Chilpancingo: Chấp nhận chuyển khoản—hiện đại hóa kỹ thuật số của tiền tip cho những người gom rác

Ở Chilpancingo, Guerrero, cách hợp tác với công nhân thu gom rác đã bước vào kỷ nguyên số. Những gì trước đây yêu cầu tiền xu trong túi giờ đây đã được chấp nhận qua chuyển khoản ngân hàng trực tiếp. Nhân viên thu gom của chính quyền địa phương đã quyết định hiện đại hóa, theo báo cáo của phương tiện truyền thông địa phương El Sol de Acapulco, không chỉ tích hợp chuyển khoản điện tử mà còn chuẩn bị chấp nhận thanh toán bằng thẻ tín dụng.

Sáng kiến này không xuất phát từ các văn phòng chính quyền, mà từ chính các công nhân. Óscar Michel, một trong những người thu gom, đã dán thông báo trên xe với thông tin tài khoản ngân hàng tại Banorte để những ai muốn đóng góp có thể làm theo hình thức số hóa. Động thái này giữ nguyên tính tự nguyện vốn đã luôn là đặc trưng của các đóng góp này. Bước tiếp theo mà các công nhân dự tính là lắp đặt máy thanh toán ngay trên xe tải, cho phép các phương tiện này không chỉ thu gom rác mà còn xử lý giao dịch trên đường phố.

Ba thập kỷ tự phát và khủng hoảng trong quản lý chất thải

Để hiểu rõ về chuyển đổi số này, cần nhìn lại lịch sử địa phương trong ba mươi năm gần đây. Ba thập kỷ trước, dưới thời quản lý của Saúl Alarcón Abarca, chính quyền bắt đầu cấp phép cho các công nhân thu gom tư nhân, trong đó có người thậm chí dùng xe đạp, để đáp ứng các thiếu sót của dịch vụ chính thức. Theo thời gian, giải pháp không chính thức này phát triển thành phong trào gọi là “La Basura Jefa”: hơn hai trăm xe nhỏ chạy quanh thành phố, cung cấp dịch vụ vận chuyển rác đổi lấy sự hợp tác tự nguyện. Mô hình lai này, kết hợp giữa công và tư, đã trở thành bình thường trong đời sống hàng ngày.

Tình hình trở nên tồi tệ nhất trong thời kỳ quản lý của Marco Antonio Leyva Mena, khi nhà chứa rác La Cinca bị đóng cửa. Thủ phủ Guerrero đối mặt với khủng hoảng rõ rệt: đống rác chất đống ở các góc phố, phủ lớp vôi để ngăn chặn các ổ dịch. Thậm chí, sân của Hội nghị Anáhuac lần thứ nhất cũng tạm thời bị chiếm đóng bởi các xe chở rác. Khủng hoảng bắt đầu giảm bớt khi có một khu xử lý tạm thời tại El Huiteco, nhưng giải pháp này chỉ giải quyết phần nào vấn đề, vì thiếu các đơn vị thu gom vẫn còn nghiêm trọng. Sau đó, thị trưởng Antonio Gaspar đã cố gắng tăng cường năng lực bằng cách thuê xe để chống lại tình trạng tích tụ rác ở các không gian công cộng.

Từ thuê mướn đến dịch vụ chính quyền: liên tục và thay đổi

Trong thời kỳ của Norma Otilia Hernández, đã mua hai mươi xe tải theo mô hình thuê mướn, với cam kết chuyển quyền sở hữu sau khi hoàn tất thanh toán. Tuy nhiên, khi chính quyền đó kết thúc nhiệm kỳ, phần lớn các xe đã bị nhà cung cấp rút khỏi. Chính quyền hiện tại đã mua một số xe để thay thế các xe đã rời đi và phát động chiến dịch xử phạt những người đổ rác ra đường. Trong năm 2026, hơn hai mươi người đã bị bắt giữ và phạt hàng nghìn pesos vì hành vi này.

Ảnh hưởng vô hình: 400 tấn trách nhiệm hàng ngày

Dù có những thay đổi về quản lý và biến động ngân sách, các công nhân thu gom vẫn giữ vai trò then chốt: mỗi ngày họ thu gom khoảng bốn trăm tấn rác của thủ phủ và vận chuyển đến bãi rác. Khối lượng này liên tục khiến bãi rác quá tải và đối mặt với các rủi ro môi trường kéo dài. Việc số hóa tiền tip không chỉ là dấu hiệu của công nghệ hiện đại hóa, mà còn phản ánh cách nền kinh tế hàng ngày thích nghi với các mô hình tài chính mới. Những công nhân không chính thức, suốt nhiều thập kỷ không có tiếp cận hệ thống ngân hàng chính thức, nay tham gia vào nền kinh tế số qua các tài khoản chuyển khoản ngân hàng.

Sự chuyển đổi này phản ánh một thực tế sâu xa hơn: ngay cả trong bối cảnh dịch vụ gặp khủng hoảng, các diễn viên địa phương vẫn tạo ra các giải pháp sáng tạo. Việc chấp nhận chuyển khoản trên xe rác không phải là một xa xỉ hành chính, mà là biểu hiện của cách cộng đồng thích nghi với thực tế tài chính đương đại, đảm bảo rằng chuyển khoản được chấp nhận như một hình thức công nhận và duy trì một dịch vụ thiết yếu đã dựa vào sự ngây thơ và cam kết của những người thu gom hàng ngày trong ba thập kỷ qua.