Gần đây lại thấy nhiều người bàn luận về铭文, nói về việc một đêm giàu có, lợi nhuận gấp trăm, nghìn lần, nhưng thực tế nhiều người hoàn toàn không hiểu rõ铭文 là gì. Thay vì bị lừa, tốt hơn hết là làm rõ những kiến thức cơ bản trước đã.

Nói thẳng ra,铭文 chính là sử dụng giao thức Ordinals để ghi dữ liệu vào đơn vị nhỏ nhất của Bitcoin (satoshi), có thể là chữ, hình ảnh hoặc video. Có một phép so sánh khá hay, nếu Bitcoin là vàng kỹ thuật số thì铭文 chính là trang sức vàng, bản chất giống nhau nhưng hình dạng khác nhau. Dù Bitcoin không có chức năng phức tạp như Ethereum, nhưng việc khắc ghi thứ gì đó trên Bitcoin thực sự là một ý tưởng mới mẻ.

Trong hệ sinh thái Bitcoin, quá trình tạo ra những thứ này gọi là "铭刻" (inscribe), thành phẩm gọi là "铭文" (inscription). Trong cộng đồng thường nói "hôm nay打什么", nghĩa là hỏi hôm nay sẽ铭刻 dự án nào. Cách nói này nghe còn có phần trang trọng hơn so với "mint" của Ethereum.

Nói về hiệu ứng kiếm tiền, thì thực sự có người đã kiếm được lợi nhuận. Năm ngoái, dự án ORDI từng gây sốt một thời, nói là tăng giá tới 1000 lần, hiện giá khoảng 2.22 đô la Mỹ. Còn có các dự án như SATS, RATS, CATS, đều thuộc dạng token BRC-20, là các meme coin thử nghiệm trên chuỗi Bitcoin. Những dự án này tuy nói không có dự án chủ, không bán trước, ai cũng có thể tham gia, nghe có vẻ công bằng, nhưng thực tế ra sao?

Tôi đã xem xét dữ liệu thị trường. Khối lượng giao dịch trong 24h của SATS khoảng 407,000 đô la, địa chỉ nắm giữ hơn 54,000; RATS giao dịch khoảng 2.28 triệu đô la, địa chỉ nắm giữ khoảng 17,800; CATS giao dịch 22,900 đô la, số lượng địa chỉ ít hơn. Từ các số liệu này, có thể thấy độ nóng đang dần phân tán.

Nhưng có một vấn đề đáng suy nghĩ — hiện tại 85%铭文 trên chuỗi Bitcoin là BRC-20, nói cách khác là meme coin, không có gì đặc biệt về năng lực. Những dự án này ngoài số lượng ra thì chẳng có gì, hoàn toàn là các nhà đầu cơ thử vận may lần nữa, mong trở thành "ORDI thứ hai". Nhưng muốn nổi bật quá khó, phần lớn cuối cùng vẫn về 0.

Vậy铭文 thực sự kiếm tiền ở phần nào? Chính là từ việc mint trên thị trường sơ cấp. Nhưng vấn đề là, trong vài trăm铭文, làm sao để chọn? Ngoại trừ những dự án đã nổi bật như ORDI, phần còn lại đều dựa vào thông tin chênh lệch và giới thiệu. Điều này dẫn đến thị trường không công bằng, người có thông tin nhanh thì kiếm được, người chậm chân cuối cùng trở thành "người nhận đạn".

Còn về mặt kỹ thuật, có nhiều rủi ro. Thời gian tạo khối của Bitcoin là 10 phút, Ethereum chỉ 12 giây, dẫn đến tắc nghẽn giao dịch铭文 rất nghiêm trọng, phí giao dịch cao chót vót. Cơ sở hạ tầng còn rất chưa hoàn thiện, người mới vào khó mà biết cách bắt đầu. Đó cũng là lý do sau này xuất hiện các dự án铭文 ERC-20, nhằm giải quyết vấn đề phí gas cao và tốc độ tạo khối chậm. Hiện tại trên thị trường có nhiều dự án铭文 hỗn độn, nhưng thật lòng chỉ có BRC-20 và ERC-20 là có ý nghĩa thực tế, còn lại chỉ là câu kéo theo trào lưu.

Tôi đã xem qua, các dự án như BTCS, BEAR, khối lượng giao dịch 24h đều chỉ khoảng 100,000 đến 140,000 đô la, không còn sôi động như trước nữa. Những dự án có tổng doanh thu cao giờ cũng giảm hoạt động. Vấn đề là, ai biết được dự án nào thực sự nổi bật, dự án nào cuối cùng chỉ là meme rồi về 0? Giống như đợt coin động vật năm 2021, từng cái một biến mất.

Tóm lại, thị trường铭文 là nơi tồn tại cả cơ hội lẫn rủi ro. Thật sự có người kiếm được tiền từ việc tham gia sớm, nhưng phần lớn là bị mắc kẹt. Nếu muốn tham gia, nhất định phải phân tích lý trí, nghiên cứu kỹ lưỡng, đừng để hiệu ứng kiếm tiền làm mờ mắt. Đầu tư cẩn trọng, rủi ro tự chịu, đây không phải lời nói suông mà là bài học đẫm máu.