Cổ phiếu Cobalt Canada: Bùng nổ pin tạo cơ hội đầu tư vào năm 2025

Thị trường cobalt bước vào năm 2025 trong tình trạng khan hiếm nghiêm trọng. Khi Cộng hòa Dân chủ Congo công bố lệnh cấm xuất khẩu hydroxide cobalt vào đầu năm 2025, giá chuẩn cho kim loại cobalt loại tiêu chuẩn đã tăng 45% so với tháng trước lên US$15,75 mỗi pound, trong khi sulfate cobalt tăng 74%. Dù nguồn cung từ Indonesia chảy vào Trung Quốc vào tháng 4, các mức tăng này vẫn giữ vững — giá cobalt ổn định trong khoảng US$15-16 mỗi pound đến giữa năm 2025. Theo các nhà phân tích của Fastmarkets bàn về thị trường nguyên liệu lithium và pin, chỉ riêng nguồn cung từ Indonesia không thể lấp đầy khoảng trống do các hạn chế kéo dài của DRC. Tình hình siết chặt này đã tạo ra một thời điểm hấp dẫn cho các cổ phiếu cobalt của Canada, có tiềm năng nắm bắt nhu cầu pin dài hạn.

Khủng hoảng cung cobalt định hình lại thị trường toàn cầu

Trong nhiều năm, sản lượng khai thác cobalt toàn cầu đã hơn gấp đôi kể từ 2020, tạo ra một thị trường cung ứng dồi dào. Tuy nhiên, động thái này đã thay đổi đáng kể vào năm 2025. Với DRC — đã sản xuất 220.000 tấn cobalt trong năm 2024, so với chỉ 28.000 tấn từ Indonesia và 8.700 tấn từ Nga — thực hiện kiểm soát xuất khẩu kéo dài đến tháng 9 năm 2025 và hơn thế nữa, các điều kiện thị trường đã thay đổi căn bản. Các nhà quan sát ngành dự đoán rằng nửa cuối năm 2025 sẽ chứng kiến sự chậm lại trong cung, có thể làm thị trường thắt chặt hơn và hỗ trợ giá trong phần còn lại của thập kỷ.

Điều kiện khó khăn này đã gây áp lực lên các nhà thăm dò cobalt thuần túy trong nhiều năm. Tuy nhiên, các nhà khai thác đa kim loại và các công ty khai thác kim loại dùng trong pin — những người khai thác cobalt như một sản phẩm phụ của nickel và đồng — đã chuẩn bị để hưởng lợi từ môi trường hiện tại. Một danh mục cổ phiếu cobalt niêm yết tại Canada đã thể hiện tiềm năng này. Dưới đây là năm cổ phiếu hàng đầu trên TSX và TSXV trong suốt năm 2025, dựa trên dữ liệu biến động giá cổ phiếu tổng hợp đến giữa tháng 8.

Tại sao nhu cầu pin thúc đẩy cơ hội đầu tư vào cổ phiếu cobalt

Chuyển đổi của cobalt từ một vật liệu màu xanh đặc thù thành kim loại thiết yếu cho pin phản ánh quá trình chuyển đổi năng lượng đang diễn ra. Các pin lithium-ion ngày nay — cung cấp năng lượng cho mọi thứ từ điện thoại thông minh đến xe điện — phụ thuộc vào cobalt để tăng mật độ năng lượng, ổn định nhiệt và chu kỳ sử dụng. Khi việc sử dụng xe điện toàn cầu tăng tốc và lưu trữ năng lượng tái tạo mở rộng, nhu cầu pin sẽ tiếp tục là động lực chính cho tiêu thụ cobalt trong tương lai gần.

Thêm vào đó, các công ty phương Tây ngày càng quyết tâm giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ DRC do các vấn đề về nhân quyền đã được ghi nhận và rủi ro tập trung nguồn cung. Canada, với hạ tầng khai thác mạnh mẽ, tiêu chuẩn môi trường cao và vị trí gần Bắc Mỹ sản xuất xe điện, đã nổi lên như một lựa chọn chiến lược thay thế. Vị trí này khiến cổ phiếu cobalt Canada trở nên hấp dẫn đối với các nhà đầu tư muốn tiếp xúc theo tiêu chuẩn ESG vào chuỗi cung ứng kim loại pin.

