Ngân hàng Thanh toán Quốc tế cảnh báo: Tính chất của stablecoin giống như chứng khoán, nhược điểm trong việc mua lại có thể gây ra rút tiền hàng loạt trong lĩnh vực tài chính

Quy mô stablecoin toàn cầu vượt 310 tỷ USD, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cảnh báo rủi ro phân mảnh trong quản lý. Do các nhà phát hành dự trữ chủ yếu là trái phiếu Mỹ và tiền gửi, các thiếu sót cơ chế có thể dẫn đến rút tiền hàng loạt.

Quy mô thị trường vượt 320 tỷ, BIS cảnh báo rủi ro phân mảnh tiềm ẩn của stablecoin

Cùng với sự mở rộng nhanh chóng của thị trường tài sản kỹ thuật số, vai trò của stablecoin ngày càng trở nên quan trọng trong hệ thống tài chính. Theo dữ liệu mới nhất của CoinGecko, tổng lượng lưu hành stablecoin toàn cầu hiện khoảng 315,9 tỷ USD, trong đó phần lớn là các token gắn với đô la Mỹ.

Giám đốc điều hành Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) Pablo Hernández de Cos phát biểu tại hội thảo do Ngân hàng Nhật Bản tổ chức vào thứ Hai, bày tỏ mối lo ngại cao về xu hướng phát triển của stablecoin hiện nay. Nếu quy mô stablecoin tiếp tục mở rộng đủ để cạnh tranh với tiền tệ truyền thống mà thiếu một khung quản lý quốc tế hiệu quả, sẽ gây ra hậu quả lớn đối với ổn định tài chính và chính sách kinh tế.

Cấu trúc thị trường hiện nay thể hiện sự tập trung cao, chỉ riêng Tether ($USDT) và Circle ($USDC) đã chiếm khoảng 85% thị phần toàn cầu. Theo thống kê, $USDT đã đạt giá trị khoảng 186 tỷ USD, còn $USDC khoảng 78,8 tỷ USD.

Pablo Hernández de Cos cho rằng, mức độ tập trung này phản ánh tầm quan trọng hệ thống, đồng thời nhấn mạnh những thiếu sót trong các sắp xếp stablecoin hiện tại về phương diện thanh toán.

Dù stablecoin có lợi thế về chuyển khoản xuyên biên giới nhanh chóng, khả năng tích hợp với hợp đồng thông minh, nhưng cơ chế hoạt động và thực chất của chúng vẫn còn nhiều khác biệt so với tiền tệ thực sự. Các cơ quan lập pháp toàn cầu cần tăng cường hợp tác để tránh các quy định rời rạc, nếu không sẽ dẫn đến phân mảnh thị trường nghiêm trọng và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thực hiện trốn thuế hoặc lách luật.

Thuộc tính của stablecoin ngày càng giống chứng khoán, thiếu hụt cơ chế mua lại có thể gây ra rút tiền hàng loạt

Về bản chất của stablecoin, Pablo Hernández de Cos đưa ra quan điểm: Hiện tại, mô hình hoạt động của stablecoin giống như một sản phẩm đầu tư hoặc quỹ ETF theo chỉ số, mang tính chất chứng khoán nhiều hơn tiền tệ truyền thống.

Các nhà phát hành thường áp dụng phí giao dịch hoặc hạn chế đặc biệt trong quá trình mua lại trên thị trường sơ cấp, đồng thời giá trên thị trường thứ cấp thường lệch khỏi giá neo 1 USD, những “ma sát mua lại” này khiến stablecoin không thể duy trì ổn định trong thời kỳ áp lực như tiền tệ truyền thống. Vì các nhà phát hành stablecoin thường giữ dự trữ là trái phiếu chính phủ ngắn hạn và tiền gửi ngân hàng, cấu trúc này tiềm ẩn rủi ro lây lan lớn.

Một khi thị trường xảy ra rút vốn quy mô lớn, nhà phát hành có thể buộc phải bán tháo dự trữ trong bối cảnh thị trường đã chịu áp lực, dẫn đến truyền tải áp lực thanh khoản sang hệ thống ngân hàng. Chuỗi phản ứng này tương tự như vụ rút tiền hàng loạt của Ngân hàng Silicon Valley (SVB) năm 2023, có thể gây tác động tiêu cực đến toàn bộ thị trường tài chính.

Ngoài ra, BIS cũng quan tâm đến khả năng stablecoin làm suy yếu chính sách tiền tệ và tài khóa. Nếu người dân chuyển mạnh tiền gửi ngân hàng sang stablecoin khi lãi suất cao, nền tảng vay mượn của ngân hàng sẽ bị lung lay. Để giảm thiểu rủi ro này, một số nhà hoạch định chính sách đang xem xét hạn chế trả lãi trên stablecoin hoặc cho phép các nhà phát hành tuân thủ tiếp cận các khoản vay của ngân hàng trung ương hoặc cơ chế bảo hiểm tiền gửi tương tự, nhằm duy trì chức năng thanh toán kỹ thuật số đồng thời đảm bảo an toàn.

