Cuộc khủng hoảng âm thầm của tín dụng riêng tư: giữa Morpho và những sự sụp đổ sắp tới

Các vết nứt trong kiến trúc của hệ thống tín dụng tư nhân toàn cầu ngày càng mở rộng, tạo ra một làn sóng chấn động có thể sẽ lan rộng đến thị trường tài sản kỹ thuật số và tài chính phi tập trung. Đầu năm 2026, ngành này bắt đầu cho thấy những dấu hiệu căng thẳng đáng kể, đe dọa không chỉ các nhà đầu tư tổ chức mà còn cả các thành viên trong hệ sinh thái tiền điện tử.

Các tín hiệu cảnh báo: khi các ông lớn trong lĩnh vực tín dụng tư nhân lung lay

Quỹ tín dụng tư nhân của BlackRock, có giá trị 26 tỷ đô la, gần đây đã hạn chế các yêu cầu rút tiền do sự gia tăng các yêu cầu rút vốn. Quyết định này diễn ra sau áp lực tương tự từ Blue Owl, đã phải thanh lý 1,4 tỷ đô la danh mục trong tháng trước để đáp ứng các yêu cầu rút tiền của nhà đầu tư. Blue Owl cũng có khả năng tiếp xúc với một nhà cho vay bất động sản của Anh đang phá sản, làm phức tạp thêm tình hình của họ.

Những động thái này đã kích hoạt phản ứng ngay lập tức trên thị trường chứng khoán. Các nhà quản lý tài sản lớn—BlackRock (BLK), Apollo Global Management (APO), Ares Management (ARES) và KKR—đã chứng kiến giá cổ phiếu giảm từ 4 đến 6% trong một phiên, kéo dài xu hướng giảm đã kéo dài từ đầu năm.

Mối đe dọa vô hình: từ tín dụng tư nhân đến tài sản kỹ thuật số

Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu áp lực rút vốn này buộc các quỹ phải giải tỏa mạnh các vị thế của mình, một quá trình giảm nợ rộng hơn sẽ lan rộng qua tất cả các loại tài sản. Andreja Cobeljic, trưởng bộ phận giao dịch phái sinh tại Ngân hàng AMINA, nhấn mạnh rằng động thái này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lĩnh vực tiền điện tử. Bitcoin, hiện đang giao dịch ở mức 70,99 nghìn đô la, có thể chịu một cú sốc thứ cấp lớn mà giá hiện tại chưa phản ánh hết.

Mối đe dọa này càng trở nên rõ ràng khi các ngân hàng Mỹ đã cấp gần 300 tỷ đô la vay cho các nhà cung cấp tín dụng tư nhân đến giữa năm 2025, cùng với 285 tỷ đô la bổ sung đổ vào các quỹ vốn đầu tư tư nhân. Mối liên hệ ngày càng chặt chẽ giữa ngành ngân hàng truyền thống và lĩnh vực tín dụng tư nhân tạo ra những rủi ro hệ thống đáng kể.

Kênh vô hình: khi tín dụng tư nhân trở thành token hóa

Một rủi ro ít rõ ràng hơn nhưng có thể gây tàn phá lớn đang nổi lên trực tiếp trên các blockchain công cộng. Các sản phẩm tín dụng tư nhân token hóa—như các khoản vay và chiến lược đầu tư được phát hành dưới dạng token trên blockchain—đang mở rộng nhanh chóng theo xu hướng các tài sản thế giới thực (RWA, hay “Real World Assets”).

Thị trường tín dụng tư nhân trên chuỗi hiện đạt khoảng 5 tỷ đô la, theo rwa.xyz. Mặc dù con số này còn nhỏ bé so với 3,5 nghìn tỷ đô la của thị trường tín dụng tư nhân toàn cầu ước tính bởi Hội đồng Tín dụng Thay thế, sự gia tăng của các tài sản này trong các giao thức tài chính phi tập trung có nghĩa là các rối loạn trong tín dụng ngoài chuỗi có thể truyền trực tiếp sang các thị trường tiền điện tử. « Các tổ chức đang đổ xô vào crypto, nhưng thường đi kèm với các sản phẩm mà ngay cả những người tham gia DeFi bản địa cũng không hoàn toàn hiểu rõ », Teddy Pornprinya, đồng sáng lập của giao thức RWA Plume, nhận xét.

Morpho, Bleu và các phương thức né tránh rủi ro

Hệ sinh thái DeFi ngày càng sử dụng nhiều hơn các giao thức như Morpho để thúc đẩy vay và cho vay tài sản, bao gồm cả các sản phẩm tín dụng tư nhân token hóa mới này. Một ví dụ điển hình cho thấy cách căng thẳng trong tín dụng truyền thống có thể lây lan sang thế giới này. Vụ phá sản của First Brands Group năm 2025 đã ảnh hưởng đến một chiến lược tín dụng tư nhân do Fasanara Capital quản lý. Phiên bản token hóa của chiến lược này, mF-ONE, đã được phát hành trên nền tảng Midas RWA và dùng làm tài sản thế chấp để vay trên giao thức Morpho.

Khi quỹ cơ sở giảm giá trị do phá sản, giá trị ròng của token đã giảm khoảng 2%. Sự giảm này đã đưa các người vay sử dụng đòn bẩy đến gần mức bị thanh lý bắt buộc, làm chặt chẽ thêm thanh khoản trên Morpho và chứng minh cách căng thẳng trong tín dụng ngoài chuỗi có thể truyền sang thị trường trên chuỗi một cách hiệu quả đáng sợ.

Các nhà cho vay cuối cùng đã tránh được thiệt hại đáng kể, nhưng sự kiện này đã hé lộ một cơ chế truyền tải rủi ro ít được biết đến: các sản phẩm tín dụng tư nhân token hóa dùng làm tài sản thế chấp trong các giao thức DeFi có thể biến một rối loạn tín dụng truyền thống thành khủng hoảng phi tập trung.

Những gì nhà đầu tư cần chuẩn bị

Như Andreja Cobeljic cảnh báo, « Trong điều kiện riêng lẻ, điều này có thể kiểm soát được. Nhưng khi xuất hiện giữa một cuộc tháo chạy toàn cầu lớn hơn, kết hợp với các cú sốc năng lượng và sự sụp đổ của kỳ vọng giảm lãi suất, đó là một câu chuyện hoàn toàn khác ». Đối với các tài sản rủi ro cao như tiền điện tử, một quá trình rối loạn tín dụng tư nhân không theo trật tự sẽ gây ra cú sốc thứ cấp mà giá hiện tại chưa phản ánh đúng mức độ thực sự.