Vitalik Hong Kong diễn thuyết: Hướng đi của giao thức Ethereum trong năm năm tới và tầm nhìn dài hạn

Vào sáng ngày 20 tháng 4, đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin đã phát biểu tại lễ khai mạc Web3 Hong Kong 2026. Vitalik Buterin trình bày rõ ràng lộ trình công nghệ của Ethereum trong 5 năm tới, xác định rõ giá trị cốt lõi của Ethereum, kế hoạch nâng cấp công nghệ theo từng giai đoạn và nguyên tắc nền tảng cho sự phát triển dài hạn.

Vitalik trong bài phát biểu cho biết, Ethereum có hai giá trị cốt lõi không thể thay thế, đồng thời là nền tảng hỗ trợ hạ tầng Web3:

• Thứ nhất, như một bảng thông báo công cộng phi tập trung, cung cấp nền tảng để các ứng dụng phát hành dữ liệu đáng tin cậy trên chuỗi và chứng thực, đảm bảo tính công khai, khả năng xác minh của thông tin, thứ tự không thể thay đổi, và quyền phát hành thông tin bình đẳng cho mọi người, là công nghệ cốt lõi cho các ứng dụng như giao thức quyền riêng tư, bỏ phiếu điện tử an toàn;

• Thứ hai, như một phương tiện tính toán chia sẻ đáng tin cậy, hỗ trợ các đối tượng số chia sẻ tự động thực thi bằng mã, bao gồm token ERC-20, NFT, tên miền ENS, tổ chức DAO, phục vụ mọi loại ứng dụng, cung cấp khả năng an toàn, khả năng xác minh và công bằng trong tham gia cho các ứng dụng phi tập trung (DApp).

Vitalik cũng nhấn mạnh rằng, những ứng dụng Web3 có giá trị lâu dài nhất đều dựa trên mô hình kết hợp sâu giữa chuỗi và ngoài chuỗi, chứ không chỉ đơn thuần sao chép các ứng dụng truyền thống trên chuỗi.

Nói về kế hoạch thực thi công nghệ ngắn hạn trong 1-2 năm tới của Ethereum, Vitalik trình bày bốn hướng nâng cấp cốt lõi:

• Liên tục mở rộng quy mô trên chuỗi: tối ưu hóa Gas Limit, thúc đẩy triển khai CKEVM, thông qua các đề xuất EIP để xử lý song song các khối, định giá lại Gas, nhằm nâng cao khả năng xử lý dữ liệu và tính toán phức tạp trên chuỗi trong khi vẫn đảm bảo an toàn mạng;

• Triển khai toàn diện tài khoản trừu tượng: thúc đẩy đề xuất EIP-8141 về trừu tượng tài khoản, hỗ trợ gốc cho ví hợp đồng thông minh, có thể tương thích với các chức năng như thanh toán phí Gas, ký quỹ chống lượng tử, giao thức quyền riêng tư, mở rộng đáng kể phạm vi ứng dụng của Ethereum;

• Tiên phong trong phòng chống lượng tử: tối ưu các thuật toán ký dựa trên hàm băm, mạng tinh thể chống lượng tử, nâng cấp theo hướng vector hóa EVM để giải quyết các điểm yếu về hiệu quả và tiêu thụ tài nguyên của các thuật toán ký chống lượng tử hiện tại, chuẩn bị nền tảng công nghệ cho Ethereum an toàn trước lượng tử;

• Chống chịu về quyền riêng tư và khả năng lưu trữ: liên tục nâng cao khả năng hỗ trợ quyền riêng tư trên chuỗi, tập trung vào giải quyết các khó khăn về mở rộng lưu trữ, khắc phục điểm yếu về khả năng lưu trữ của Ethereum.

Dưới đây là toàn văn bài phát biểu của Vitalik Buterin:

Chào buổi sáng mọi người! Ethereum sẽ đi về đâu? Tôi nghĩ rằng chúng ta đã thấy nhiều thay đổi quan trọng trong lĩnh vực lý thuyết và hệ sinh thái, trong những năm qua, còn chứng kiến nhiều biến động ngoài hệ sinh thái Ethereum, bao gồm tất cả các khả năng do trí tuệ nhân tạo mang lại, khả năng lượng tử sớm trở thành hiện thực, tiến bộ trong xác thực hình thức, mật mã học, chứng minh không kiến thức.

