Liệu Trump có thể xây dựng một con đường nhanh hơn để đến Warsh mà không giải quyết khủng hoảng Powell?

Tổng thống Trump đối mặt với một tình huống không mong đợi về thời gian: người đề cử vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) của ông, Kevin Warsh, không thể thúc đẩy quá trình phê duyệt của mình nhanh hơn nếu không vượt qua được rào cản từ việc chính quyền đang tiến hành các vụ kiện pháp lý quyết liệt chống lại Chủ tịch Fed sắp mãn nhiệm, Jerome Powell. Cuộc đối đầu giữa Nhà Trắng và ngân hàng trung ương đã tạo ra một nút thắt có thể làm trì hoãn quá trình chuyển giao của Fed vượt quá ngày 15 tháng 5, thời điểm nhiệm kỳ của Powell chính thức kết thúc.

Rào cản của Tillis: Khi một Thượng nghị sĩ có thể chặn mọi thứ

Thượng nghị sĩ Thom Tillis đã tự định vị mình như một điểm xoay trọng yếu trong Ủy ban Ngân hàng Thượng viện. Trong khi các đồng nghiệp Cộng hòa khác đã đưa ra những chỉ trích có mức độ về hành động của Trump, Tillis đã vạch rõ ràng: không phê duyệt bất kỳ ai làm Chủ tịch Fed cho đến khi cuộc điều tra hình sự của DOJ về Powell kết thúc. Tuyên bố của ông đại diện cho một khoảnh khắc hiếm hoi của phe Cộng hòa phản kháng lại chương trình nghị sự của tổng thống, khi thượng nghị sĩ này lập luận rằng việc truy tố một Chủ tịch Fed về các vấn đề sửa chữa tòa nhà là một cuộc tấn công chưa từng có vào tính độc lập của ngân hàng trung ương.

Tillis không đơn độc trong lập trường này. Lisa Murkowski, một thượng nghị sĩ Cộng hòa khác, cũng ủng hộ chiến lược phong tỏa. Ở phía Đảng Dân chủ, Chuck Schumer đã kêu gọi giữ lại đề cử của Warsh như một con bài mặc cả trong “mối thù” của Trump chống Powell. Nếu phe Dân chủ đoàn kết với các phe phản đối của Cộng hòa, các cuộc bỏ phiếu trong ủy ban sẽ chuyển sang chống lại việc phê duyệt một cách quyết đoán.

Thượng nghị sĩ này đã rõ ràng rằng ông sẵn sàng chịu đựng cuộc đối đầu này lâu hơn. “Quá trình này phải kết thúc trước khi tôi sẵn sàng bỏ phiếu phê duyệt bất cứ ai,” Tillis nói với các phóng viên, và ông không có dấu hiệu rút lui trong các liên lạc gần đây. Trong khi đó, Trump đã gợi ý rằng ông có thể chờ đến khi Tillis nghỉ hưu vào tháng 1 năm 2027 rồi mới thúc đẩy tiếp—một động thái sẽ để lại Fed trong tình trạng bấp bênh về tổ chức.

Tại sao Trump không thể đơn giản vượt qua khủng hoảng này

Chính quyền đang chịu áp lực phải hành động nhanh chóng. Cuộc bầu cử năm 2024 đang treo lơ lửng trên nhận thức về nền kinh tế, và các lo ngại của phe Cộng hòa về sự không hài lòng của cử tri với điều kiện kinh tế vẫn còn gay gắt. Một Fed do Warsh lãnh đạo có thể lý thuyết thúc đẩy việc cắt giảm lãi suất nhanh hơn—mục tiêu cốt lõi của Trump về chính sách tiền tệ—nhưng chỉ khi Warsh thực sự đảm nhận vị trí đó.

Các quan chức Nhà Trắng đã nhấn mạnh tính cấp bách. Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Kevin Hassett mô tả cuộc bế tắc trong Thượng viện là “một việc cần được giải quyết nhanh chóng.” Thượng nghị sĩ Thượng viện John Thune cũng đồng tình, nói rằng “chúng ta cần có sự rõ ràng về vấn đề Powell một cách nhanh chóng.” Áp lực này phản ánh một sự không phù hợp căn bản: chính quyền muốn đẩy nhanh quá trình chuyển giao của Fed, nhưng các vụ kiện pháp lý đang chiếm dụng không khí chính trị và cản trở con đường đó.

Vấn đề thực sự nằm ở một câu hỏi pháp lý chưa được giải quyết: nếu Warsh không được phê duyệt trước ngày 15 tháng 5, ai sẽ trở thành Chủ tịch Fed tạm thời? Đây không phải là một vấn đề hành chính nhỏ hay câu hỏi đã hoàn toàn được giải quyết. Hội đồng Thống đốc hoặc Nhà Trắng có thể bổ nhiệm ai đó, nhưng tiền lệ còn mỏng và nền tảng pháp lý còn chưa rõ ràng.

