OpenAI-Microsoft, hủy bỏ thỏa thuận độc quyền thúc đẩy sự lan rộng của mô hình AI

OpenAI và Microsoft chuyển hợp đồng độc quyền hiện tại thành hình thức phi độc quyền, từ nay các mô hình trí tuệ nhân tạo của OpenAI không chỉ có thể cung cấp trên Azure của Microsoft mà còn có thể được triển khai qua các nền tảng đám mây khác như Amazon Web Services và Google Cloud. Trước đó, sự hợp tác giữa hai công ty được xem là trụ cột chính của thị trường trí tuệ nhân tạo sinh tạo, và lần điều chỉnh này được hiểu là nhằm mở rộng kênh phân phối của OpenAI, đồng thời giảm bớt gánh nặng hạ tầng của Microsoft.

OpenAI và Microsoft ngày 27 theo giờ địa phương thông báo sửa đổi hợp đồng giữa hai bên, chuyển quyền sử dụng mô hình của OpenAI mà Microsoft từng sở hữu độc quyền thành quyền cấp phép phi độc quyền. Như vậy, các mô hình GPT sau này có thể được bán và cung cấp trong các môi trường đám mây ngoài Azure. Tuy nhiên, OpenAI vẫn xem Microsoft là đối tác chính về đám mây, và cam kết sẽ ưu tiên triển khai sản phẩm của mình trên Azure trong điều kiện không bị hạn chế về công nghệ đặc biệt. Điều này có nghĩa là lần điều chỉnh này không phải là chia tay hoàn toàn, mà là mở rộng phạm vi hợp tác trong khi vẫn duy trì cấu trúc hợp tác hiện tại.

Khung hợp đồng chính cũng phần nào được giữ lại. Microsoft vẫn tiếp tục có quyền cấp phép sở hữu trí tuệ đối với các mô hình và sản phẩm của OpenAI đến năm 2032, nhưng quyền này nay đã không còn mang tính độc quyền. Ngoài ra, lợi nhuận từ việc bán các mô hình của OpenAI qua mạng lưới dịch vụ của chính Microsoft sẽ không còn phải trả phần chia sẻ riêng cho OpenAI, điều này có thể xem là một thay đổi bất lợi đối với OpenAI. Thêm vào đó, điều kiện OpenAI sẽ phân chia một tỷ lệ cố định lợi nhuận từ việc bán các mô hình và sản phẩm của mình cho Microsoft trước năm 2030 vẫn được giữ nguyên, các nhà phân tích ước tính tỷ lệ này khoảng 20%. Đặc biệt đáng chú ý là điều khoản gây tranh cãi trước đó — tức là khi đạt được trí tuệ nhân tạo tổng quát (tức AI có khả năng suy luận tổng quát ở mức con người hoặc cao hơn) thì sẽ chấm dứt phân chia lợi nhuận — lần này đã bị loại bỏ. Do chưa có sự thống nhất rõ ràng trong ngành về định nghĩa trí tuệ nhân tạo tổng quát, nhiều ý kiến cho rằng điều này khó có thể trở thành tiêu chuẩn trong hợp đồng thực tế.

Lần sửa đổi này cũng mang ý nghĩa làm dịu đi căng thẳng gần đây giữa hai công ty. OpenAI đã quyết định ra mắt dịch vụ trí tuệ nhân tạo doanh nghiệp Frontier dựa trên hạ tầng của Amazon Cloud, trong khi tháng trước Microsoft từng chỉ ra rằng hướng đi này có thể vi phạm hợp đồng hiện tại, thậm chí đề cập đến khả năng kiện tụng pháp lý. Cuối cùng, việc điều chỉnh hợp đồng này được xem là giúp OpenAI có thể tiếp cận nhiều khách hàng hơn trong quá trình chuẩn bị phát hành lần đầu ra công chúng, còn Microsoft cũng có thể thoát khỏi gánh nặng mở rộng trung tâm dữ liệu không giới hạn để đáp ứng nhu cầu của OpenAI. Các nhà phân tích của Evercore ISI và Barclays cho rằng Microsoft hiện có thể tập trung hiệu quả hơn vào các dịch vụ AI của riêng mình như Copilot bằng cách phân bổ nguồn lực tốt hơn.

Phân tích thị trường chung cho rằng, động thái này là kết quả của sự tác động chung của nhu cầu chiến lược và thay đổi trong môi trường quản lý. OpenAI cần mở rộng hơn nữa việc quảng bá các mô hình của mình để nâng cao giá trị doanh nghiệp, trong khi Microsoft có thể thoát khỏi cấu trúc phụ thuộc vào các đối tác cụ thể, từ đó củng cố chiến lược đa mô hình. Đồng thời, việc giảm bớt tính độc quyền cũng giúp giảm áp lực từ các cơ quan quản lý cạnh tranh của các quốc gia trong các cuộc điều tra chống độc quyền. Từ năm 2019, Microsoft đã đầu tư vào OpenAI, và khi OpenAI tháng 10 năm ngoái tái cấu trúc thành một công ty phi lợi nhuận có khả năng sinh lợi, Microsoft đã nhận được khoảng 27% cổ phần, trở thành cổ đông lớn thứ hai sau Quỹ OpenAI. Xu hướng này cho thấy, trong tương lai, ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo có thể chuyển từ liên minh kín của một công ty đơn lẻ sang mô hình mở rộng qua nhiều nền tảng đám mây và nhiều kênh phân phối khác nhau.