Tiến trình quản lý pháp lý không đồng bộ, ví tiền phi tập trung trở thành lỗ hổng cho huy động vốn bất hợp pháp

Mặc dù các nền kinh tế lớn toàn cầu đều thúc đẩy xây dựng khung quản lý stablecoin, tiến độ còn chậm và thiếu tiêu chuẩn thống nhất. Chủ tịch Ủy ban Tài chính Toàn cầu (FSB), Thống đốc Ngân hàng Anh Andrew Bailey gần đây cho biết, quá trình xây dựng quy tắc quốc tế đã bị đình trệ.

Tại Mỹ, Quốc hội đang thúc đẩy dự luật 《CLARITY》, đã thông qua Hạ viện và đang được Ủy ban Ngân hàng và Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện do Thượng nghị sĩ Tim Scott và Thượng nghị sĩ John Boozman dẫn đầu xem xét. Mặc dù một số thượng nghị sĩ đã đạt thỏa thuận về lợi nhuận của stablecoin, nhưng còn tồn tại bất đồng về quản lý DeFi và đạo đức nghề nghiệp.

Pablo Hernández de Cos đặc biệt nhấn mạnh, việc sử dụng blockchain công khai, không cần phép và ví không lưu ký của stablecoin khiến nhiều hoạt động nằm ngoài sự giám sát của các quy định AML và CTF truyền thống. Trừ khi có các biện pháp phòng ngừa đặc thù tại các kênh ra vào (On-off ramps), stablecoin dễ trở thành công cụ rửa tiền bất hợp pháp.

Tính chất xuyên biên giới này khiến việc quản lý của một quốc gia gặp nhiều hạn chế. Nếu các quy định pháp luật của các khu vực pháp lý bị xé rách, nhà phát hành có thể chuyển hoạt động sang các khu vực có quy định lỏng lẻo hơn. Cuộc cạnh tranh về quy định này sẽ làm khó theo dõi các hoạt động tài chính bất hợp pháp và khó loại bỏ rủi ro hiệu quả.

Các nước Mỹ và châu Âu đẩy nhanh chiến lược, cuộc tranh giành stablecoin chính thức bắt đầu

Trong bối cảnh quản lý ngày càng thắt chặt, các quốc gia châu Âu đang tích cực điều chỉnh chiến lược. Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure cho biết, quy mô stablecoin euro hiện còn rất nhỏ so với stablecoin đô la, ông không hài lòng với thực trạng này và kêu gọi ngành ngân hàng châu Âu mở rộng phát hành stablecoin denominated euro và token hóa tiền gửi để giảm phụ thuộc vào tài sản ngoại tệ.

Phó Thống đốc Ngân hàng Pháp Denis Beau đề xuất EU cần sửa đổi Luật Quản lý Thị trường Tài sản Mã hóa (MiCA) để hạn chế việc sử dụng stablecoin không euro trong thanh toán hàng ngày, nhằm giảm thiểu cơ hội trốn thuế và lách luật trong thời điểm căng thẳng. Đồng thời, ngành ngân hàng Thụy Sĩ như UBS đã bắt đầu thử nghiệm stablecoin franc Thụy Sĩ từ đầu tháng 4 năm 2026, nhằm tích hợp thanh toán dựa trên blockchain vào hệ thống tài chính có quy định.

Dù còn nhiều lo ngại về mặt pháp lý, nhưng việc sử dụng stablecoin trong thực tế vẫn tiếp tục tăng. Theo khảo sát của BVNK với hơn 4.600 người tại 15 quốc gia, có 54% người đã sở hữu stablecoin trong năm qua, và 56% dự định sẽ sở hữu nhiều hơn nữa.

Đối với một số freelancer hoặc người bán hàng trực tuyến, thanh toán bằng stablecoin đã chiếm tới 35% thu nhập hàng năm của họ. Nhu cầu thực tiễn này thúc đẩy khả năng liên kết nhiều hơn với các loại tiền tệ khác, Giám đốc điều hành Circle Jeremy Allaire nhận định, đồng nhân dân tệ có tiềm năng lớn, dự đoán Trung Quốc có thể ra mắt sản phẩm liên quan trong 3-5 năm tới, mặc dù hiện tại chính quyền Trung Quốc vẫn cấm chặt chẽ các nhà phát hành offshore gắn đồng nhân dân tệ với stablecoin. Tương lai của stablecoin đang ở điểm giao thoa giữa đổi mới công nghệ và phòng thủ an ninh tài chính toàn cầu.