Từ Lý thuyết đến Thực tiễn: Sự chuyển đổi sắp tới của Thanh toán thương mại

Thanh toán theo thời gian thực vẫn chưa trở thành một phần chính của thị trường bán lẻ tại Mỹ, nhưng trong năm ngoái, hàng nghìn tỷ đô la đã được chuyển qua các mạng FedNow và RTP. Cả hai mạng gần đây đều nâng giới hạn giao dịch lên 10 triệu đô la, mở rộng đáng kể các trường hợp sử dụng cho doanh nghiệp.

Việc áp dụng ngày càng tăng của thanh toán theo thời gian thực sẽ định hình lại đáng kể b landscape thanh toán B2B. Nhưng đó chỉ là một trong nhiều lực lượng hội tụ trong một năm được dự đoán là bước ngoặt cho các khoản thanh toán thương mại.

Như Hugh Thomas, Trưởng Nhà phân tích Thương mại và Doanh nghiệp tại Javelin Strategy & Research, đã thảo luận trong báo cáo 2026 Commercial & Enterprise Trends, tự động hóa dựa trên trí tuệ nhân tạo và sự gia tăng của các cấu trúc định giá dựa trên giá trị và mục tiêu sẽ đóng vai trò quyết định trong kỷ nguyên tiếp theo của các khoản thanh toán doanh nghiệp.

Năm Đặc Biệt cho AI

Tối ưu hóa luồng thanh toán thương mại—dù qua tự động hóa hay thuê ngoài—đã là ưu tiên của các nhà lãnh đạo tài chính từ lâu. Tuy nhiên, rất ít công nghệ có thể hứa hẹn như AI.

Trong vài năm qua, các doanh nghiệp trên nhiều ngành đã đầu tư mạnh vào khả năng AI. Năm nay là một thử nghiệm quan trọng: các tổ chức hiện đang kỳ vọng vào lợi nhuận rõ ràng từ những khoản đầu tư đó.

Kỳ vọng càng tăng cao với sự xuất hiện của AI đại diện, có khả năng thúc đẩy quá trình tự động hóa hơn nữa.

“Bạn đang nhìn thấy một thứ mà nhiều công việc có thể được tự động hóa, khi bắt đầu một giao dịch mua, bạn có thể bắt đầu cung cấp một đại lý để tìm hàng hóa hoặc dịch vụ phù hợp—tìm mức giá, xem xét tất cả các yếu tố cần thiết trước khi bạn nói, ‘Tôi đã sẵn sàng để thực hiện và thanh toán ở đây,’” Thomas nói.

“Dữ liệu đã tồn tại từ lâu, công nghệ chỉ mới đạt đến mức mà tôi nghĩ năm nay sẽ là năm bước ngoặt trong lĩnh vực phải thu, nơi bạn sẽ bắt đầu thấy các nghiên cứu điển hình lớn xảy ra,” ông nói. “Tôi đã phỏng vấn những người trong lĩnh vực phải thu và họ đều nói về việc AI rất phù hợp để quản lý tương tác khách hàng trên các cổng AR của họ.”

Trước đây, các quy trình phải thu yêu cầu sự can thiệp liên tục của con người—quản lý hạn mức tín dụng, xem xét hóa đơn, đối chiếu thanh toán và xử lý ngoại lệ. AI sinh sinh và đại diện giờ đây có thể giảm đáng kể thời gian dành cho các quy trình thủ công này.

Lời hứa này hấp dẫn. Tuy nhiên, việc triển khai AI một cách an toàn và có trách nhiệm đòi hỏi quản trị mạnh mẽ, giám sát chặt chẽ và triển khai lặp đi lặp lại. Tiến bộ có thể sẽ diễn ra từng bước chứ không phải ngay lập tức.

“Tôi không biết liệu chúng ta có thể thấy những thay đổi mô hình, nhưng tôi nghĩ năm nay sẽ là năm mà nhu cầu AI trong lĩnh vực thanh toán sẽ trở nên phổ biến hơn,” Thomas nói. “Năm vẫn còn trong quá trình học hỏi, nhưng sẽ có nhiều nghiên cứu điển hình thú vị xảy ra. Đây là điều chuyển từ lý thuyết sang thực tiễn và ứng dụng.”

Năm Mới của Thị Trường Thanh Toán Theo Thời Gian Thực

Thanh toán theo thời gian thực còn xa mới trở thành phần văn hóa phổ biến ở các thị trường như Ấn Độ và Brazil, nhưng việc áp dụng trong nước đang tăng tốc.

Trong nhiều năm, RTP—do The Clearing House vận hành—là mạng thanh toán tức thì duy nhất tại Mỹ, giúp nó phát triển từ 60 tỷ thanh toán theo thời gian thực trong quý 2 năm 2024 lên khoảng 481 tỷ trong quý 2 năm 2025. FedNow, ra mắt gần ba năm trước bởi Cục Dự trữ Liên bang, chưa thay thế RTP; thay vào đó, cả hai hệ thống đã mở rộng song song, với FedNow thực hiện khoảng 246 tỷ thanh toán trong quý 2 năm 2025.

“Bạn đang ở trong một phạm vi khác rồi, nơi giá trị trung bình cao hơn và họ thấy rõ các trường hợp sử dụng yêu cầu chuyển tiền tức thì,” Thomas nói. “Một trong những ví dụ được nhắc đến nhiều nhất hiện nay là đặt cọc mua nhà—chuyển từ chuyển khoản qua ngân hàng hoặc séc tiền mặt sang thanh toán theo thời gian thực, nơi cả hai bên có thể ngồi tại các thiết bị của mình và quan sát tiền chuyển từ tài khoản này sang tài khoản khác.”

