Mốc 5.000 Tấn Kỷ lục: Cách sự gia tăng đầu tư và tích trữ của Ngân hàng Trung ương đã định hình lại thị trường vàng toàn cầu năm 2025

Thị trường vàng toàn cầu chứng kiến một năm biến đổi vào năm 2025, khi tổng nhu cầu vượt qua ngưỡng lịch sử 5.000 tấn lần đầu tiên trong lịch sử. Mốc son chưa từng có này phản ánh một sự chuyển biến căn bản trong cách các nhà đầu tư, tổ chức và chính phủ nhìn nhận kim loại quý, vượt ra ngoài các động lực truyền thống của hàng hóa để xem vàng như một dự trữ chiến lược và tài sản tiền tệ.

Sự gia tăng nhu cầu đi kèm với đà tăng giá đáng kể. Vàng đã thiết lập 53 mức cao kỷ lục mới trong suốt năm 2025, với giá trung bình đạt 4.135 USD mỗi ounce trong quý IV—tăng 55% so với cùng kỳ năm trước. Đà tăng giá này đã đẩy tổng giá trị nhu cầu vàng toàn cầu lên 555 tỷ USD, tăng 45% so với năm trước.

Dòng vốn đầu tư đạt đỉnh lịch sử, thúc đẩy nhu cầu chưa từng có

Động lực chính thúc đẩy mốc nhu cầu 5.000 tấn là hoạt động đầu tư. Các quỹ ETF vàng toàn cầu đã thu hút 801 tấn dòng vốn ròng trong năm 2025, đánh dấu hiệu suất hàng năm mạnh thứ hai trong lịch sử của WGC. Sự đảo chiều này của tình trạng trì trệ nhiều năm của ETF cho thấy sự quan tâm trở lại của các tổ chức đối với vàng như một công cụ giảm thiểu rủi ro.

Sự tham gia của các nhà đầu tư bán lẻ và nhà đầu tư có giá trị ròng cao cũng rất mạnh mẽ. Nhu cầu vàng dạng thỏi và xu đã đạt mức cao nhất trong 12 năm khi các nhà đầu tư cá nhân tìm nơi trú ẩn trước các căng thẳng địa chính trị kéo dài và sự không chắc chắn về hướng đi của chính sách tiền tệ. Đặc biệt, đà này còn tăng tốc vào cuối năm, với nhu cầu vàng quý IV đạt 1.303 tấn—mức cao nhất từng ghi nhận trong một quý. Sự tăng đột biến cuối năm này được hỗ trợ bởi dòng ETF chảy vào 175 tấn và mua vàng thỏi, xu trị giá 420 tấn.

Nhu cầu vàng vật chất phản ánh những lo ngại sâu sắc hơn trên thị trường. Các nhà đầu tư phản ứng trước các rủi ro địa chính trị gia tăng, lãi suất thực giảm sút và sự biến động ngày càng tăng trong các danh mục trái phiếu và cổ phiếu. Trong bối cảnh này, khả năng trú ẩn an toàn truyền thống của vàng đã thể hiện rõ sức hấp dẫn.

Ngân hàng trung ương tích trữ vững vàng, giữ vững niềm tin thị trường

Trong khi nhu cầu đầu tư chiếm lĩnh các tiêu đề, hoạt động mua vàng của các cơ quan chính thức vẫn là trụ cột quan trọng của sự hỗ trợ thị trường. Các ngân hàng trung ương đã bổ sung 863 tấn vàng vào dự trữ trong năm 2025, duy trì mức tích trữ cao kỷ lục mặc dù có sự giảm nhẹ so với mức mua hơn 1.000 tấn mỗi năm trong ba năm trước đó.

Ngân hàng Quốc gia Ba Lan là ví dụ điển hình của xu hướng tích trữ này, trở thành ngân hàng trung ương mua nhiều nhất trong năm thứ hai liên tiếp. Ngân hàng này đã mua 102 tấn trong năm 2025, nâng tổng dự trữ lên 550 tấn—một cột mốc chiếm 28% tổng dự trữ của Ba Lan. Tháng 1 năm 2026, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Ba Lan đã phát đi tín hiệu dự định nâng dự trữ lên 700 tấn, dựa trên các yêu cầu về an ninh quốc gia.

Nhu cầu của ngân hàng trung ương vẫn kiên cường bất chấp giá tăng, cho thấy ý định chiến lược dài hạn chứ không phải là giao dịch theo cơ hội. Nền tảng hỗ trợ này đã củng cố niềm tin của nhà đầu tư và giúp duy trì đà tăng trong suốt năm.

Phản ứng cung không theo kịp đà tăng giá và nhu cầu

Phía cung có một động thái khá kỳ lạ: mặc dù giá vàng tăng 67% tính theo USD, sản lượng vàng toàn cầu chỉ tăng 1% để đạt 5.002 tấn trong năm. Sản lượng khai thác ước đạt 3.672 tấn—có thể là mức kỷ lục—trong khi tái chế chỉ tăng nhẹ 3% lên 1.404 tấn.

