Israel tấn công dữ dội Lebanon, Iran cho rằng ngừng bắn song phương và đàm phán đã trở nên không hợp lý

Viết bài: Tiêu Yến Yến, Dữ liệu Jin10

Theo hãng tin Reuters đưa tin, hôm thứ Tư, Israel đã tiến hành cuộc không kích dữ dội nhất vào Lebanon từ trước đến nay, khiến hàng trăm người thiệt mạng và kéo theo lời đe dọa trả đũa từ Iran. Iran ám chỉ rằng, trong bối cảnh này, việc tiến hành các cuộc đàm phán để đạt một thỏa thuận hòa bình vĩnh viễn với Mỹ là “không hợp tình lý”.

Lời cảnh báo này do đại diện đàm phán trưởng của Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammed Bager Qalibaf (Mohammed Bager Qalibaf) đưa ra, đã phơi bày tình hình bất ổn kéo dài tại khu vực sau khi Tổng thống Trump hôm thứ Ba công bố thỏa thuận ngừng bắn. Hai bên đưa ra các chương trình nghị sự hoàn toàn khác nhau cho các cuộc đàm phán hòa bình dự kiến bắt đầu vào thứ Bảy, nhưng hiện vẫn chưa rõ liệu lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần có thể duy trì đến thời điểm đó hay không.

Ông Qalibaf cho biết Israel đã tăng cường cuộc chiến chống lực lượng Hezbollah liên minh với Iran, đồng thời đã vi phạm nhiều điều kiện của thỏa thuận ngừng bắn; trong khi đó Mỹ kiên quyết yêu cầu Iran từ bỏ tham vọng hạt nhân của mình, từ đó cũng vi phạm thỏa thuận.

Trong một tuyên bố, Qalibaf cho biết ba điều khoản then chốt trong đề xuất “10 điểm” đã bị vi phạm trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu. Bao gồm:

Một, không tuân thủ các điều khoản trong “Đề xuất 10 điểm” về việc đạt ngừng bắn tại Lebanon — Thủ tướng Pakistan đã nêu rõ và khẳng định rằng đây là “một lệnh ngừng bắn toàn diện có hiệu lực ngay lập tức, ở mọi nơi, bao gồm Lebanon và các khu vực khác”;

Hai, một máy bay không người lái xâm nhập đi vào không phận Iran và bị phá hủy tại thành phố Lar, tỉnh Fars, điều này rõ ràng vi phạm điều khoản cấm mọi hành vi xâm phạm thêm vào không phận Iran;

Ba, phủ nhận quyền sở hữu uranium làm giàu của Iran, điều này được bao gồm trong điều thứ sáu của khuôn khổ.

Qalibaf cho biết hiện nay, “các điều kiện thực tế” lẽ ra phải trở thành cơ sở cho đàm phán đã bị phá vỡ công khai và rõ ràng, thậm chí ngay trước khi đàm phán bắt đầu. Trong tình huống như vậy, việc thực hiện ngừng bắn song phương hoặc tiến hành đàm phán là không hợp lý.

Theo hãng thông tấn Tasnim bán chính thức, nếu Israel tiếp tục triển khai các đòn tấn công tại Lebanon, Iran có thể sẽ rút khỏi thỏa thuận do Trump công bố.

Cả Israel và Mỹ đều cho biết lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần không bao gồm Lebanon. Thủ tướng Israel Netanyahu nói rằng các cuộc không kích sẽ tiếp tục.

“ Tôi nghĩ người Iran cho rằng lệnh ngừng bắn bao gồm cả Lebanon, nhưng thực tế không phải vậy,” Phó Tổng thống Vance, người sẽ dẫn đoàn đại biểu Mỹ, nói với các phóng viên tại Budapest.

Lập trường của hai bên về vấn đề hạt nhân của Iran dường như cũng cách xa nhau — đây cũng là một trong các “căn cứ chiến tranh” mà Trump đề cập.

Trump nói rằng Iran đã đồng ý dừng các hoạt động làm giàu uranium (uranium có thể được dùng để chế tạo vũ khí hạt nhân), trong khi Nhà Trắng cho rằng Iran đã tuyên bố sẽ chuyển giao số tồn kho hiện có của mình.

“ Mỹ sẽ hợp tác với Iran để khai quật và loại bỏ tất cả các… ‘bụi bẩn’ hạt nhân chôn sâu dưới lòng đất,” Trump viết trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, Qalibaf nói rằng theo các điều khoản ngừng bắn, Iran được phép tiếp tục tiến hành các hoạt động làm giàu uranium.