“Đây là cách tuyệt vời để tránh nhiều bước so với việc đưa séc tiền mặt cho luật sư và để họ xác nhận với luật sư của bên đối tác rằng tiền đang trên đường đến,” ông nói.

Tốc độ mang lại những rủi ro mới, đặc biệt là gian lận. Trong các hệ thống thanh toán truyền thống, việc chờ đợi thanh toán đã tạo ra thời gian để kiểm tra gian lận và giải quyết tranh chấp. Với thanh toán tức thì, các khoảng trống đó hầu như biến mất.

Trong khi thanh toán tức thì mang lại những thách thức quản lý rủi ro đặc thù, chúng cũng mang lại lợi ích mạnh mẽ.

“Những chuyển động tiền tệ tức thì này sẽ là nơi bạn sẽ thấy sự chấp nhận nhanh chóng,” Thomas nói. “Và chúng sẽ thúc đẩy các lý do đầu tư vào quản lý các tham số rủi ro mới này. Khi các trường hợp sử dụng theo thời gian thực trở nên phổ biến, chức năng này sẽ được kỳ vọng ở các ngân hàng nhỏ hơn, và bạn thấy các công ty đang xây dựng chức năng này để cung cấp cho các nhà cung cấp nhỏ hơn quy mô lớn.”

Nhắm vào Giá trị-đến-Giá

Khi các hệ thống thanh toán theo thời gian thực ngày càng phổ biến trong thanh toán B2B, các mạng lưới thẻ vẫn là đối thủ đáng gờm.

Trong nhiều năm, các nhà phát hành thẻ tín dụng hàng đầu đã cố gắng sao chép thành công của họ trong thị trường tiêu dùng sang thanh toán thương mại. Tuy nhiên, việc chuyển đổi các mô hình định giá dựa trên bán lẻ sang môi trường B2B đã chứng minh phức tạp hơn mong đợi.

“Có hàng triệu loại người tiêu dùng khác nhau, nhưng không nhiều sự khác biệt trong cách họ muốn thanh toán,” Thomas nói. “Mọi người hoặc muốn nhận thưởng hoặc muốn tiếp cận tín dụng, hoặc muốn chi phí thấp nhất có thể—và họ thường biết cách tốt nhất để đáp ứng nhu cầu của chính mình.”

“Nếu bạn là người tiêu dùng và hôm nay đi siêu thị, cố gắng thanh toán bằng séc—không còn thời của The Big Lebowski, bạn có thể thanh toán bằng thẻ hoặc tiền mặt,” ông nói. “Tuy nhiên, nếu bạn là doanh nghiệp, bạn có thể thanh toán qua ACH, thanh toán theo thời gian thực, thanh toán bằng séc, trích nợ trực tiếp hoặc dùng thẻ. Hiếm khi bạn dùng tiền mặt, nhưng có người vẫn làm. Bạn có nhiều lựa chọn hơn so với người tiêu dùng, và nhiều trong số đó phụ thuộc vào việc bạn muốn thanh toán ngay hay sau này, và các khoản giảm giá hoặc tùy chọn thanh toán sau có sẵn như thế nào.”

Thanh toán thương mại hoạt động theo các mô hình kinh tế, quy trình làm việc và kỳ vọng giá trị khác nhau. Do đó, các nhà phát hành thẻ phải đối mặt với các lựa chọn đã được thiết lập rõ ràng và các quy trình sâu sắc trong các nhóm tài chính doanh nghiệp.

Tuy nhiên, thẻ vẫn mang lại lợi thế đáng kể trong bối cảnh B2B. Các tổ chức có thể ủy quyền một số tiền và thanh toán một số khác trong phạm vi xác định, và quyền hoàn tiền cung cấp các biện pháp bảo vệ mạnh mẽ. Từ góc độ kiểm soát và giảm thiểu rủi ro, thẻ vẫn là một trong những phương thức thanh toán an toàn nhất.

Để mở rộng hơn trong thanh toán thương mại, các nhà phát hành có thể cần vượt ra ngoài các khung giá dựa trên bán lẻ và áp dụng các mô hình phù hợp đặc biệt với việc tạo giá trị B2B.

“Lịch trình giá của Visa và Mastercard trước đây chỉ là một tài liệu dài sáu hoặc bảy trang cho Hoa Kỳ và Canada,” Thomas nói. “Giờ đây, nó đã khoảng 30 trang, và phần lớn các trang mới mô tả các loại giao dịch B2B khác nhau—một trang cho các loại thanh toán đội xe khác nhau, hai trang cho các loại thanh toán thẻ ảo khác nhau, các phân đoạn mới của các loại thẻ và các scheme hoán đổi liên quan đến chúng.”

“Vì vậy, các mạng lưới đang trở nên thông minh hơn về giá cả, nhưng vấn đề là họ chưa nhìn thấy cả hai phía của giao dịch. Họ không biết đầy đủ chi phí và lợi ích mà các đối tác thấy khi sử dụng mạng, mức hoa hồng mà người mua có thể nhận được, và chi phí mà nhà cung cấp phải chịu để chấp nhận thẻ,” ông nói. “Các scheme giá mới này là nỗ lực cân bằng kinh tế của giao dịch mà không kiểm soát trực tiếp chi phí cuối cùng; chúng được thiết kế để khuyến khích tối đa và duy trì việc sử dụng mạng lưới. Với ưu tiên mà các mạng thẻ đã đặt vào tăng trưởng B2B, có thể giả định rằng họ sẽ tiếp tục điều chỉnh giá của mình để khai thác các loại chi tiêu cụ thể mà họ có thể định giá dựa trên giá trị mà các giải pháp của họ mang lại.”