Năm cổ phiếu cobalt Canada thu hút sự chú ý của thị trường

1. Talon Metals: Khoảnh khắc đột phá tại Tamarack

Hiệu suất giá cổ phiếu 2025: Tăng 394%
Vốn hóa thị trường: C$380,31 triệu
Giá cổ phiếu: C$0,42

Talon Metals nổi bật trong số các cổ phiếu cobalt nhờ liên doanh với Rio Tinto tại dự án nickel-copper-cobalt Tamarack ở Minnesota. Công ty sở hữu 51%, có khả năng mở rộng lên 60%.

Động lực thực sự bắt đầu vào cuối tháng 3 năm 2025, khi Talon công bố phát hiện sulfide khổng lồ dài 8,25 mét với 95% sulfide — sâu hơn đáng kể so với trữ lượng hiện tại. Đến tháng 5, đà tăng tốc với một phát hiện lớn hơn nữa: 34,9 mét khoáng sản trong khoảng 47,33 mét bắt đầu từ độ sâu 762 mét. Các phân tích trong tháng 6 từ khu vực “Vault zone” cho thấy các khoáng grade xuất sắc trung bình 57,76% đồng quy hoặc 28,88% nickel quy.

Thị trường phản ứng tích cực. Talon huy động 41 triệu C$ trong các đợt tài trợ vào giữa tháng 6 để thúc đẩy hoạt động, trong khi cổ phiếu tăng giá suốt quý. Ngoài Tamarack, Talon còn mua lại một khu vực ở Bắc Dakota vào tháng 5 để xây dựng trung tâm chế biến khoáng sản Beulah, trước đây là một mỏ than. Cơ sở này sẽ là trung tâm xử lý khoáng sản chiến lược của Mỹ, dự kiến bắt đầu hoạt động vào năm 2027.

2. Leading Edge Materials: Chơi nguyên liệu chiến lược châu Âu

Hiệu suất giá cổ phiếu 2025: Tăng 78%
Vốn hóa thị trường: C$37,15 triệu
Giá cổ phiếu: C$0,16

Leading Edge Materials vận hành danh mục dự án nguyên liệu chiến lược tại châu Âu, gồm mỏ graphite Woxna sở hữu hoàn toàn, dự án đất hiếm nặng Norra Kärr ở Thụy Điển, và cổ phần 51% trong liên minh thăm dò nickel-cobalt Bihor Sud của Romania.

Cổ phiếu của công ty này tăng mạnh trong tháng 2 và 3 năm 2025, đạt đỉnh C$0,30 vào ngày 24 tháng 3 sau khi công bố kế hoạch phát triển nhanh hơn cho Norra Kärr. Tuy nhiên, sự hứng khởi này giảm đi khi Norra Kärr không được chọn vào danh sách dự án chiến lược của EU, dù ban lãnh đạo cho biết sẽ nộp lại hồ sơ khi có cơ hội mới.

Tài sản cobalt — Bihor Sud — là dự án thăm dò giai đoạn đầu, mục tiêu là một mỏ đa kim lớn. Công tác khảo sát, lấy mẫu và khoan đã tiếp tục trong năm 2025. Tháng 6, Leading Edge công bố vòng huy động 400.000 C$ để hỗ trợ thăm dò tiếp tục.

3. Wheaton Precious Metals: Doanh thu streaming đã ổn định

Hiệu suất giá cổ phiếu 2025: Tăng 61%
Vốn hóa thị trường: C$60,97 tỷ
Giá cổ phiếu: C$132,82

Trong số các cổ phiếu cobalt, Wheaton Precious Metals cung cấp một dạng tiếp xúc khác: quyền streaming thay vì khai thác trực tiếp. Công ty này sở hữu danh mục gồm 18 mỏ hoạt động và 28 dự án đang phát triển toàn cầu, trong đó có thỏa thuận streaming cobalt liên kết với mỏ nickel Voisey’s Bay của Vale tại Newfoundland.

