Tôi đã nhận thấy một hiện tượng thú vị—Polymarket thực sự đã làm bùng nổ không gian Web3 sau cuộc bầu cử của Mỹ. Trong khi Wall Street Journal và các phương tiện truyền thông khác vẫn còn đang đoán mò về kết quả ở các bang đang dao động, thì nền tảng dự đoán phi tập trung này đã tự tin khẳng định chiến thắng của Trump. Người sáng lập nền tảng, Shane Coplan, 26 tuổi, bất ngờ trở thành một trong những nhân vật được bàn tán nhiều nhất trong cộng đồng crypto. Và tất nhiên, hàng loạt câu hỏi đã được đặt ra.

Nhưng điều khiến tôi tò mò nhất là—tại sao ngay lập tức xung quanh Polymarket lại nổ ra những cuộc tranh luận nóng bỏng đến vậy? Bởi đây không chỉ là một giao thức DeFi khác nữa; đây là một nền tảng tuyên bố muốn trở thành “cỗ máy của sự thật”. Và ngay tại đây, vấn đề bắt đầu.

Điều đầu tiên khiến người ta chú ý—đó là mức độ thiên vị chính trị. Shane Coplan xuất hiện tại Đại hội toàn quốc của Đảng Cộng hòa vào tháng 7, nơi ông được chụp ảnh bên cạnh con trai của Trump và những người Cộng hòa khác. Bức ảnh được đăng trên Twitter nhờ nhà báo của NYT là Teddy Schleifer. Nhưng đây mới là điểm thú vị—Coplan cũng tổ chức một bữa tiệc sau Đại hội của Đảng Dân chủ và thậm chí chụp ảnh cùng ứng viên phó tổng thống Tim Walz trong một buổi gây quỹ cho Harris.

Vậy thì đó là gì? Lập trường chính trị hay chỉ là marketing? Bản thân Coplan thề rằng Polymarket là một công cụ phi đảng phái. Peter Thiel, nhà đầu tư chính và đồng sáng lập PayPal, thậm chí cũng không nằm trong hội đồng quản trị. Nhưng ngay lúc này lại nảy sinh câu hỏi—liệu có thể tin vào những tuyên bố như vậy không? Bloomberg cho biết Polymarket đã tặng mũ bóng chày thương hiệu tại Đại hội Cộng hòa, thuê người như những bảng quảng cáo sống với giá 1050 đô la, và thậm chí còn treo các tấm áp phích trên Manhattan với chủ đề quyền anh, quảng bá cơ hội của Trump trước Biden. Điều đó trông giống một chiến dịch marketing dồn dập và quyết liệt, chứ không phải một nền tảng khách quan.

Sau đó, xuất hiện thông tin rằng Polymarket đã thuê nhà phân tích nổi tiếng về khảo sát chính trị Nate Silver làm cố vấn. Tất cả những điều này, khi đặt chung lại với nhau, tạo cảm giác rằng nền tảng rất quan tâm đến sự hiện diện và sức ảnh hưởng của chính mình.

Nhưng điều thú vị nhất bắt đầu khi Wall Street Journal vào tháng 10 đăng một bài viết về khả năng thao túng vốn. Hóa ra, vị trí dẫn đầu của Trump trên Polymarket có thể chỉ là “tạo xung lực” nhờ bốn tài khoản. Công ty phân tích Arkham Intelligence đã xác nhận rằng những tài khoản này thuộc về một tổ chức duy nhất. Thị trường bùng nổ bởi các cuộc thảo luận.

Tuy nhiên, sau đó lại phát hiện rằng đằng sau những mức cược khổng lồ này là một nhà giao dịch người Pháp tên là Teo. Anh ta tuyên bố rằng mình đã làm việc ở một số ngân hàng Mỹ và đơn giản là kiếm tiền dựa trên ý kiến cá nhân của bản thân về cuộc bầu cử. Không hề có động cơ chính trị nào. Polymarket đã tiến hành điều tra và đi đến kết luận rằng không hề có thao túng thị trường. Teo chỉ đơn giản là rất tin vào dự đoán của mình.

OK, thao túng đã bị loại trừ. Nhưng câu chuyện về Polymarket vẫn chưa kết thúc. Vấn đề tiếp theo là khối lượng giao dịch. Và lúc này, tình hình trở nên khá mù mờ.