Phản ứng hạn chế này phản ánh thực tế cấu trúc của thị trường vàng. Sự ổn định kinh tế và kỳ vọng giá tiếp tục tăng đã làm giảm các hoạt động bán tháo do khó khăn, vốn là yếu tố truyền thống thúc đẩy tái chế. Thêm vào đó, các nhà tham gia thị trường ngày càng sử dụng vàng làm tài sản thế chấp hoặc trao đổi đổi lấy hàng hóa thay vì bán tháo trực tiếp, làm giảm tỷ lệ thu hồi phế liệu.

Sự mất cân đối cung cầu này nhấn mạnh một bước chuyển quan trọng: vàng đang được tích trữ và tích lũy, chứ không phải tái chế để lấy tiền mặt ngay lập tức. Thay đổi hành vi này báo hiệu một sự định giá lại căn bản vai trò của vàng trong danh mục đầu tư của nhà đầu tư và dự trữ chính thức.

Nhu cầu trong lĩnh vực công nghệ vẫn ổn định giữa bối cảnh AI mở rộng

Trước bối cảnh nhu cầu đầu tư đạt đỉnh, tiêu thụ vàng của ngành công nghệ vẫn duy trì ổn định ở mức 323 tấn trong suốt năm 2025. Đặc biệt, các ứng dụng dựa trên trí tuệ nhân tạo đã thúc đẩy nhu cầu trong ngành, phản ánh sự tăng trưởng nhanh của hạ tầng tính toán tốc độ cao và mở rộng trung tâm dữ liệu.

Tuy nhiên, giá kim loại quý tăng đang bắt đầu thay đổi động thái của ngành công nghệ. Các nhà sản xuất ngày càng tìm kiếm các chiến lược giảm chi phí như tối ưu hóa thiết kế, thay thế vật liệu và nghiên cứu các vật liệu dẫn điện thay thế. Mặc dù các áp lực này vẫn còn trong tầm kiểm soát, nhưng nếu đà tăng giá tiếp tục, chúng có thể hạn chế nhu cầu vàng của ngành công nghệ trong tương lai.

Vai trò tài sản chiến lược: Vượt ra ngoài định giá hàng hóa

Những sự kiện của năm 2025 đã làm rõ một chuyển đổi khái niệm mà các chuyên gia trong ngành đã dự đoán từ lâu. Randy Smallwood, Chủ tịch kiêm CEO của Wheaton Precious Metals, đã nhấn mạnh sự thay đổi này trong một cuộc trò chuyện tại Hội nghị Đầu tư Tài nguyên Vancouver, nhấn mạnh rằng vai trò tiền tệ của vàng vượt xa phân loại hàng hóa.

“Trong 40 năm qua, chúng ta đã nghĩ về vàng như một hàng hóa,” Smallwood nói. “Nhưng chúng ta đã quên rằng nó là một đồng tiền, và nó là một đồng tiền.” Ông nhấn mạnh rằng sản lượng khai thác hàng năm chỉ bổ sung chưa đến 2% vào lượng vàng toàn cầu, nghĩa là các giới hạn địa chất ít ảnh hưởng đến quá trình hình thành giá trị của vàng—một thực tế làm cho vàng khác biệt căn bản so với các kim loại hàng hóa.

Việc nhìn nhận lại này mang ý nghĩa sâu sắc. Khi vàng được xem như một tài sản tiền tệ thay vì một hàng hóa theo chu kỳ, các mô hình cung cầu truyền thống mất đi tính phù hợp. Thay vào đó, giá trị của vàng xuất phát từ vai trò như một kho lưu trữ giá trị toàn cầu, một công cụ phòng ngừa lạm phát tiền tệ và biểu tượng của an ninh tài chính quốc gia.

Các lực lượng thúc đẩy chuyển đổi này—chia rẽ địa chính trị, bất ổn chính sách tiền tệ, lo ngại về mất giá tiền tệ—không có dấu hiệu giảm bớt. Smallwood cùng các nhà tham gia thị trường khác dự đoán các yếu tố thúc đẩy nhu cầu năm 2025 sẽ tiếp tục duy trì, giữ vững sự quan tâm mạnh mẽ đối với vàng như một sự thay thế cho các tài sản denominated bằng đô la và trái phiếu chính phủ. Một nhà phân tích đã tóm tắt triển vọng: “Nhu cầu chuyển đổi từ USD sang vàng vẫn không giảm.”

Mốc 5.000 tấn không chỉ là một thành tích thống kê, mà còn là một bước ngoặt trong cách các nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách trên thế giới đánh giá kim loại quý trong chiến lược tài chính của họ.