Tôi nghĩ, một trong những điều chúng ta luôn làm là suy nghĩ lại ý nghĩa thực sự của sự có ích — ý nghĩa của việc sử dụng giao thức này là gì? Giao thức này có đặc điểm gì? Điều gì khiến một biến ngẫu nhiên cần có những đặc điểm đó? Ví dụ, làm thế nào để tích hợp nó vào giao thức Ethereum đã định hình trước đó, và trong kế hoạch 5 năm tới, Ethereum sẽ dùng để làm gì? Tôi cho rằng nó có hai chức năng chính:

Thứ nhất, giao thức như một bảng thông báo công cộng, là nơi các ứng dụng có thể phát hành thông điệp, mọi người đều có thể thấy nội dung và thứ tự của các thông điệp đó. Những thông điệp này có thể là bất cứ thứ gì, có thể là giao dịch, hash, dữ liệu mã hóa, hoặc nhiều thứ khác. Thực tế, các ứng dụng có nhiều cơ hội sử dụng Ethereum như một phương tiện phát hành dữ liệu, đồng thời qua các giao thức khác để giải mã và tính toán dữ liệu đó.

Thứ hai là khả năng tính toán, Ethereum về bản chất cung cấp cho bạn các đối tượng số chia sẻ, do mã kiểm soát, đa dạng về hình thái: có thể là tài sản, token ERC-20, NFT, tên miền ENS, tổ chức DAO, v.v., mang ý nghĩa không chỉ lý thuyết mà còn thực tế; ENS là ví dụ điển hình; thậm chí còn có thể đại diện cho quyền kiểm soát tổ chức, DAO là đại diện của điều đó. Chúng ta có thể dùng chúng để thực hiện nhiều chức năng, do đó, hai chức năng cốt lõi này đều rất có giá trị. Đối với các ứng dụng phi tập trung, chúng đảm bảo tính an toàn, khả năng xác minh và công bằng trong tham gia, tập hợp tất cả người dùng lại với nhau.

Chủ quyền cá nhân về cơ bản có nghĩa là người dùng có thể tham gia, xác minh, đảm bảo an toàn cho chính mình, dựa hoàn toàn vào hạ tầng của riêng mình, không cần tin tưởng bất kỳ bên thứ ba nào vận hành giao thức, cũng không cần tin tưởng bên thứ ba ngoài giao thức, nếu bạn không muốn.

Vì vậy, khả năng xác minh và khả năng kiểm chứng là cực kỳ quan trọng — nó đảm bảo hoạt động đúng đắn của chuỗi, xác minh mọi thứ xảy ra trên chuỗi phù hợp với quy tắc, đồng thời bảo vệ quyền phát hành thông tin của mọi người, để bất kỳ ai cũng có thể đăng thông tin lên bảng thông báo này. Đó là cốt lõi: Chúng ta nên xem giao thức như một mô-đun công nghệ, và suy nghĩ về tất cả các ứng dụng mà nền tảng công nghệ này có thể hỗ trợ. Những ứng dụng thú vị nhất chắc chắn sẽ là kết quả của sự kết hợp giữa chuỗi và ngoài chuỗi, trong đó có ENS, thị trường dự đoán, v.v. Thị trường dự đoán có thành phần trên chuỗi, như các tài sản có thể giao dịch cho từng sự kiện; cũng có thành phần ngoài chuỗi, như các oracle.

Ngoài ra, đôi khi thiết kế thị trường dự đoán hoặc ghép đơn đặt hàng cũng diễn ra trên chuỗi, đồng thời còn liên quan đến các nội dung về quyền riêng tư. Ví dụ, trong hàng thập kỷ qua, mọi người đã nghiên cứu các giao thức mật mã nhằm đơn giản hóa hoặc thực hiện bỏ phiếu điện tử an toàn. Nhiều giao thức này thường dựa vào bảng thông báo công cộng để mọi người đăng thông tin. Trong các trường hợp này, người ta phát hành các phiếu bầu mã hóa, đảm bảo mọi người đều có thể tham gia. Bất cứ thứ gì liên quan đến quyền riêng tư đều phải có phần trên chuỗi để công bố dữ liệu, và phần ngoài chuỗi để giải mã dữ liệu.

Để giải mã dữ liệu này, cần phải qua các giao thức riêng tư ngoài chuỗi. Vì vậy, chúng ta thường nói về Layer-2 (L2), tôi định nghĩa L2 có ý nghĩa như sau: L2 có thể chia thành hai loại — loại vô nghĩa, chỉ đơn giản sao chép giao thức và mở rộng throughput gấp 100 lần, cuối cùng trở nên tập trung hơn; và loại có ý nghĩa, cần xem xét ứng dụng trước, xác định các thành phần ngoài chuỗi cần có, ngoài FRAML còn cần gì nữa, rồi mới xây dựng.

Điều này có ý nghĩa gì đối với giao thức? Chúng ta cần mở rộng dữ liệu, nâng cao khả năng phát hành dữ liệu trên chuỗi, đồng thời hoàn thiện mạng peer-to-peer — điều này đã thể hiện rõ trong các hard fork gần đây, đã được cập nhật từ năm ngoái, nhưng chúng ta vẫn cần thúc đẩy hơn nữa. Mở rộng tính toán cũng rất quan trọng, vì mở rộng tính toán là một phần của chuỗi Ethereum, giúp các ứng dụng khác nhau liên kết, giao tiếp trực tiếp mà không cần trung gian.

