Lương Văn Phong vẫn còn quá bảo thủ

DeepSeek، đang đi khắp nơi tìm kiếm tiền.

Theo báo cáo của The Information, DeepSeek dự định huy động ít nhất 300 triệu USD với định giá không thấp hơn 10 tỷ USD, đây là lần đầu tiên kể từ khi thành lập, họ mở cửa huy động vốn từ bên ngoài.

Trong hơn một năm qua, DeepSeek cố ý duy trì một thái độ hiếm có trong ngành AI: không huy động vốn, không thương mại hóa, không đi thuyết trình. Lợi nhuận từ công ty mẹ Fantasia Quantitative liên tục truyền máu, giúp họ đứng ngoài logic của vốn hóa thị trường. Điều này hiếm thấy trong giới AI, cũng vì vậy mà họ tích lũy được danh tiếng khá tốt.

Dù sao, DeepSeek cuối cùng khác biệt với Kimi, Doubao, Qianwen — vị trí của DeepSeek trong nhận thức công chúng và trọng lượng mà nó mang trong câu chuyện lớn hơn vượt xa giới hạn của các chủ đề thương mại. Nó giống như một bằng chứng về năng lực AI của Trung Quốc, là một biểu tượng phức tạp về màu sắc, chứ không chỉ là một công ty đang cạnh tranh trên thị trường.

Chính vì vậy, mọi chuyện xảy ra với DeepSeek đều mang theo trọng lượng vượt ra ngoài chính công ty.

Tại sao DeepSeek đột nhiên bắt đầu huy động vốn?

Nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy lần huy động này là sự chảy máu nhân tài.

DeepSeek-R1 bùng nổ vào đầu năm 2025, các nghiên cứu viên chủ chốt ngay lập tức trở thành mục tiêu săn đón của ngành, ByteDance, Xiaomi, Tencent bắt đầu tuyển dụng, nhiều nghiên cứu viên chủ chốt lần lượt rời đi.

Từ góc nhìn toàn cảnh ngành AI Trung Quốc, cuộc chiến giành nhân lực này tất nhiên là tín hiệu thị trường bình thường — nhân tài di chuyển trong hệ sinh thái nội địa, là dấu hiệu cho thấy ngành đang trưởng thành.

Thông thường không phải nói rằng cần tôn trọng nhân tài, và dành cho nhân tài xuất sắc mức đãi ngộ cao hơn sao?

Giờ đây, đã có đãi ngộ rồi đấy.

Chỉ có điều, đối với DeepSeek, “bị tuyển dụng” chính là một rắc rối lớn: không phải là người đi rồi công việc không thể tiếp tục, mà là vấn đề về bản chất.

Trước đây, DeepSeek là một dự án nhỏ do Fantasia Quantitative nuôi dưỡng, không cần quan tâm đến việc kiếm tiền, có thể đóng cửa tự vui chơi, tập trung vào lý tưởng công nghệ.

Ưu điểm của loại dự án này rõ ràng, các kỹ sư công nghệ thích môi trường này nhất, ai có thể từ chối một môi trường nghiên cứu phát triển tự do như vậy chứ? Thành công rực rỡ của DeepSeek năm ngoái chính là thành quả của bầu không khí này.

Nhưng mô hình tự vui chơi, tự do này cũng có nhược điểm rõ ràng — sau khi thoát khỏi những ồn ào bên ngoài, dù có môi trường nghiên cứu tự do, nhưng lại mất đi khả năng đánh giá giá trị của chính mình một cách hợp lý.

Cụ thể là: do DeepSeek trước đây kín đáo, nên lâu nay chưa có một định giá đáng tin cậy, và do thiếu định giá hợp lý, họ không thể dùng phương pháp quyền chọn để thúc đẩy các kỹ sư công nghệ dưới quyền — trong tương lai, tại một thời điểm nào đó, mua cổ phần của công ty với giá đã thỏa thuận ngày hôm nay. Ví dụ, công ty hiện định giá 10 tỷ USD, cấp quyền chọn cho bạn, thỏa thuận bạn có thể mua cổ phần công ty với mức giá tương ứng với định giá này. Nếu sau ba năm, định giá công ty tăng lên 50 tỷ USD, khi bạn thực hiện quyền chọn, phần chênh lệch chính là lợi nhuận của bạn.

Đây là một phương thức thúc đẩy phổ biến của các doanh nghiệp có định giá và vốn hóa thị trường rõ ràng.

DeepSeek tất nhiên sẽ không làm thiệt thòi các nhà nghiên cứu phát triển, theo các tin tức trước đó, mức lương trung bình của đội ngũ DeepSeek khoảng 100.000 nhân dân tệ/tháng, thu nhập hàng năm trên 1 triệu là chuyện bình thường, tuyệt đối là mức lương cao.

Nhưng vấn đề là, mức đãi ngộ trên thị trường bên ngoài có thể lên tới vài chục triệu hoặc thậm chí hàng trăm triệu.

Ở mức độ nào đó, chính những hạn chế này đã dẫn đến tình trạng DeepSeek bị các tập đoàn lớn liên tục tuyển dụng, giành giật nhân tài.

Đây chính là lý do tại sao DeepSeek bắt đầu tìm kiếm huy động vốn, vì nó cần phải có một định giá nhất định trên thị trường để cấp quyền chọn cho nhân viên, nếu không, quyền chọn chỉ là ảo tưởng.

Dĩ nhiên, còn có một áp lực sâu hơn từ góc độ công nghệ:

R1 và V3 của DeepSeek đã thể hiện khả năng ấn tượng vào đầu năm 2025, nhưng giờ là tháng 4 năm 2026.

