và đại học, quyết định bạn có khả năng chuyển đổi và thích nghi lâu dài hay không.

Thứ tư, khả năng hợp tác với AI. Vấn đề then chốt không phải “AI có thay thế được bạn không”, mà là bạn có thể hợp tác với AI như thế nào. Hãy xem AI như một công cụ, cộng tác viên hoặc thậm chí là “hệ thống mở rộng nhận thức”, chứ không phải đối thủ cạnh tranh. Hiểu rõ giới hạn, cách sử dụng và lợi thế của AI, để nó có thể mở rộng khả năng đánh giá, hiệu quả và sáng tạo của bạn, sẽ trở thành một kỹ năng nền tảng.

Thứ năm, tầm nhìn toàn cầu. Tầm nhìn toàn cầu không đơn thuần là “đi nước ngoài” hoặc “so sánh”, mà là khả năng hiểu các nền văn hóa, hệ thống và cách tư duy khác nhau. Khi bạn thực sự hiểu được logic vận hành của thế giới đa dạng, sẽ dễ dàng hình thành nhận thức về bản thân một cách ổn định và rõ ràng hơn. Người có tầm nhìn toàn cầu có thể chuyển đổi góc nhìn trong các nền văn hóa và hệ thống khác nhau, từ đó hiểu vấn đề ở cấp độ cao hơn, chứ không bị giới hạn bởi kinh nghiệm cá nhân.