Kêu gọi hợp tác năng lượng tái tạo PH-Trung để đẩy nhanh chuyển dịch năng lượng sạch

Một báo cáo được công bố vào ngày 16 tháng 4 tại Philippines kêu gọi tăng cường hợp tác hơn nữa giữa Manila và Bắc Kinh về năng lượng tái tạo nhằm đẩy nhanh quá trình chuyển đổi rời xa nhiên liệu hóa thạch và điện hạt nhân, theo báo cáo hợp tác về năng lượng tái tạo. Các công ty năng lượng tái tạo của Philippines đã báo cáo các thách thức về tài chính, sự hỗ trợ kỹ thuật còn hạn chế và quan hệ đối tác bị căng thẳng với một số công ty Trung Quốc, dù các chương trình trao đổi kiến thức hiện đã được triển khai giữa hai nước.

Thách thức hiện tại và trải nghiệm của doanh nghiệp

Một doanh nghiệp năng lượng tái tạo đã chia sẻ một trường hợp cụ thể trong báo cáo, nêu rõ: “Chúng tôi đang làm việc về một thỏa thuận liên doanh với một công ty Trung Quốc cho dự án điện mặt trời công suất 132 megawatt. Chúng tôi đã ký thỏa thuận vào tháng 1 năm 2024, nhưng sau đó các đối tác Trung Quốc đã rút lui mà không có lý do hợp lệ, thậm chí còn viện dẫn lo ngại về Biển Đông Philippines ở phía Tây như một cái cớ.”

Các công ty ở Philippines cũng đã nêu lo ngại về nhu cầu xây dựng niềm tin với các đối tác Trung Quốc và khả năng tiếp cận vốn cũng như hỗ trợ kỹ thuật.

Trao đổi kiến thức và bối cảnh khu vực

Bất chấp những căng thẳng song phương, việc trao đổi kiến thức vẫn đang diễn ra giữa hai nước. Một số sinh viên Philippines, chủ yếu từ Leyte và Nueva Ecija, hiện đang theo học kỹ thuật năng lượng tái tạo tại Trung Quốc thông qua một chương trình của People of Asia for Climate Solutions (PACS).

Xiaojun Wang, giám đốc điều hành của PACS, cho biết vào thứ Năm tại Thành phố Quezon: “Nếu chúng ta không hành động đủ nhanh, than sẽ quay trở lại. Điện hạt nhân sẽ quay trở lại.”

Các công ty năng lượng tái tạo tại địa phương phụ thuộc rất nhiều vào Trung Quốc, nơi dẫn đầu toàn cầu về công nghệ năng lượng sạch. Khi cuộc khủng hoảng ở Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu và khí đốt, các quốc gia đang tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế. Tại Philippines, sự quan tâm đến năng lượng tái tạo—cụ thể là điện mặt trời áp mái—đã tăng lên trong các hộ gia đình lo ngại về nguồn cung điện.

Rào cản đối với phát triển năng lượng tái tạo

Dù nhu cầu cấp bách là phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi, các rào cản về chính sách vẫn còn. Theo báo cáo, quan hệ song phương bất ổn giữa Manila và Bắc Kinh, các hạn chế đối với việc tiếp cận đầu tư nước ngoài và quy trình cấp phép phức tạp cản trở hoạt động kinh doanh năng lượng tái tạo.

Báo cáo ghi nhận: “Mặc dù có 50 năm quan hệ ngoại giao và gần 100 thỏa thuận song phương giữa Philippines và Trung Quốc, đầu tư của Trung Quốc vào lĩnh vực năng lượng tái tạo của Philippines vẫn bị khai thác ở mức đáng kể thấp hơn — dưới 5% so với mức 20%+ ở các quốc gia khác thuộc ASEAN.”

Cơ hội và khung chính sách

Báo cáo xác định các cơ hội trong việc tăng cường triển khai điện mặt trời áp mái, lưới điện vi mô (microgrids), hệ thống điện mặt trời cho hộ gia đình (solar home systems), trạm sạc điện mặt trời (solar charging stations), và điện mặt trời phân tán quang điện cùng lưu trữ năng lượng ở các khu vực đấu nối lưới.

Philippines đặt mục tiêu đạt tỷ trọng 35% năng lượng tái tạo trong cơ cấu năng lượng quốc gia vào năm 2030. Theo báo cáo, hiện năng lượng tái tạo chiếm 25,4% tổng sản lượng phát điện.

Ping Mendoza, chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Mặt trời và Lưu trữ Năng lượng Philippines, cho biết vào thứ Năm rằng quá trình chuyển dịch năng lượng sạch là “cơ hội tạo ra nguồn của cải lớn nhất mà chúng tôi có.”

Năm 2025, nhà cung cấp dữ liệu nghiên cứu BloombergNEF xếp hạng Philippines là thị trường mới nổi hấp dẫn thứ tư đối với năng lượng tái tạo. Báo cáo của Bloomberg New Energy Finance cho biết: “[T]Philippines duy trì một trong những khung chính sách năng lượng tái tạo toàn diện nhất trong khu vực, kết hợp các cuộc đấu giá, đo đếm ròng và ưu đãi tài khóa với nhu cầu điện đang gia tăng.”

Theo báo cáo, Philippines đã thu hút từ 2,6 tỷ USD đến 3,4 tỷ USD trong giai đoạn 2015 đến 2024 cho các khoản đầu tư vào năng lượng sạch.