Từ quầy cà phê đến blockchain hàng tỷ đô: Anatoly Yakovenko đã tạo ra Solana như thế nào

Anatoly Yakovenko, một kỹ sư người Ukraine, đã cách mạng hóa công nghệ Blockchain với một ý tưởng đột phá. Startup Solana do ông thành lập vào năm 2017 đã trở thành một trong những nền tảng tiền điện tử có giá trị nhất thế giới và hiện có vốn hóa thị trường trên 50 tỷ USD, nằm trong top 5 blockchain hàng đầu. Các nhà đầu tư sớm của dự án đã thu về lợi nhuận bùng nổ – khoản đầu tư ban đầu của họ đã nhân lên hàng nghìn lần, theo báo cáo của tạp chí ngành The Information.

Tầm nhìn của một kỹ sư người Ukraine

Yakovenko sinh ra tại Ukraine và di cư sang Mỹ khi mới 11 tuổi sau sự sụp đổ của Liên Xô. Động lực để ông sáng lập Solana bắt nguồn từ sự tan rã của Liên Xô – ông chứng kiến một nền kinh tế toàn diện sụp đổ, phụ thuộc vào quyết định của một đảng duy nhất. Thêm vào đó, ông nhận thức được rằng hệ thống tài chính truyền thống quá tập trung và kém hiệu quả. Ông hình dung thế giới có thể hưởng lợi từ các giải pháp tài chính phi tập trung, dựa trên công nghệ, nơi mọi người có thể vận hành mã hóa mà không cần trung gian trung ương.

Sau khi học ngành Công nghệ Thông tin tại Đại học Illinois vào năm 2003, người đàn ông 41 tuổi ban đầu làm việc tại các tập đoàn công nghệ hàng đầu – 13 năm tại Qualcomm, công ty phát triển chip xử lý và công nghệ truyền thông không dây cho điện thoại di động. Sau đó, ông chuyển sang làm việc tại Mesosphere và Dropbox. Năm 2016, Yakovenko bắt đầu nghiên cứu sâu về công nghệ Blockchain, và ý tưởng thành lập Solana đến với ông sau một lần uống cà phê tại quán cà phê.

Nhanh hơn, rẻ hơn, phi tập trung hơn: Thiên tài công nghệ đằng sau Solana

Ý tưởng cốt lõi của Yakovenko là giải quyết “bài toán tam giác” của công nghệ Blockchain – làm thế nào để hệ thống vừa nhanh, vừa phi tập trung, vừa chất lượng cao cùng lúc. Giải pháp của ông là một thuật toán đồng thuận mới gọi là Proof-of-History, giúp xử lý giao dịch nhanh hơn và an toàn hơn so với các hệ thống nổi bật như Proof-of-Work (Bitcoin) hoặc Proof-of-Stake (Ethereum).

Sự khác biệt về kỹ thuật là rõ rệt. Solana xử lý khoảng 3.187 giao dịch mỗi giây, trong khi Ethereum đỉnh điểm có thể xử lý hơn 65.000 TPS, còn Bitcoin chỉ khoảng 5 đến 7 giao dịch mỗi giây. Một khối thông tin mới trong Solana được tạo ra trong 0,4 giây, còn Ethereum mất 10 giây, Bitcoin mất 10 phút. Quan trọng hơn, để thực hiện một giao dịch trên Solana chỉ mất chưa đến một cent, trong khi Ethereum có thể tốn từ 25 đến 53 USD – tùy thuộc vào giá điện.

Hiệu quả về chi phí và tốc độ này khiến Solana hấp dẫn đối với các nhà phát triển. Hiện tại, hơn 900 ứng dụng phi tập trung (DApps) đã được xây dựng trên blockchain này, trong đó có dịch vụ phát trực tuyến Audius, trò chơi DeFi Land và sàn giao dịch tiền điện tử Sabre. So sánh, Ethereum có khoảng 3.000 chương trình như vậy.

Từ 4 cent đến 50 tỷ USD: Câu chuyện lợi nhuận không thể tin nổi

Lần bán token đầu tiên của Solana diễn ra vào năm 2018, khi đó SOL được bán với giá khoảng 4 cent mỗi token. Một nhà đầu tư, David Kwik, đối tác của công ty tiếp thị Enginefish, tình cờ gặp Yakovenko vào năm 2018 tại câu lạc bộ hockey dưới nước ở California. Quyết định đầu tư vào dự án không chính thống này của Kwik có vẻ rủi ro – Bitcoin giảm 80% vào năm 2017, ngành công nghiệp đang gặp khó khăn và niềm tin của nhà đầu tư bị lung lay. Tuy nhiên, Kwik vẫn tin vào tầm nhìn của dự án.

Solana đã bán tổng cộng 307 triệu token trong giai đoạn đầu, tự huy động đủ vốn mà không cần gọi vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm truyền thống. Thành công lịch sử: kể từ 2018, giá SOL đã tăng hơn 2.200 lần. Với mức giá hiện tại là 88,56 USD (tháng 3 năm 2026) và vốn hóa thị trường 50,59 tỷ USD, Solana là blockchain có giá trị thứ năm thế giới – vượt xa nhiều dự án đã thành lập lâu đời, nhưng vẫn đứng sau Ethereum, với vốn hóa hơn 450 tỷ USD.

Proof-of-History: Giải pháp của Yakovenko cho bài toán tam giác blockchain

Sáng kiến kỹ thuật nổi bật của Solana dựa trên cách hiểu khác biệt căn bản của Yakovenko về cơ chế đồng thuận. Trong khi các blockchain khác chờ đợi các nút mạng phi tập trung đạt được đồng thuận – quyết định thứ tự ghi nhận dữ liệu – Proof-of-History đẩy nhanh quá trình này bằng phương pháp đánh dấu thời gian lịch sử.

Điều này giúp mạng xử lý giao dịch với tốc độ cao hơn nhiều đồng thời duy trì tính phi tập trung. Yakovenko không chỉ xây dựng một hệ thống nhanh hơn mà còn định nghĩa một loại blockchain mới.

Một đội ngũ toàn cầu đầy tham vọng

Yakovenko không làm việc một mình. Hiện tại, Solana có năm đồng sáng lập: các kỹ sư cựu của Qualcomm là Greg Fitzgerald và Steven Akridge, cùng với Eric Williams và Raj Gokal, từng làm trong lĩnh vực y tế. Công ty được đặt theo tên một bãi biển ở San Diego, nơi các đồng sáng lập Qualcomm từng lướt sóng. Trụ sở chính đặt tại San Francisco, hiện công ty có 78 nhân viên.

Trong các cuộc phỏng vấn, Yakovenko nhấn mạnh rằng Solana không nhằm thay thế Ethereum – “điều đó sẽ không tốt cho ngành”. Thay vào đó, ông hướng tới mục tiêu lớn hơn: chuyển đổi hạ tầng tài chính toàn cầu. “Các tập đoàn lớn như Bank of America hay Visa không thể thích nghi nhanh như cộng đồng các nhà phát triển toàn cầu, những người có thể viết mã bất cứ khi nào họ muốn,” ông nói với TechCrunch. Phương pháp của Yakovenko không cạnh tranh để thống trị, mà nhằm thúc đẩy đổi mới tài chính toàn cầu qua phi tập trung và công nghệ vượt trội.