Mặc dù Mỹ và Iran đều tuyên bố chiến thắng trong cuộc chiến đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và kéo dài hơn 5 tuần, mâu thuẫn cốt lõi giữa hai bên vẫn chưa được giải quyết. Các bên vẫn kiên trì với các yêu cầu đối đầu của mình, và thỏa thuận này có thể định hình cục diện cho nhiều thế hệ tương lai ở Trung Đông.

Dù còn nhiều bất định, các chỉ số chứng khoán toàn cầu hôm thứ Tư vẫn tăng mạnh, trong khi giá dầu rơi 14%. Giá thanh toán gần 95 USD/thùng, có lúc trong phiên đã giảm xuống 90.40 USD.

Giá dầu thô chuẩn Brent vẫn cao hơn khoảng 25 USD so với mức đỉnh trước khi bắt đầu chiến dịch đánh kích chung Mỹ-Israel. Dù Mỹ đã đầu tư quân sự quy mô lớn hàng chục năm trong khu vực, việc Tehran gần đây thể hiện năng lực cắt đứt nguồn cung năng lượng của Vịnh bằng cách kiểm soát eo biển cho thấy cuộc xung đột này đã làm thay đổi cục diện quyền lực ở khu vực Vịnh.

“Ngón tay đặt trên cò súng”

Netanyahu cho biết Israel “ngón tay đặt trên cò súng” và sẵn sàng “bất cứ lúc nào” quay lại tham chiến.

Bộ phận dân phòng Lebanon cho biết, hôm thứ Tư, các cuộc không kích của Israel trên toàn bộ lãnh thổ Lebanon đã khiến 254 người thiệt mạng. Trong đó, thiệt hại nặng nề nhất là tại thủ đô Beirut với 91 người chết. Người dân cho biết một số cuộc không kích của Israel đã không phát cảnh báo sơ tán dân thường trước như thường lệ.

Theo một người trong ngành dầu mỏ tiết lộ, Iran cũng tấn công các cơ sở dầu mỏ của các quốc gia vùng Vịnh lân cận, bao gồm một đường ống dẫn dầu của Saudi Arabia dùng để vượt qua eo biển Hormuz bị phong tỏa. Kuwait, Bahrain và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cũng báo cáo các vụ tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái.

Theo đưa tin, eo biển Hormuz vẫn đóng cửa đối với các tàu đi qua mà không được cấp phép; các công ty vận tải cho biết trước khi khôi phục thông tuyến, họ cần thông tin rõ ràng hơn. Dữ liệu MarineTraffic cho thấy kể từ rạng sáng hôm thứ Tư, đã có hai tàu chở hàng rời mang cờ Hy Lạp và hai tàu mang cờ Trung Quốc đi qua eo biển này.

Chế độ thống trị Iran vẫn sống sót

Một lượng lớn người dân đã đổ ra đường phố Iran suốt đêm để ăn mừng, vẫy cờ Iran và đốt cờ Mỹ lẫn Israel. Nhưng cũng có người dân lo ngại rằng thỏa thuận không thể được duy trì.

“ Israel sẽ không để ngoại giao phát huy tác dụng, ngày mai Trump có thể sẽ đổi ý. Nhưng ít nhất tối nay chúng ta có thể không phải ngủ trong các cuộc không kích,” Ali Reza (Alireza), 29 tuổi, một nhân viên chính phủ tại Tehran, nói với Reuters qua điện thoại.

Cuộc chiến này được Trump và Netanyahu phát động vào ngày 28 tháng 2. Mục tiêu của họ là ngăn Iran chiếu lực ra bên ngoài lãnh thổ, chấm dứt chương trình hạt nhân của nước này, và tạo điều kiện để người dân Iran lật đổ các nhà cầm quyền của họ. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Hegsetus hôm thứ Tư cho biết Mỹ đã giành được chiến thắng quân sự mang tính quyết định.

Nhưng cho đến nay, Iran vẫn giữ được cả kho uranium làm giàu có thể tiến gần đến cấp độ vũ khí, lẫn năng lực tiến hành các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái vào các nước láng giềng. Lực lượng lãnh đạo thần quyền, vốn vài tháng trước còn đối mặt với các cuộc biểu tình quy mô lớn, đã chịu đựng được các đòn tấn công dữ dội của các cường quốc mà không có dấu hiệu sụp đổ từ bên trong.

“ Cuộc chiến tranh bất công, phi pháp và phạm tội mà kẻ thù tiến hành chống lại dân tộc Iran đã chịu thất bại không thể phủ nhận, mang tính lịch sử và mang tính hủy diệt,” Ủy ban An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết.