Tôi vừa nhận ra một điều đáng chú ý. Thị trường chứng khoán đã có một cú sụt giảm khá đáng kể vào tuần trước sau khi căng thẳng ở Middle East leo thang, với S&P 500 giảm khoảng 2% khi bất ổn địa chính trị lại bắt đầu gia tăng.

Dưới đây là những gì thực sự đang thúc đẩy đợt biến động này: Giá dầu hiện đang ở quanh mức $94 mỗi thùng—mức cao nhất mà chúng ta từng thấy kể từ cuối năm 2022. Đó là mức tăng xấp xỉ 30% so với chỉ vài ngày trước đó. Lý do? Các cuộc tấn công liên quan đến Iran nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ và các tàu chở dầu gần Strait of Hormuz, một điểm nghẽn quan trọng xử lý khoảng 20% lượng vận chuyển dầu và LNG toàn cầu mỗi ngày. Với hàng nghìn tàu thuyền hiện mắc kẹt trong khu vực, các gián đoạn nguồn cung có thể kéo dài trong nhiều tuần ngay cả khi sớm muộn mọi thứ dịu lại.

Thoạt nhìn, điều này có vẻ đáng lo ngại đối với thị trường chứng khoán. Giá dầu cao hơn sẽ bóp chặt biên lợi nhuận của doanh nghiệp, kìm hãm chi tiêu tiêu dùng và tạo thêm áp lực lạm phát, khiến Fed có thể phải duy trì lãi suất cao lâu hơn dự kiến. Không hẳn là dấu hiệu tích cực.

Nhưng ở góc độ lịch sử, đây mới là phần thú vị. Khi Russia xâm lược Ukraine vào năm 2022, giá dầu Brent đã bật tăng lên $120 mỗi thùng. Ai cũng lo lắng về tác động của nó lên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, cho đến khi giá dầu cuối cùng giảm trở lại xuống dưới $80 vào tháng 12 năm đó, thì S&P 500 đã tăng 17% trong năm tiếp theo.

Theo nghiên cứu đầu tư, các cú sốc địa chính trị thường kích hoạt các đợt bán tháo mạnh trên thị trường chứng khoán—thường là 5-10% tính từ đỉnh đến đáy—nhưng điểm cần lưu ý là: 12 tháng sau những sự kiện này, thị trường nhìn chung lại quay về vùng tích cực. Lý do rất đơn giản: trong các cuộc khủng hoảng này, giá cổ phiếu giảm vì những lý do không liên quan đến các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp hay tiềm năng lợi nhuận dài hạn của các công ty.

Vì vậy, câu hỏi thực sự lúc này là liệu giá dầu có tiếp tục leo lên hay những cái đầu lạnh sẽ thắng thế. Nếu xung đột giảm leo thang, chúng ta có thể thấy thị trường chứng khoán ổn định lại khá nhanh, tương tự như những gì đã xảy ra sau Ukraine. Về mặt lịch sử, các giai đoạn bất ổn như thế này thường hóa ra lại là cơ hội mua vào khi nhìn lại, bởi bạn đang thực chất được hưởng mức chiết khấu trên những tài sản mà triển vọng dài hạn của chúng thực sự chưa hề thay đổi.

Thị trường chứng khoán đã phục hồi sau mọi đợt suy giảm như vậy trong quá khứ. Không có lý do để nghĩ rằng lần này sẽ khác, dù biến động trong ngắn hạn chắc chắn là điều cần theo dõi.