Chiến lược 'Singapore-washing' bắt đầu sụp đổ khi cả Trung Quốc và Mỹ đều kiểm tra kỹ lưỡng nguồn gốc công ty

Gã khổng lồ thời trang nhanh Shein gần đây đã gây chú ý sau khi nhà sáng lập bí ẩn của công ty xuất hiện hiếm hoi trong một bài phát biểu trực tiếp, khẳng định lại nguồn gốc Trung Quốc của công ty.

Video đề xuất

“Hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh của Quảng Đông và môi trường kinh doanh hàng đầu đã giúp Shein phát triển nhanh chóng,” nhà sáng lập Chris Xu nói với đám đông vào ngày 24 tháng 2, tại một diễn đàn do chính phủ tỉnh Quảng Đông tổ chức. Ông tự hào rằng Shein hiện hỗ trợ hơn 600.000 việc làm tại tỉnh Trung Quốc này, và cam kết đầu tư hơn 10 tỷ nhân dân tệ (1,5 tỷ USD) để củng cố chuỗi cung ứng địa phương.

Trong nhiều năm, Shein cố gắng tự giới thiệu là một tập đoàn đa quốc gia có trụ sở tại Singapore để trấn an các nhà quản lý và nhà đầu tư lo ngại về mối liên hệ với Trung Quốc. Các chuyên gia cho rằng động thái của Xu cho thấy Shein đang cố gắng hòa giải với Bắc Kinh, khi công ty có trụ sở tại Nam Kinh này đang hướng tới IPO tại Hồng Kông sau những nỗ lực thất bại để niêm yết ở New York và London.

“Trong bối cảnh Shein gặp khó khăn ở Mỹ và châu Âu trong những năm gần đây, có vẻ như công ty đang củng cố mối quan hệ với Trung Quốc và định vị lại mình trên thị trường toàn cầu,” Qu Feng, phó giáo sư kinh tế tại Đại học Công nghệ Nanyang của Singapore, nhận định.

Tuy nhiên, Shein chỉ là một trong số các công ty Trung Quốc đã chuyển một phần, nếu không muốn nói là toàn bộ, hoạt động sang Singapore trong thập kỷ qua. Nhóm này bao gồm TikTok thuộc ByteDance và startup AI Manus, khi các công ty tìm cách tránh xa Trung Quốc và tiếp cận nguồn vốn toàn cầu lớn hơn.

Việc Shein công khai hơn trong việc khẳng định mối liên hệ Trung Quốc là một ví dụ về cách chiến lược này—được các nhà quan sát gọi là “rửa Singapore”—bắt đầu tan rã. Các chính phủ phương Tây vẫn coi các công ty do Trung Quốc thành lập là Trung Quốc, bất kể nơi đăng ký kinh doanh, trong khi Bắc Kinh mong đợi các công ty này thể hiện lòng trung thành lớn hơn ở trong nước.

Tại sao các công ty chuyển sang Singapore

Shein được thành lập vào năm 2008 tại Nam Kinh, Trung Quốc, bởi doanh nhân người Mỹ gốc Trung Quốc Chris Xu. Nổi tiếng với các bộ sưu tập thời trang hợp thời, giá cực thấp, công ty đã trở thành một trong những nền tảng thời trang nhanh lớn nhất thế giới, với sự hiện diện lớn tại thị trường Mỹ và châu Âu.

Ban đầu, công ty dự định niêm yết tại Mỹ vào năm 2020, nhưng đã hoãn kế hoạch này vào năm 2024 sau khi bị kiểm tra kỹ lưỡng bởi các quan chức Mỹ và Trung Quốc. Các kế hoạch dự phòng để niêm yết tại London cũng bị trì hoãn, khi các nhà quản lý Anh xem xét các thực hành lao động và nguồn cung ứng của công ty.

Năm 2021, Shein chuyển trụ sở chính sang Singapore. Đây là một phần của xu hướng rộng hơn mà các nhà phân tích gọi là “rửa Singapore,” nơi các công ty có nguồn gốc Trung Quốc giảm bớt danh tính Trung Quốc bằng cách di chuyển một phần hoặc toàn bộ hoạt động của họ đến thành phố quốc tế Đông Nam Á này.

Trong mắt Xin Sun, giảng viên cao cấp về kinh doanh Trung Quốc và Đông Á tại Đại học King’s College London, Shein cố gắng “lưỡng lự giữa hai chiếc thuyền”—áp dụng chiến lược xây dựng thương hiệu thân thiện phương Tây trong khi vẫn giữ chuỗi cung ứng cốt lõi gắn chặt với Trung Quốc. Chủ tịch Donald Tang cố gắng nhấn mạnh “giá trị Mỹ” của công ty, mặc dù Shein dựa vào gần 10.000 nhà cung cấp tại tỉnh Quảng Đông phía nam Trung Quốc.

Cách tiếp cận đó là một “sai lầm chính trị,” Sun nói. Bắc Kinh xem đó là sự phản bội, nhưng điều này không ngăn cản các nhà quản lý phương Tây kiểm tra kỹ hoạt động của Shein.

Dù việc chuyển sang Singapore có thể không được chính quyền Bắc Kinh ưa thích, Sun nhận định rằng động thái này đã thay đổi nhận diện của các công ty như Manus, nhà phát triển AI đại diện.

“Manus đã chuyển tất cả sang Singapore, dự đoán rằng thị trường tương lai sẽ nằm ngoài Trung Quốc và ở phương Tây,” Sun nói với Fortune, thêm rằng công ty đã đóng gần như tất cả hoạt động tại Trung Quốc. “Rửa Singapore chỉ có thể tin cậy và hiệu quả đối với các công ty hoàn toàn cắt đứt mối liên hệ hoạt động với Trung Quốc.”