Công ty Chaos Labs, đơn vị phân tích rủi ro blockchain, đã phát hành một báo cáo cho rằng khoảng một phần ba khối lượng giao dịch trong các dự đoán về tổng thống có thể là các giao dịch giả. Inca Digital còn đi xa hơn và phát hiện sự chênh lệch nghiêm trọng giữa dữ liệu mà trang web của Polymarket hiển thị và dữ liệu thực tế trên blockchain. Theo tính toán của họ, khối lượng thực tế là khoảng 1,75 tỷ đô la, còn nền tảng lại công bố 2,7 tỷ đô la. Chênh lệch 1 tỷ đô la—điều đó không phải là một lỗi gõ nhầm.

Giao dịch giả trong các ứng dụng Web3 giống như không khí mà chúng ta hít thở. Các nền tảng có thể tiến hành những hoạt động bí mật để các con số trông hấp dẫn hơn. Ngoài ra, khi bắt đầu có những cuộc bàn tán về một token tiềm năng, sẽ có rất nhiều kẻ thích tạo “cú sốc” sẵn sàng tạo ra sự thịnh vượng giả để thổi phồng hình ảnh. Vào tháng 9, đã có thông tin rằng Polymarket đang cân nhắc huy động hơn 50 triệu đô la thông qua việc phát hành token.

Điều này tạo ra một vấn đề nghiêm trọng. Nếu một lượng lớn người dùng giả xuất hiện trên thị trường dự đoán, lựa chọn của họ sẽ không phản ánh đúng tâm trạng thị trường thực sự. Điều đó làm suy yếu chính cốt lõi của ý tưởng—sử dụng trí tuệ tập thể để dự đoán các sự kiện.

Và bây giờ là phần thú vị nhất—quy định. Vào tháng 1 năm 2022, CFTC đã phạt Polymarket 1,4 triệu đô la vì hoạt động tại Mỹ mà không đăng ký. Nền tảng cam kết sẽ ngừng phục vụ người dùng Mỹ. Nghe có vẻ ổn, đúng không?

Nhưng vướng mắc ở chỗ. Theo Bloomberg, nhiều người Mỹ vẫn có thể truy cập qua VPN. Hơn nữa, thư viện quảng cáo của Meta cho thấy chủ sở hữu của Polymarket đã chi khoảng 270 nghìn đô la cho quảng cáo trên Facebook và Instagram, nhắm tới người dùng Mỹ. Và điều này diễn ra sau khi bị phạt. Giám đốc phụ trách phát triển của nền tảng thậm chí còn tìm cách ký kết các thỏa thuận tài trợ với các blogger Instagram tại Mỹ. Nhiều nội dung gắn các hashtag như #PMPartner и #PolymarketPartner xuất hiện trên các trang của những người có sức ảnh hưởng tại Mỹ.

Đại diện của Polymarket cam kết rằng việc đó không nhằm thúc đẩy giao dịch trong cộng đồng người Mỹ. Nhưng điều này lại nghe giống một trường hợp điển hình của việc “tuân thủ luật trên lời nói, còn hành động thì liều lĩnh”.

Vậy bước tiếp theo là gì? Việc Polymarket thoát khỏi cuộc khủng hoảng này chắc chắn sẽ giúp ích cho toàn bộ ngành Web3. Bản thân Coplan nói về nền tảng như một “nguồn tin tức thay thế” và “tương lai của truyền thông”. Một ý tưởng đầy tham vọng.

Nhưng vẫn có một câu hỏi lớn—rồi chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo? Cuộc bầu cử của Mỹ đã kết thúc, chủ đề nóng đã biến mất. Nền tảng sẽ phát triển như thế nào nếu không còn “nam châm” thu hút sự chú ý như vậy? Có lẽ việc ra mắt token sẽ là bước tiếp theo để duy trì đà tăng trưởng. Nhưng lúc đó cần phải nhớ nhiệm vụ chính yếu—cung cấp cho mọi người những dự đoán chính xác, không bị thao túng.

Cho đến nay, Polymarket trông giống như một nền tảng có tiềm năng lớn, nhưng lại có những câu hỏi nghiêm túc về tính minh bạch, quy định và sự trung thực của dữ liệu. Điều này không có nghĩa là ý tưởng đó là xấu—mà là cần phải tỉnh táo, hoài nghi và chú ý hơn. Chính cách tiếp cận như vậy sẽ cho phép Web3 phát triển đúng hướng.