Các bạn có thể truy cập Strong map organization, nơi có lộ trình cho 5 năm tới. Các mục tiêu cốt lõi ngắn hạn của giao thức gồm hai: mở rộng quy mô ngắn hạn, liên tục nâng cao gas limit; và ra mắt CKEVM, CKEVM giúp Ethereum hỗ trợ nhiều hơn các kịch bản, thực hiện các tính toán phức tạp hơn, đồng thời vẫn dễ dàng xác minh thông tin trên chuỗi. Ngoài ra, chúng ta còn đang chuẩn bị cho thời kỳ hậu lượng tử — nhiều năm qua, chúng ta đã theo dõi lượng tử, rõ ràng nó sẽ mang lại thách thức, và đã có các biện pháp đối phó. Trong ngắn hạn, chúng ta sẽ hoàn thiện các giao thức an toàn lượng tử, và tối ưu hóa toàn bộ lộ trình.

Mục tiêu cuối cùng của chúng ta là làm cho giao thức hoàn toàn an toàn trước lượng tử, đảm bảo tất cả các phần đều an toàn và hiệu quả, đồng thời cải thiện quy trình xây dựng theo mô-đun, tăng cường hỗ trợ quyền riêng tư. Do đó, các đề xuất mở rộng quy mô ngắn hạn có nhiều EIP sẽ được triển khai trong các giai đoạn tiếp theo: danh sách truy cập khối sau hard fork của giao thức có thể xử lý song song, định giá lại gas để nâng cao hiệu quả và an toàn, làm cho giới hạn gas cao hơn trở nên an toàn hơn.

EPBS kéo dài thời gian xác minh giao thức và khối, nâng cao độ an toàn, đồng thời tăng khả năng của giao thức — nó hỗ trợ tải xuống trạng thái EIP-8141, một đề xuất trừu tượng tài khoản, đơn giản nhưng mạnh mẽ. Về bản chất, một giao dịch là một chuỗi các lời gọi, trong đó một lời gọi có thể là xác minh, một lời gọi khác là thực thi, giúp giao thức dễ dàng hỗ trợ gốc ví hợp đồng thông minh, dùng để thanh toán giao dịch của người khác, cũng như hỗ trợ các thuật toán ký chống lượng tử và quyền riêng tư.

Điều này giúp Ethereum mở rộng hơn nữa về mặt chức năng. Thuật toán ký chống lượng tử đã tồn tại 20 năm, chúng ta hiểu rõ nguyên lý, biết cách xây dựng. Nhưng vấn đề là hiệu quả chưa cao: một chữ ký liên tục chiếm 2000-3000 byte, trong khi chữ ký hiện tại chỉ cần 64 byte; tiêu thụ gas trên chuỗi cũng cao, lên tới 200.000 gas, còn hiện tại chỉ cần 3.000 gas. Vì vậy, chúng ta dự định sử dụng hai loại chữ ký: một dựa trên hàm băm, một dựa trên mạng tinh thể (lattice). Ý tưởng là tích hợp khả năng vector hóa vào EVM, theo nguyên lý giống như cách máy tính chạy nhanh các logic trí tuệ nhân tạo — trước đây, chúng ta thường xử lý dữ liệu theo dạng song song lớn, và logic này cũng có thể áp dụng cho ký chống lượng tử, nhằm vừa chống lại các cuộc tấn công lượng tử, vừa nâng cao hiệu quả.

Việc mở rộng lưu trữ, số dư tài khoản, và thực thi hợp đồng thông minh dễ hơn, còn mở rộng lưu trữ là thách thức lớn hơn, còn nhiều việc phải làm.

Đó là toàn bộ kế hoạch ngắn hạn và dài hạn của Ethereum, cũng là hướng phát triển mà chúng ta hướng tới.

Ethereum không nhằm cạnh tranh với các nền tảng giao dịch tần suất cao, mục tiêu của giao thức không phải là trở thành chuỗi nhanh nhất, mà là chuỗi an toàn, phi tập trung — chuỗi này có thể hoạt động liên tục, là chuỗi mà mọi người có thể tin tưởng. Một trong những mục tiêu của chúng ta là đảm bảo tối đa sự đồng thuận an toàn: nếu mạng an toàn, nghĩa là nó có thể chịu đựng 49% nút bị lỗi, thậm chí hoạt động bình thường khi gần như tất cả các nút đều ngừng hoạt động, do đó có tính bảo mật tương tự Bitcoin. Ngay cả khi mạng gặp sự cố, chúng ta vẫn có thể duy trì độ an toàn 33%, đó là mục tiêu đầu tiên.