Kết quả Quý 1 năm 2025 công bố tháng 5 cho thấy doanh thu kỷ lục 470 triệu USD, lợi nhuận ròng 254 triệu USD và dòng tiền hoạt động 361 triệu USD. Sản lượng cobalt của Wheaton tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, đạt 540.000 pound trong Quý 1/2025, so với 240.000 pound Quý 1/2024. Mặc dù doanh số bán cobalt cùng kỳ giảm xuống còn 265.000 pound từ 309.000 pound, phản ánh thời điểm chuyển đổi của Voisey’s Bay sang khai thác ngầm, xu hướng sản xuất vẫn hỗ trợ tăng trưởng trong tương lai. Voisey’s Bay hiện đang mở rộng khai thác ngầm, dự kiến đạt công suất đầy đủ vào nửa cuối năm 2026.

4. FPX Nickel: Đổi mới xử lý pin cấp cao

Hiệu suất giá cổ phiếu 2025: Tăng 11%
Vốn hóa thị trường: C$80,28 triệu
Giá cổ phiếu: C$0,26

FPX Nickel phát triển khu vực Decar ở British Columbia với bốn mục tiêu chính, dẫn đầu bởi mỏ Baptiste. Điểm khác biệt của công ty này nằm ở công nghệ xử lý. Tháng 2 năm 2025, FPX công bố báo cáo sơ bộ khả thi tích cực về việc tinh chế quặng awaruite thành nickel sulfate cấp pin, với cao cấp cobalt carbonate là sản phẩm phụ có giá trị cao. Dự kiến sản xuất hàng năm là 32.000 tấn nickel và 570 tấn cobalt.

Quan trọng, quy trình này cho thấy chi phí vận hành gần mức thấp nhất của ngành, nhờ vào các khoản tín dụng từ sản phẩm phụ có giá trị. Độ phát thải carbon của nhà máy tinh chế awaruite cũng thấp hơn nhiều so với phương pháp truyền thống, phù hợp với các yêu cầu ESG ngày càng tăng của các nhà sản xuất pin và xe điện.

Báo cáo chính thức được công bố cuối tháng 3. Tháng 6, FPX đã sản xuất thành công các mẫu tinh thể nickel sulfate cấp pin từ quặng Baptiste, hiện đang gửi mẫu cho các đối tác tiềm năng. Ngày 7 tháng 7, FPX nhận được giấy phép thăm dò dài hạn từ chính quyền BC, cho phép tiến hành khoan để hỗ trợ nghiên cứu khả thi và đánh giá môi trường.

5. Nickel 28 Capital: Tiếp xúc trực tiếp qua quyền sở hữu

Hiệu suất giá cổ phiếu 2025: Tăng 3%
Vốn hóa thị trường: C$59,84 triệu
Giá cổ phiếu: C$0,73

Nickel 28 Capital sở hữu 8,56% cổ phần trong mỏ nickel-cobalt Ramu đang hoạt động tại Papua New Guinea, cùng với danh mục quyền sở hữu 10 tài sản trong các dự án cobalt và nickel tại Canada, Australia và Papua New Guinea.

Năm 2024 gặp nhiều khó khăn: các đợt ngừng hoạt động của nhà máy vào tháng 9 và 10 làm giảm sản lượng. Tổng sản lượng cobalt cả năm đạt 2.625 tấn, so với 3.072 tấn năm 2023. Tuy nhiên, năm 2025 đã có sự phục hồi. Kết quả Quý 2/2025 cho thấy sản lượng hàng tuần kỷ lục tại Ramu, với sản lượng cobalt quý đạt 787 tấn — tăng từ 675 tấn một năm trước. Doanh số bán hàng cũng tăng lên 719 tấn từ 684 tấn cùng kỳ. Giá cobalt tăng 18% lên US$15,23 mỗi pound trong quý, trong khi chi phí sản xuất thấp hơn giúp bù đắp cho mức giảm 18% giá nickel so với cùng kỳ, xuống còn US$6,88 mỗi pound.

