Gần đây tôi thấy lan truyền lý thuyết rằng Trung Quốc có thể phá vỡ nền kinh tế Mỹ bằng cách bán hết nợ của mình cùng một lúc. Ý tưởng này nghe có vẻ hay trên lý thuyết, nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều.

Chúng ta bắt đầu từ những điều cơ bản. Nợ của Mỹ tính đến cuối năm 2023 đã vượt quá 34 nghìn tỷ đô la. Để bạn hình dung, điều này tương đương hơn 100.000 đô la nợ mỗi người Mỹ. Trong khi đó, Mỹ chi tới 886 tỷ đô la chỉ cho quốc phòng trong năm 2024, và lãi suất vay nợ đang trở thành khoản chi lớn nhất trong ngân sách liên bang. Đây là điểm then chốt: chính phủ Mỹ chi tiêu nhiều hơn thu nhập, và máy móc nợ nần vẫn tiếp tục vận hành.

Vậy tại sao Trung Quốc tích lũy nhiều nợ Mỹ như vậy? Đơn giản thôi. Khi Trung Quốc gia nhập WTO, xuất khẩu của họ bùng nổ và tạo ra thặng dư thương mại khổng lồ. Một phần lợi nhuận này đã được đầu tư vào trái phiếu Kho bạc Mỹ, nhằm giữ giá trị đồng đô la và quản lý tỷ giá hối đoái của nhân dân tệ. Đây là chiến lược dự trữ ngoại hối phổ biến. Nhưng điểm thú vị là: trước đây, Trung Quốc nắm giữ khoảng 1,3 nghìn tỷ đô la nợ Mỹ, đến tháng 3 năm 2024 đã giảm xuống còn 767.4Bỷ đô la.

Vậy nếu Trung Quốc bán hết tất cả trong một lần? Câu chuyện bất ngờ đây: sẽ không xảy ra điều gì quá nghiêm trọng. Thị trường có thể bị sốc, nhưng Mỹ có các công cụ để xử lý. Họ có thể cho các quốc gia khác mua lại nợ, hoặc đơn giản là in thêm tiền. Và đây là điểm then chốt: Mỹ có đặc quyền in ra đồng tiền dự trữ toàn cầu. Họ có thể in tới 1,5 nghìn tỷ đô la trong vòng hai tháng nếu cần thiết.

Nhưng dữ liệu quan trọng nhất là: Trung Quốc không chỉ giảm nợ Mỹ, mà còn tích trữ vàng. Trong 16 tháng liên tiếp, họ đã thêm hơn 886Bấn vàng vào dự trữ của mình. Trong khi đó, Nhật Bản và Vương quốc Anh vẫn tiếp tục tăng sở hữu trái phiếu Mỹ. Đây là một chiến lược thay đổi âm thầm nhưng mang ý nghĩa lớn.

Vậy huyền thoại về việc bán tháo toàn bộ khiến Mỹ sụp đổ là gì? Chỉ là tin đồn thất thiệt. 767.4Bỷ đô la nợ Mỹ mà Trung Quốc nắm giữ chỉ là một giọt so với tổng 34 nghìn tỷ đô la. Ảnh hưởng thực tế chủ yếu sẽ tác động đến dự trữ ngoại hối của Trung Quốc và sự ổn định của nhân dân tệ, chứ không phải nền kinh tế Mỹ. Đó là điều các chuyên gia gọi là lose-lose.

Trò chơi thực sự khác: Trung Quốc đang đa dạng hóa, Mỹ vẫn tiếp tục sống quá khả năng của mình, và phần còn lại của thế giới đang theo dõi cách cuộc chơi này diễn biến. Đây không phải là một cuộc đối đầu trực tiếp, mà là một quá trình điều chỉnh chậm rãi của hệ thống tiền tệ toàn cầu.