Mục tiêu thứ hai là xác thực hình thức tất cả các nội dung, hiện chúng ta đã bắt đầu tích cực sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo chứng minh dữ liệu, nhằm xác minh rằng phần mềm chạy phiên bản dài hạn của giao thức có các đặc tính cần thiết. Chúng ta đã đạt được một số tiến bộ, điều này hoàn toàn không thể thực hiện cách đây hai năm. Trí tuệ nhân tạo đang phát triển nhanh chóng, chúng ta tận dụng lợi thế này, đồng thời theo đuổi sự tối giản tối đa, để các giao thức dài hạn càng đơn giản càng tốt, chuẩn bị cho tương lai.

Vì vậy, một giao thức cần trải qua “kiểm tra rời khỏi” — nếu một giao thức muốn đi vào thực tế, nó phải đáng tin cậy, hoạt động được ngay cả khi không có nguồn điện (không có ổ cắm điện), giống như mục tiêu của Bitcoin, cũng là điều chúng ta phải hướng tới: nếu muốn bảo vệ tài sản số lâu dài, cần xây dựng hệ thống có thể duy trì an toàn liên tục, không phụ thuộc vào sự tồn tại hoặc hoạt động của một nhóm nào đó. Đồng thuận tối ưu kết hợp hai phương pháp: một là phương pháp chuỗi toàn cầu kiểu Bitcoin, hai là phương pháp BFT (độ chắc chắn cuối cùng), có đặc tính an toàn tối ưu, an toàn lượng tử, và xác nhận nhanh.

Vì vậy, độ chắc chắn cuối cùng có thể hoàn tất trong vòng 1-3 khung, dự kiến thời gian xác nhận cuối cùng của chuỗi khoảng 10-20 giây, thậm chí ngắn hơn. zkVM (máy ảo không kiến thức) có thể giúp bạn xác minh tính đúng đắn của chuỗi mà không cần chạy tất cả các thao tác trên máy tính lớn — mọi người đều nên xác minh trước khi tin tưởng chuỗi, thậm chí điện thoại, thiết bị IoT cũng nên có khả năng xác minh. Hiện tại, zkVM đã đủ nhanh để chứng minh khả năng thực thi của máy ảo theo thời gian thực, mục tiêu của chúng ta là đảm bảo tính an toàn của nó, bắt đầu từ một tỷ lệ nhỏ trong mạng, rồi dần dần mở rộng ứng dụng. Đến năm 2028, qua việc phổ biến zkVM, Ethereum sẽ có thể mở rộng quy mô, xử lý nhiều giao dịch hơn, đồng thời vẫn duy trì tính phi tập trung.

Tất cả những điều này hướng tới mục tiêu gì? Ethereum là một máy tính thế giới. Nó vừa là một lớp chia sẻ toàn cầu để đưa ra cam kết, phát hành dữ liệu, ghi lại hành động và các thao tác của người dùng; cũng là một nền tảng để mọi người sử dụng, nơi có thể chứng minh dữ liệu đã được phát hành hoặc chưa; đồng thời, nó còn là một lớp chia sẻ toàn cầu để đảm bảo thực thi các quy tắc có giá trị cao — một giao thức cần có độ bền vững tối đa, và cực kỳ dễ xác minh. Tôi nghĩ rằng, trong tương lai, nhờ sức mạnh của trí tuệ nhân tạo, đảm bảo phần mềm an toàn sẽ trở nên dễ dàng hơn chúng ta tưởng tượng.

Nếu bạn muốn đảm bảo an toàn phần mềm, nhưng mọi người không coi trọng vấn đề an toàn, thì số lượng lỗ hổng và các cuộc tấn công sẽ tăng gấp 10 lần so với trước. Vì vậy, như một chuỗi khối, Ethereum trước tiên cần đảm bảo an toàn, sau đó là phi tập trung; khi hai điều kiện này được đáp ứng, chúng ta cần cung cấp cho người dùng sự an toàn đó càng nhiều càng tốt. Nếu bạn muốn xây dựng các ứng dụng phi tập trung, cần đảm bảo tính chủ quyền, khả năng xác minh, và quyền tham gia của người dùng. Điều này bao gồm các lĩnh vực như tài chính, mạng xã hội phi tập trung, xác thực danh tính, trong đó có các ứng dụng tài chính, cũng như các ứng dụng phi tài chính như ENS, thị trường dự đoán, v.v., và mục tiêu cốt lõi của giao thức là làm cho việc phát triển ứng dụng trở nên đơn giản, đó cũng là hướng chúng ta hướng tới.

Lộ trình 4 năm tới chính là dựa trên mục tiêu này, cảm ơn mọi người!