Hiểu rõ về cobalt: Các yếu tố cơ bản đằng sau hiệu suất cổ phiếu

Cobalt là gì?

Cobalt là kim loại màu xám bạc, không tồn tại dưới dạng quặng riêng biệt trên Trái đất — chỉ xuất hiện như sản phẩm phụ của khai thác nickel và đồng. Sản xuất cobalt thương mại yêu cầu luyện kim giảm thiểu quặng chứa cobalt, sulfur và arsen, thường được xử lý từ khoáng chất cobaltite.

Ứng dụng từ lịch sử đến hiện đại

Lịch sử công nghiệp của cobalt kéo dài hàng thế kỷ. Các oxit cobalt từng tạo ra màu xanh đặc trưng cho thủy tinh, sứ và sơn — gọi là “xanh cobalt.” Kim loại này còn có các đặc tính vượt trội: chống ăn mòn, chống mài mòn và ổn định nhiệt cao, khiến nó trở thành thành phần không thể thiếu trong hợp kim siêu chịu nhiệt dùng trong hàng không, y học và các ứng dụng giả chân.

Ngày nay, nhu cầu cobalt chủ yếu đến từ công nghệ pin lithium-ion. Khi việc sử dụng xe điện toàn cầu tăng tốc và lưu trữ năng lượng tái tạo mở rộng, phần lớn sản lượng cobalt hiện nay được tiêu thụ trong các ứng dụng pin.

Vấn đề cung cấp địa chính trị

Trong năm 2024, DRC chiếm khoảng 70-80% sản lượng cobalt toàn cầu với 220.000 tấn, đứng thứ hai là Indonesia với 28.000 tấn, còn Nga đóng góp 8.700 tấn. Sự tập trung này gây ra các lo ngại về an ninh và ESG, do các hoạt động khai thác tại DRC đã nhiều lần bị chỉ trích về nhân quyền và lao động.

Đáp lại, các quốc gia tiêu thụ và nhà sản xuất đang tích cực xây dựng chuỗi cung ứng cobalt và EV thay thế. Các tuyến đường sản xuất pin nội địa tại Ontario, Bắc Mỹ và các vùng cobalt mới nổi ở Idaho là các nỗ lực nhằm địa phương hóa sản xuất và giảm phụ thuộc vào DRC. Các cổ phiếu cobalt của Canada hưởng lợi trực tiếp từ chiến lược này.

Kết luận về cổ phiếu cobalt năm 2025

Sự kết hợp giữa hạn chế nguồn cung (hạn chế xuất khẩu của DRC), tăng trưởng nhu cầu (điện hóa xe điện) và định hướng địa chính trị (đa dạng chuỗi cung ứng phương Tây) đã tạo ra một thời điểm đặc biệt cho các nhà đầu tư quan tâm đến cổ phiếu cobalt Canada. Hiệu suất của Talon Metals, Leading Edge Materials, Wheaton Precious Metals, FPX Nickel và Nickel 28 Capital trong năm 2025 phản ánh nhận thức của thị trường rằng các nền tảng này cung cấp cả tiếp xúc chuỗi cung ứng pin lẫn lợi ích chiến lược.

Dù các yếu tố cơ bản của từng công ty có sự khác biệt đáng kể — từ thăm dò mới bắt đầu đến các quyền sở hữu đã thành lập — luận điểm chung về định giá cổ phiếu cobalt vẫn còn nguyên vẹn: Nhu cầu dựa trên pin sẽ vượt quá khả năng phục hồi cung trong nhiều năm tới, định vị các cổ phiếu cobalt Bắc Mỹ có vốn hóa lớn như những người hưởng lợi của sự mất cân bằng cấu trúc này.

Lưu ý công bố: Phân tích này dựa trên dữ liệu công khai và hồ sơ công ty đến giữa năm 2025. Người đọc nên tự thực hiện nghiên cứu độc lập và tham khảo ý kiến chuyên gia tài chính trước khi đưa ra quyết định đầu tư.