Thời điểm đó, đối thủ của DeepSeek là GPT, nhưng giờ đây, chỉ mới hơn một năm trôi qua, đối thủ đã trở thành Claude, Gemini, Grok. Không may, hiệu suất của DeepSeek R1 và V3 rõ ràng đã bị Claude, Gemini vượt mặt.

AI tiến bộ rất nhanh, đánh giá của bên ngoài về vị trí thế hệ của mô hình hiện tại của một công ty sẽ âm thầm ảnh hưởng đến quyết định của các nhà nghiên cứu hàng đầu. Nhân tài có muốn ở lại hay không phần lớn phụ thuộc vào việc họ có tin rằng còn có thể chiến đấu trong lĩnh vực công nghệ này hay không.

Vì vậy, ngoài động lực tài chính, DeepSeek còn phải đưa ra các sản phẩm vượt trội hơn Claude, Gemini để chứng minh rằng họ vẫn còn đủ “chiến trường công nghệ” để chiến đấu — lần này, huy động vốn dựa trên một định giá thị trường 100 tỷ USD. Số này có tác dụng cốt lõi là: thứ nhất, làm cho quyền chọn của nhân viên trở nên thực tế; thứ hai, thể hiện thái độ tiến bộ trong công nghệ của họ, để các nghiên cứu của DeepSeek tiếp tục tiến về phía trước.

100 tỷ USD định giá dựa trên điều gì?

Vậy, 100 tỷ USD có đắt không?

Tùy vào hoàn cảnh.

Chúng ta cần biết một điều: trong hơn một năm qua, DeepSeek luôn là một dự án rất “bình thản”.

Cho đến nay, chưa ai phát hiện DeepSeek có doanh thu hệ thống rõ ràng nào, giá API ra bên ngoài cũng rất thấp, dòng sản phẩm ToB còn chưa hình thành, giống như một sở thích phụ của các ông lớn, hoàn toàn không quan tâm đến việc kiếm tiền hay không, chỉ để vui vẻ.

So sánh với Anthropic, DeepSeek sẽ thú vị hơn. Công ty này cũng tập trung nghiên cứu công nghệ, cũng đã ra mắt sản phẩm AI đột phá Claude, nhưng định giá đã vượt quá 380 tỷ USD.

Hậu thuẫn cho định giá cao của Anthropic là hai lý do:

Lý do chính thức là: Tiến trình thương mại hóa của Anthropic còn tích cực hơn DeepSeek, trên thị trường tiêu dùng, các dịch vụ thành viên bán chạy như diều gặp gió, dựa vào khả năng mô hình mạnh, không lo bán hàng, thậm chí còn áp dụng chiến thuật “đàn anh bắt nạt em”, hôm nay giới hạn Token, ngày mai thực hiện xác thực danh tính, hoàn toàn là thị trường bán buôn, doanh thu hàng năm đã đạt 14 tỷ USD.

Lý do ngầm là: Claude, như một mô hình hàng đầu, đã trở thành biểu tượng của sức mạnh công nghệ Mỹ, trong đó có các nhà đầu tư quốc tế như GIC của Singapore, Blackstone, Goldman Sachs, Temasek, Nvidia đều đã đặt cược vào đây.

Nói ngắn gọn, các nhà đầu tư quốc tế này đánh giá cao AI của Mỹ.

Các khoản đầu tư lớn của các nhà đầu tư quốc tế không chỉ là một cược thương mại, mà còn là một tuyên bố chiến lược. “Lợi thế dẫn đầu” này chiếm phần lớn trong định giá của Anthropic. Năm ngoái, mọi người còn nhớ rõ — sau khi DeepSeek-R1 nổi tiếng, đã gây chấn động đáng kể trong giới công nghệ và chính sách Mỹ. Đại diện cho các tổ chức nghiên cứu AI hàng đầu của Mỹ, chiến lược của Anthropic trong bối cảnh này càng được nâng cao giá trị.

Định giá 10 tỷ USD của DeepSeek cũng dựa trên logic tương tự.

Cốt lõi công nghệ của DeepSeek là phương pháp huấn luyện có hiệu suất cao, chi phí thấp, có thể huấn luyện ra các mô hình xuất sắc với chi phí cực thấp. Nhưng quan trọng hơn, phương pháp này thể hiện một khả năng “nguy hiểm” cực độ: không cần phụ thuộc quá nhiều vào Nvidia, không cần nhiều đầu tư, vẫn có thể tạo ra các mô hình lớn tuyệt vời.

Thông điệp này, thật sự rất nghiêm trọng.

Bởi vì, nếu tiếp tục suy diễn, chúng ta sẽ thấy một bức tranh rất tuyệt vời: có thể trong tương lai không xa, DeepSeek sẽ dùng phương pháp huấn luyện hiệu suất cao, chi phí thấp của mình để huấn luyện ra các mô hình mã nguồn mở có hiệu năng không thua kém Claude trên GPU nội địa.

Nếu hình ảnh này trở thành hiện thực, thì đối với Nvidia, Claude và các nhà đầu tư quốc tế đặt cược vào họ, đó chính là một “bức tranh địa ngục”.

Vì vậy, theo quan điểm cũ, nếu chỉ đánh giá khả năng kiếm tiền của DeepSeek, thì định giá 100 tỷ USD rõ ràng là quá cao. Còn nếu đánh giá vị trí chiến lược của DeepSeek, thì mức định giá này rõ ràng còn “khiêm tốn” quá mức.

Chỉ có thể nói, Lương Văn Phong, cuối cùng vẫn còn quá bảo thủ.