Tôi nhận thấy rằng nhiều nhà giao dịch mới bắt đầu sợ việc bán khống, vì vậy tôi đã nghĩ sẽ chia sẻ những gì tôi đã học được về chiến lược này qua nhiều năm.

Về cơ bản, bán khống là ngược lại với những gì phần lớn mọi người làm. Thay vì mua và chờ đợi giá tăng, bạn bán trước rồi mua lại sau với một mức giá thấp hơn. Ý tưởng là kiếm lợi khi thị trường đi xuống. Thật lòng mà nói, nó trở nên dễ thấy hơn rất nhiều sau vụ GameStop vào năm 2021, khi các nhà giao dịch bán lẻ đã ép các bên bán khống. Nhưng nó đã tồn tại từ lâu rồi — ngay cả vào thế kỷ 17 trên các thị trường Hà Lan.

Nó hoạt động như thế nào trong thực tế ? Bạn đi mượn một tài sản (một cổ phiếu, Bitcoin, hoặc bất cứ thứ gì), rồi bán ngay lập tức và chờ đợi. Nếu giá giảm như dự đoán, bạn mua lại đúng cùng số lượng đó ở mức giá thấp hơn và hoàn trả cho bên cho vay. Chênh lệch giữa giá bán và giá mua chính là lợi nhuận của bạn. Tất nhiên là trừ đi phí và lãi suất.

Hãy lấy một ví dụ cụ thể. Giả sử bạn đang dự đoán Bitcoin sẽ giảm. Bạn mượn 1 BTC với giá 100 000 $ và bán ngay lập tức. Thị trường giảm xuống còn 95 000 $. Bạn mua lại 1 BTC, chuyển trả lại cho bên cho vay, và bỏ túi 5 000 $ lợi nhuận (trước phí). Nhưng nếu nó tăng lên 105 000 $ thay vì giảm thì sao ? Khi đó bạn sẽ lỗ 5 000 $. Đó là lý do bạn cần thận trọng.

Có hai biến thể chính. Bán khống có bảo đảm — bạn thật sự đi mượn tài sản trước khi bán. Đây là chuẩn mực. Và còn có bán khống không bảo đảm, nơi bạn bán mà không đi mượn trước. Cái này rủi ro hơn và thường bị cấm vì nó có thể thao túng thị trường.

Để thực hiện bán khống, bạn phải cung cấp tài sản thế chấp, thường là trên tài khoản ký quỹ hoặc futures. Các yêu cầu khác nhau tùy theo nền tảng. Ví dụ, với đòn bẩy 5x, cho một vị thế trị giá 1 000 $, bạn sẽ cần 200 $ tài sản thế chấp. Cũng có mức ký quỹ duy trì — đây là mức tối thiểu bạn phải giữ để bù đắp các khoản lỗ tiềm năng. Nếu bạn giảm xuống quá thấp, đó sẽ là lệnh gọi ký quỹ. Sàn/broker có thể thanh lý các vị thế của bạn, điều này có thể rất đau.

Tại sao phải bán khống ? Thứ nhất, bạn có thể kiếm lợi khi ai cũng thua. Thứ hai, đây là một cách phòng hộ tốt nếu bạn có các vị thế long ở nơi khác — nó bù đắp các khoản lỗ. Thứ ba, một số người cho rằng bán khống giúp thị trường hiệu quả hơn bằng cách làm lộ ra các tài sản đang bị định giá quá cao. Và nó cũng làm tăng thanh khoản tổng thể.

Nhưng hãy cẩn trọng với rủi ro. Vấn đề lớn nhất với bán khống là khoản lỗ về mặt lý thuyết là vô hạn. Nếu một mức giá cứ tăng mãi, thì các khoản lỗ của bạn cũng tăng mãi theo. Tôi đã thấy các nhà giao dịch chuyên nghiệp phá sản vì điều này. Ngoài ra còn có chi phí đi vay có thể cao, đặc biệt đối với những tài sản khó mượn. Và rồi còn có short squeeze — khi giá tăng đột ngột và “gài bẫy” các bên bán khống, tạo ra một vòng xoáy tăng giá. Cổ tức cũng có thể khiến bạn tốn kém đáng kể nếu bạn short cổ phiếu.

Về mặt quản lý/quy định, các chính phủ khá thận trọng. Sau khủng hoảng 2008, nhiều quốc gia đã tạm thời cấm bán khống. Tại Hoa Kỳ, SEC có các quy định như quy tắc giá tăng để hạn chế các hành vi lạm dụng. Ý tưởng là ngăn việc thao túng thị trường.

Thật lòng mà nói, bán khống vẫn còn gây tranh cãi. Các nhà phê bình cho rằng nó có thể khuếch đại các đợt giảm và gây hại cho doanh nghiệp. Những người ủng hộ phản biện rằng nó cải thiện tính minh bạch. Đây là một cuộc tranh luận sẽ không sớm kết thúc.

Tóm lại, bán khống là một chiến lược hợp pháp dành cho các nhà giao dịch muốn kiếm lợi từ đà giảm hoặc phòng hộ trước rủi ro. Nhưng nó không dành cho người mới bắt đầu. Bạn cần hiểu cơ chế, chi phí, và quan trọng nhất là rủi ro. Luôn quản lý vốn của bạn một cách thận trọng.