Mỹ-Iran hiện tại căng thẳng hơn, giống như đang dựa trên tiền đề “kiểm soát cường độ” để tăng thêm các đòn bẩy. Trong hai ngày cuối tuần, từ việc hoàn toàn mở cửa eo biển Hormuz đến việc thắt chặt trở lại, Mỹ bắt giữ tàu, Trump đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng, Iran thì chần chừ chưa xác nhận đàm phán, chuỗi hành động này trông có vẻ rất quyết liệt, nhưng đều có một điểm chung: luôn dừng ở gần ngưỡng giới hạn, chưa thực sự vượt qua.

Phía Iran, không chỉ đơn thuần là “dùng sức ép thúc đẩy đàm phán”. Một mặt, thông qua ảnh hưởng đến việc đi qua eo biển và vận chuyển dầu thô, để tác động đến giá dầu và phần bù rủi ro toàn cầu, truyền áp lực từ bên ngoài sang Mỹ và các đồng minh; mặt khác, sâu xa hơn là vấn đề cấu trúc nội bộ. Hệ thống ngoại giao thiên về phục hồi đàm phán, trong khi phe cứng rắn của IRGC cần duy trì sự hiện diện và quyền quyết định qua các hành động bên ngoài, vì vậy nhiều “mức độ leo thang” cũng mang tính rõ ràng về nội chính.

Logic của Mỹ cũng tương tự. Phía ngoài phải duy trì thái độ cứng rắn, tránh bị hiểu nhầm là nhượng bộ dưới áp lực, đặc biệt trong bối cảnh chính trị hiện tại, điều này rất tốn kém về hình ảnh. Do đó, chắc chắn sẽ có các hành động phản ứng, nhưng những hành động này cũng được kiểm soát trong phạm vi hạn chế, không nhằm hướng tới leo thang quân sự toàn diện.

Vì vậy, hiện tại không phải là đơn thuần leo thang xung đột, mà là một cuộc chơi về nhịp độ xoay quanh đàm phán: vừa phải duy trì áp lực, vừa tránh mất kiểm soát. Việc eo biển liên tục “mở—đóng—hạn chế” về bản chất là tạo ra kỳ vọng căng thẳng, đồng thời quản lý rủi ro lan rộng, tương đương với việc cố ý duy trì một môi trường có độ không chắc chắn cao.

Đối với thị trường, trạng thái này phức tạp hơn so với chỉ đơn thuần là tích cực hoặc tiêu cực. Hai ngày gần đây, sự phục hồi chủ yếu là do kỳ vọng rủi ro tạm thời giảm bớt, mang lại cảm xúc tích cực, nhưng hiện tại, khi cửa sổ ngừng bắn gần kề, sự không chắc chắn trong đàm phán gia tăng, các xung đột địa chính trị lặp lại, thị trường lại bị kéo trở về một vùng không rõ ràng về hướng đi.

Đặc điểm của giai đoạn này rõ ràng: tin tức chi phối mạnh, biến động lớn, nhưng tính liên tục yếu, dễ đảo chiều. Thay vì dựa vào xu hướng để đánh giá hướng đi, tốt hơn là xem nó như một thị trường dao động dựa trên các sự kiện, phù hợp hơn để chờ xác nhận, thực hiện các điều chỉnh giảm, hoặc tham gia quanh các biến động, chứ không nên đặt cược vào một chiều trước.