Mê cung pháp lý: Vượt ra ngoài cuộc điều tra của DOJ

Bộ Tư pháp đã gửi lệnh triệu tập của đại bồi thẩm đoàn tới Fed liên quan đến lời khai của Powell vào tháng 6 về việc sửa chữa tòa nhà. Powell đã phản ứng bằng một tuyên bố công khai mạnh mẽ về việc bảo vệ tính độc lập của Fed, và ám chỉ rằng các hành động pháp lý này mang động cơ chính trị. Tuy nhiên, chính quyền chưa rõ ràng trong việc ngăn chặn hoặc thúc đẩy nhanh cuộc điều tra—một sự mơ hồ chiến lược khiến mọi thứ trở nên phức tạp hơn.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent từng gợi ý rằng DOJ có thể “tiếp tục” nếu phản hồi của Fed đối với các lệnh triệu tập là thỏa đáng. Nhưng điều đó chưa xảy ra. Phó Tổng chưởng lý Todd Blanche phát biểu tại một cuộc họp báo gần đây rằng “thời điểm quyết định của Tổng thống Trump trong việc đề cử ai đó là yếu tố kiểm soát trong bất kỳ cuộc điều tra nào”—điều này về mặt kỹ thuật phủ nhận rằng việc đề cử tạo ra áp lực buộc phải kết thúc vụ việc.

Paul Tuchmann, một cựu công tố viên liên bang hiện làm việc tại công ty luật Wiggin and Dana, đã chỉ ra vấn đề cốt lõi: ngay cả khi chính quyền Trump muốn âm thầm kết thúc cuộc điều tra, điều đó có thể không làm hài lòng Tillis. “Trừ khi bạn rõ ràng nói với tôi rằng cuộc điều tra hình sự đã kết thúc, rất khó để tôi cảm thấy yên tâm rằng công tố viên sẽ không thay đổi ý định,” Tuchmann giải thích. Nguy cơ pháp lý treo lơ lửng trên Powell tạo ra một vấn đề rẽ hướng mà không một thỏa thuận yên lặng nào có thể giải quyết được.

Vấn đề về tính độc lập của Fed

Ngoài các nhân vật và chính trị, cuộc đối đầu này còn đặt ra một câu hỏi cấu trúc về quyền tự chủ của ngân hàng trung ương. Tính độc lập của Fed khỏi áp lực chính trị hàng ngày là nền tảng cho uy tín của nó. Thị trường đã lâu lo ngại rằng Trump sẽ gây áp lực để Fed cắt giảm lãi suất nhằm thúc đẩy tăng trưởng, bất chấp các lo ngại về lạm phát hoặc ổn định dài hạn.

Powell phần lớn đã tiếp nhận các chỉ trích của Trump mà không trả đũa. Nhưng cuộc điều tra của DOJ đã vượt qua một giới hạn—nó chuyển từ lời lẽ chính trị sang hành động pháp lý hình sự. Sự chuyển đổi này đã gây ra cảnh báo hiếm hoi của cả hai đảng về việc liệu tổng thống có bắt đầu làm suy yếu chính sự độc lập của Fed hay không.

Việc đề cử Warsh còn mang thêm một lớp lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương. Thị trường và các nhà quan sát đang chờ xem liệu một Fed do Warsh lãnh đạo có dễ bị áp lực chính trị hơn so với phiên bản của Powell hay không. Cuộc đối đầu hiện tại do đó trở thành một cuộc chiến tranh ủy nhiệm về câu hỏi lớn hơn đó.

Con đường phía trước: Chưa có lối thoát rõ ràng

Hiện tại, chưa có lối thoát nào rõ ràng để thúc đẩy quá trình phê duyệt Warsh nhanh hơn. Nhà Trắng chưa công khai cho thấy sẽ từ bỏ cuộc điều tra. Tillis vẫn kiên quyết không nhượng bộ. Và bộ máy pháp lý xung quanh các lệnh triệu tập của Powell vẫn tiếp tục chậm rãi—có thể mất nhiều tuần để xem xét toàn bộ tài liệu.

Ưu tiên của chính quyền rõ ràng: nhanh chóng vượt qua trở ngại này, xác nhận Warsh, và bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất của Fed trước khi cửa sổ chính trị đóng lại. Nhưng điều đó đòi hỏi hoặc Tillis phải rút lui, Trump phải từ bỏ cuộc điều tra Powell, hoặc cả hai. Hiện tại, không có dấu hiệu nào cho thấy điều đó sẽ xảy ra trong thời gian ngắn. Cho đến lúc này, nỗ lực của Trump nhằm thúc đẩy thay đổi chính sách tiền tệ qua lãnh đạo Fed vẫn bị đình trệ bởi chính các chiến thuật đối đầu đã tạo ra khủng hoảng Powell ngay từ ban đầu.