Mọi người cứ liên tục nói rằng ngày mai sẽ có sự giải khóa và giá sẽ giảm, hoặc ngược lại sẽ bật tăng vọt. Tôi nhận thấy từ lâu rằng việc đó hiếm khi diễn ra đơn giản theo kiểu như vậy. Vấn đề là giải khóa không phải là một cây gậy thần kỳ tự động kéo biểu đồ giá đi theo ý muốn. Cần hiểu rõ chính xác điều gì đang diễn ra “dưới mui xe”.

Khi chúng ta nói về giải khóa, điều đó có nghĩa là các nhà đầu tư sớm sẽ được tiếp cận với những đồng coin của họ, vốn đã bị khóa kể từ thời điểm họ đầu tư. Nhưng ngay tại đây mọi thứ bắt đầu trở nên thú vị. Có nhiều kịch bản khác nhau. Có chỗ chỉ cho phép bán một phần. Có chỗ như Aptos hoặc Flow: đồng coin vẫn bị khóa trong nhiều năm, nhưng cứ mỗi vài tháng lại thả ra các khoản lợi nhuận từ staking. Mỗi dự án lại tự nghĩ ra một cách riêng.

Đó là điểm mấu chốt. Vấn đề không nằm ở việc giải khóa sẽ ảnh hưởng thế nào tới giá. Vấn đề là cán cân cung-cầu sẽ thay đổi ra sao. Đó là một góc nhìn hoàn toàn khác, và nó giúp ta hiểu được vấn đề.

Trước hết, hãy xem ai đang nắm giữ những đồng coin đó. Nếu đó là các quỹ lớn, họ có thể đơn giản là không bán nếu giá không làm họ hài lòng. Họ cũng không bắt buộc phải bán. Chuyện hoàn toàn khác nếu đó là rất nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ. Khi đó, họ gần như chắc chắn sẽ đem ném các đồng coin của mình ra thị trường ngay lập tức. Nguồn cung sẽ nhảy vọt, nhu cầu thì giữ nguyên, và giá có thể bị kéo xuống. Nhưng nếu số nhà đầu tư nhỏ lẻ không nhiều thì các quỹ sẽ mua lại để “đánh” vào những tay yếu. Khi đó cán cân không đổi và giá sẽ không bị dịch chuyển.

Thường thì trước thời điểm giải khóa, truyền thông lại bắt đầu thổi phồng sự quan tâm. Nhu cầu tăng lên, giá được đẩy (pump). Và rồi giải khóa xảy ra. Các quỹ bắt đầu xả hàng/giảm trạng thái dần dần vì giá đã làm họ thấy vừa ý. Những người mới mua theo trào lưu hype bắt đầu hoảng loạn. Đà pump tắt dần.

Giải khóa là một cơ chế cần phân tích cụ thể. Giá nào sẽ có lợi cho các quỹ để bán? Trước đó có tiếng ồn của truyền thông không? Bao nhiêu phần trăm sẽ được đưa ra thị trường? Ai nắm cụ thể các đồng coin này? Chỉ sau đó mới có thể rút ra kết luận.

Một điểm quan trọng. Thông thường, tất cả chỉ dẫn đến những dao động cục bộ trong vòng một đến hai tuần—không phải một bước ngoặt lớn. Và nếu bạn có kế hoạch dài hạn với đồng coin đó, thì giải khóa chỉ là “tiếng ồn” mà bạn có thể bỏ qua. Điều quan trọng là đừng hoảng loạn trước từng tiêu đề, mà hãy hiểu cơ chế vận hành.