Vừa rồi Zora mới tạo ra một phong trào thú vị bằng cách ra mắt 'chợ chú ý' trên Solana. Cơ bản, đây là một nền tảng giao dịch để dự đoán những gì sẽ trở thành xu hướng trên internet — từ hashtag, meme, đến các câu chuyện văn hóa đang viral.

Cách hoạt động khá đơn giản. Ai cũng có thể tạo ra một chợ mới bằng cách trả 1 SOL, rồi bắt đầu giao dịch về việc liệu một chủ đề sẽ tăng hay giảm sự chú ý trên mạng xã hội. Vậy nên không phải đặt cược vào giá hoặc dữ liệu vĩ mô như thường lệ, mà trực tiếp vào sự sôi động của chính nó. Có thể là về AI girlfriend, Bitcoin, hoặc bất cứ thứ gì đang trending.

Thiết kế này tận dụng tối đa tốc độ của Solana. Thời gian block nhanh và phí rẻ cho phép cập nhật giá theo thời gian thực và giao dịch thường xuyên — rất quan trọng cho thị trường di chuyển nhanh như momentum của internet. Nhưng trong ngày đầu, hoạt động vẫn còn hạn chế. Token chính từng chạm mức vốn hóa thị trường khoảng $70 nghìn đô la với khối lượng khoảng $200 nghìn đô la. Phần lớn các thị trường khác gặp khó khăn trong việc thu hút thanh khoản đáng kể, phần lớn bị kẹt dưới $10 nghìn đô la. Độ biến động mạnh nhưng chủ yếu do order book mỏng, chứ không phải do cầu thực sự.

Trước đó, Zora là một trong những ứng dụng đột phá trên Base, blockchain Layer 2 của Coinbase. Họ ra mắt token ZORA vào tháng Tư, rồi tạo Creator Coins liên kết với hồ sơ Base vào tháng Bảy — phong trào này từng giúp Base vượt qua Solana trong việc tạo token hàng ngày. Creator Coins về cơ bản là token liên kết với hồ sơ trực tuyến, thương hiệu hoặc cộng đồng creator. Có thể xem như cổ phiếu có thể giao dịch dựa trên sự hiện diện của ai đó trên internet. Người hâm mộ có thể mua để ủng hộ, có ảnh hưởng hoặc để đầu cơ khi dự đoán creator sẽ tăng nổi tiếng.

Phong trào của Zora chuyển từ Base sang Solana này nhận phản ứng trái chiều từ cộng đồng. Jacek Trociński, nhà phát triển đằng sau Degen, nói rằng điều này rất thất vọng. Apex777.eth còn gay gắt hơn, cáo buộc Zora rút sạch giá trị khỏi Base trước khi chuyển đổi. Nhưng Jesse Pollak từ Base nói rằng các công cụ của Zora vẫn hoạt động hoàn toàn bình thường ở đó.

Khi các dự đoán chuyển từ biểu đồ truyền thống sang dữ liệu văn hóa, các nền tảng như Zora đang thử nghiệm xem liệu sự chú ý đó có thể trở thành tài sản có thể giao dịch và kết nối trực tiếp với pulse tài chính theo thời gian thực của internet hay không. Điều này càng trở nên hấp dẫn khi việc áp dụng blockchain phát triển và dữ liệu sẵn có cho các mô hình machine learning cũng mở rộng. Tuy nhiên, cũng có câu hỏi về kiến trúc quyền riêng tư đang suy giảm — báo cáo mới nhất so sánh năm kiến trúc quyền riêng tư chính của crypto để đánh giá mô hình nào bền vững khi khả năng AI ngày càng nâng cao.

Thật thú vị để quan sát cách sự tiến hóa này sẽ định hình lại động thái của nền kinh tế creator và cảnh quan đầu cơ trên blockchain. Với giá ZORA hiện tại là $0.01 và vốn hóa thị trường $48.69 triệu, đây là một case study đáng theo dõi để xem liệu mô hình này có thể bền vững hay chỉ là cơn sốt nhất thời.