Manus là nhà phát triển AI chủ đạo, hoặc các công cụ có thể tự động thực hiện nhiệm vụ với sự can thiệp hạn chế của con người. Công ty này xuất phát từ một startup Trung Quốc, Butterfly Effect—nhưng đến năm 2025, startup này đã chuyển trụ sở chính sang Singapore.

Manus đã được Meta mua lại thành công vào tháng 12 năm ngoái, trong một thương vụ trị giá từ 2 đến 3 tỷ USD. Ngay sau đó, Meta tuyên bố Manus sẽ cắt đứt mối liên hệ với Trung Quốc đại lục.

Tuy nhiên, các nhà quản lý Trung Quốc hiện đang xem xét việc mua lại của Meta để phát hiện các vi phạm về kiểm soát xuất khẩu và an ninh quốc gia, lập luận rằng vì Manus được thành lập bởi các kỹ sư Trung Quốc và vẫn có một công ty mẹ Trung Quốc, nên nó phải nằm dưới quyền tài phán của Trung Quốc.

TikTok là một ví dụ nổi bật khác về giới hạn của việc chuyển sang Singapore. ByteDance bắt đầu xây dựng trụ sở quốc tế của TikTok tại Singapore khoảng năm 2020, đầu tư hàng tỷ đô la vào thành phố này và đặt các chức năng quan trọng như quản lý khu vực, an toàn và dữ liệu tại đó. CEO TikTok, Shou Zi Chew, người Singapore, nhiều lần nhấn mạnh quốc tịch của mình và trụ sở Singapore của công ty khi làm chứng trước các nhà lập pháp Mỹ.

Tuy nhiên, các quan chức Mỹ vẫn coi TikTok là do công ty mẹ Trung Quốc ByteDance kiểm soát, dẫn đến một cuộc chiến pháp lý về luật buộc ByteDance phải bán hoặc đóng cửa hoạt động TikTok tại Mỹ. ByteDance cuối cùng đã đồng ý thành lập một liên doanh mới chứa dữ liệu người dùng Mỹ của nền tảng và chịu trách nhiệm đào tạo thuật toán đề xuất như một cách đáp ứng yêu cầu của luật pháp.

“Rửa Singapore đã trở nên kém hiệu quả hơn, vì các nền tảng doanh nghiệp ngày nay minh bạch hơn nhiều so với trước,” Le Xu, giảng viên tại trường kinh doanh Đại học Quốc gia Singapore, lập luận. Các nhà quản lý phương Tây không còn chỉ tập trung vào nơi công ty đăng ký hợp pháp nữa, mà còn xem xét “toàn bộ chuỗi giá trị dọc—bao gồm cấu trúc sở hữu, chuỗi cung ứng, luồng dữ liệu và kiểm soát hoạt động.”

Fortune đã liên hệ với Meta và Shein để có thêm bình luận.

Các công ty Trung Quốc có thể toàn cầu hóa không?

Các chuyên gia cho rằng, bất chấp các rào cản về quy định, vẫn còn khả năng các công ty Trung Quốc xây dựng doanh nghiệp toàn cầu, như thể hiện qua sự phổ biến của các nền tảng như TikTok và ứng dụng thương mại điện tử giá rẻ Temu. Tuy nhiên, các công ty Trung Quốc sẽ phải đối mặt với môi trường địa chính trị ngày càng biến động, trong đó các quyết định về đầu tư, sáp nhập, mua lại và quản lý dữ liệu đều bị xem xét qua lăng kính an ninh quốc gia.

“Các nhà sáng lập công nghệ Trung Quốc không thể im lặng nữa, vì Bắc Kinh dường như đang yêu cầu các công ty này công khai ủng hộ,” Kyle Chan, nghiên cứu viên tại Viện Brookings, một tổ chức nghiên cứu của Mỹ, nói. “Chuyển động của Shein cho thấy rằng, về lâu dài, an toàn hơn là tiếp tục nhấn mạnh mối liên hệ Trung Quốc của mình, bất chấp rủi ro từ Washington.”

Và không chỉ có áp lực từ Trung Quốc đang làm suy yếu chiến lược rửa Singapore. “Nó cũng có thể là dấu hiệu cho thấy các công ty có nguồn gốc Trung Quốc như Shein đang đối mặt với quá nhiều rào cản và rủi ro từ Washington để theo đuổi chiến lược trung lập hơn,” ông nói thêm.

Một số nhà sáng lập AI Trung Quốc hiện đang chọn rời khỏi khu vực hoàn toàn, bắt đầu hoạt động như các công ty Mỹ ngay từ đầu để duy trì tiếp cận nguồn vốn từ Mỹ và các máy tính tiên tiến.

Và nếu các công ty do Trung Quốc thành lập sẽ luôn bị xem là Trung Quốc—bất kể họ đặt trụ sở ở đâu—thì họ sẽ phải tìm các cách khác để toàn cầu hóa, có thể bằng cách chia nhỏ bộ phận trong nước và quốc tế chính thức, hoặc niêm yết tại các điểm đến thân thiện hơn, như Hong Kong.

Hội nghị Đổi mới Fortune 500 sẽ tập hợp các giám đốc điều hành Fortune 500, các quan chức chính sách Mỹ, các nhà sáng lập hàng đầu và các nhà tư tưởng để định hình tương lai của nền kinh tế Mỹ, ngày 16-17 tháng 11 tại Detroit. Đăng ký tại đây.