Lâu nay tôi đã theo dõi thị trường, và một câu hỏi liên tục xuất hiện giữa các trader mới là RSI là gì và vì sao có quá nhiều người dùng nó. Hóa ra, chỉ báo này gần như là một huyền thoại trong phân tích kỹ thuật, và có một lý do.

Cơ bản mà nói, phân tích kỹ thuật là việc nhìn lại những gì đã xảy ra trước đó để cố gắng dự đoán điều gì sẽ đến sau. Trong crypto cũng như trong các thị trường truyền thống, hầu hết các trader nghiêm túc đều dựa vào các công cụ và chỉ báo chuyên biệt để tìm ra các mẫu hình và dự đoán biến động giá. Chỉ số Sức Mạnh Tương Đối, hay RSI—một trong những chỉ báo phổ biến nhất—được J. Welles Wilder tạo ra vào cuối những năm 70. Ông là một kỹ sư cơ khí, sau khi làm việc trong lĩnh vực bất động sản thì quyết định chuyển trọng tâm sang trading kỹ thuật. Wilder chuyển lợi nhuận từ các thương vụ bất động sản của mình sang thị trường chứng khoán, và bị ám ảnh bởi việc tìm kiếm các công cụ đáng tin cậy để nhận diện các mẫu hình mang lại lợi nhuận. Năm 1978, ông tổng hợp toàn bộ nghiên cứu của mình thành các công thức và chỉ báo, trong đó RSI là một trong những chỉ báo quan trọng nhất mà ông phát triển.

Vậy rốt cuộc RSI hoạt động như thế nào? RSI đo sự thay đổi giá trong 14 giai đoạn (14 ngày trên biểu đồ hàng ngày, 14 giờ trên các khung thời gian, v.v). Công thức lấy mức tăng trung bình chia cho mức giảm trung bình trong khoảng thời gian đó rồi đưa nó về thang điểm từ 0 đến 100. Nói chung, đây là một bộ dao động động lượng (momentum) cho bạn thấy tốc độ và độ lớn của các biến động giá.

Khi động lượng tăng lên, điều đó có nghĩa là đang có lực mua mạnh. Khi động lượng giảm, các trader đang dần mất hứng thú. Điều thú vị là RSI cũng giúp bạn phát hiện các trạng thái quá mua hoặc quá bán. Nếu RSI ở mức 30 hoặc thấp hơn, có khả năng tài sản đang ở gần đáy. Nếu nó ở trên 70, có lẽ đang ở đỉnh và có thể sẽ giảm. Tất nhiên đây là các thiết lập mặc định, nhưng bạn có thể điều chỉnh theo phong cách trading của mình—RSI 7 ngày nhạy hơn RSI 21 ngày.

Có thêm một phần nâng cao hơn mà nhiều trader sử dụng: các phân kỳ (divergences). Phân kỳ tăng xảy ra khi giá giảm nhưng RSI lại tăng—điều đó gợi ý rằng động lượng đang được củng cố dù giá vẫn đi xuống. Cái đối lập là phân kỳ giảm, khi giá tăng nhưng RSI lại giảm, cho thấy chúng ta đang mất dần lực. Vấn đề là các phân kỳ này không hoạt động tốt trong các xu hướng quá mạnh—chúng hoạt động tốt hơn ở thị trường đi ngang hoặc khi có những biến động khá tinh tế.

Phần quan trọng đến đây: không có chỉ báo nào hiệu quả 100%, đặc biệt nếu bạn chỉ dùng một chỉ báo. RSI—một công cụ mạnh mẽ—nhưng bạn luôn nên kết hợp nó với các chỉ báo khác để tránh những tín hiệu sai. Nó giống như bất cứ thứ gì trong trading—không có “viên đạn bạc”, bạn cần một chiến lược toàn diện.