Các Cơ Quan Chính Phủ Bỏ Rơi Xe Điện của Canoo khi Công Ty Khởi Nghiệp EV Sụp Đổ

Câu chuyện về sự sụp đổ nhanh chóng của Canoo minh họa những thách thức mà các nhà sản xuất xe điện giai đoạn đầu gặp phải khi cạnh tranh với các đối thủ đã có uy tín. Mặc dù đã ký các hợp đồng chính phủ nổi bật, nhưng khả năng của công ty trong việc cung cấp các phương tiện đáng tin cậy cuối cùng đã làm giảm niềm tin vào mô hình kinh doanh của họ. Cả NASA và Bưu điện Hoa Kỳ đều đã ngừng sử dụng các phương tiện điện do Canoo sản xuất sau khi công ty nộp đơn phá sản vào đầu năm 2025.

Tại sao NASA và USPS kết thúc các chương trình xe điện của họ

Kinh nghiệm của NASA với các phương tiện của Canoo là một bài học cảnh báo về rủi ro khi hỗ trợ các nhà sản xuất xe điện chưa được chứng minh. Năm 2023, cơ quan này đã đầu tư vào ba chiếc xe van điện nhằm vận chuyển phi hành gia đến các địa điểm phóng cho các nhiệm vụ mặt trăng Artemis. Tuy nhiên, Canoo không thể đáp ứng các yêu cầu vận hành của NASA, buộc cơ quan này phải chuyển sang các lựa chọn đã được chứng minh. Đến tháng 10 năm 2024, NASA đã chuyển sang thuê các phương tiện do Airstream chế tạo cho các nhiệm vụ có người của Boeing, đặc biệt là nền tảng Astrovan được thiết kế riêng.

Bưu điện Hoa Kỳ cũng đã kết thúc chương trình đánh giá của mình. Dịch vụ bưu chính đã mua sáu xe điện Canoo vào năm 2024 để thử nghiệm như một phần của sáng kiến bền vững rộng lớn hơn. Trong một tuyên bố ngắn gọn chính thức, USPS xác nhận rằng giai đoạn đánh giá đã kết thúc và không có kế hoạch mua sắm thêm. Khác với việc NASA công khai thừa nhận các vấn đề về hiệu suất, USPS ít tiết lộ chi tiết về những gì quá trình thử nghiệm đã phát hiện về khả năng phù hợp của các phương tiện này.

Bộ Quốc phòng cũng đã nhận ít nhất một đơn vị trình diễn từ Canoo, mặc dù quân đội từ chối làm rõ liệu họ còn tiếp tục vận hành xe điện hay đã chuyển sang các lựa chọn khác. Mô hình rút lui âm thầm này của nhiều cơ quan chính phủ cho thấy các vấn đề sâu xa hơn về sản phẩm và hạ tầng hỗ trợ của Canoo.

Bất ổn tài chính và quá trình phá sản

Nhiều năm thua lỗ kéo dài và không thể tạo ra nhu cầu thị trường thực sự đã khiến Canoo nộp đơn xin bảo hộ phá sản vào đầu năm 2025. Sự sụp đổ của công ty phản ánh những thách thức lớn hơn mà ngành khởi nghiệp xe điện đang đối mặt, nơi mà độ phức tạp trong sản xuất và yêu cầu vốn thường vượt quá mong đợi của nhà sáng lập.

Ngay sau khi nộp đơn, cựu CEO Tony Aquila đã đề xuất mua lại các tài sản còn lại của công ty với giá 4 triệu đô la. Aquila công khai cho biết động lực chính của ông là giữ gìn các nghĩa vụ của Canoo theo các hợp đồng chính phủ. Tuy nhiên, cả NASA và USPS đều không xác nhận đã nhận được liên hệ trực tiếp từ Aquila về việc tiếp tục hỗ trợ các phương tiện của họ, và cựu giám đốc điều hành này từ chối bình luận thêm về sự tham gia của mình sau phá sản.

Một thẩm phán phá sản đã chấp thuận chuyển giao tài sản cho Aquila vào mùa xuân năm 2025, mặc dù quá trình này đã bộc lộ nhiều tranh chấp và phức tạp về thủ tục. Quyết định của người quản lý tài sản chấp nhận đề xuất của Aquila mà không tiến hành quảng bá rộng rãi về quyền sở hữu trí tuệ và thiết bị đã gây phản đối từ các bên đấu giá khác.

Các lợi ích cạnh tranh và lo ngại về đầu tư nước ngoài

Phiên đấu giá phá sản đã thu hút nhiều sự quan tâm từ bên ngoài đối với giá trị còn lại của Canoo. Theo hồ sơ tòa án, có tới tám nhóm đã ký thỏa thuận không tiết lộ để xem xét quyền sở hữu trí tuệ, nguyên mẫu và thiết bị sản xuất của công ty. Một số bên đã tham gia đấu giá chính thức nhưng cuối cùng rút lui hoặc không nộp đề nghị hoàn chỉnh.

Trong số các đối thủ đáng chú ý có Harbinger, một nhà sản xuất xe tải điện có trụ sở tại California do cựu nhân viên của Canoo thành lập. Harbinger cáo buộc rằng Canoo đã cố ý che giấu một số tài sản trong quá trình bán hàng và tố cáo người quản lý tài sản của phá sản đã thiên vị Aquila bằng cách chấp nhận đề xuất của ông mà không tiến hành khảo sát thị trường toàn diện. Những cáo buộc này làm nổi bật căng thẳng giữa các lợi ích nội bộ đã thành lập và các lợi ích cạnh tranh từ bên ngoài.

Một nhà đấu giá khác, nhà tài chính người Anh Charles Garson, được cho là sẵn sàng cam kết tới 20 triệu đô la cho toàn bộ tài sản của Canoo. Tuy nhiên, Garson đã không nộp đề nghị chính thức trước hạn chót do tòa án đặt ra. Các đại diện pháp lý của người quản lý tài sản và các chủ nợ của Canoo đã bảo vệ kết quả này, cho rằng đề xuất của Aquila là con đường đáng tin cậy nhất. Họ cũng lưu ý rằng một nhà mua tiềm năng chưa rõ danh tính đã nêu ra các vấn đề liên quan đến Ủy ban Đầu tư Nước ngoài tại Hoa Kỳ (CFIUS) do lo ngại về sở hữu nước ngoài, đặc biệt là liên quan đến các mối quan hệ chính phủ của Canoo với NASA, USPS và DOD.

Cả Harbinger và Garson đều từ chối bình luận về quá trình phá sản hoặc chiến lược đấu giá của họ. Kết quả này phản ánh cách mà các yếu tố an ninh quốc gia và kiểm tra đầu tư nước ngoài có thể ảnh hưởng đến việc bán tài sản ngay cả trong bối cảnh phá sản tư nhân, đặc biệt khi các hợp đồng chính phủ nhạy cảm liên quan.

Ý nghĩa của điều này đối với ngành công nghiệp xe điện

Câu chuyện của Canoo thể hiện tính mong manh của các nhà sản xuất xe điện được huy động vốn mạo hiểm cố gắng mở rộng sản xuất trong khi duy trì niềm tin của chính phủ. Việc NASA, USPS và DOD quyết định rút lui rõ ràng gửi đi một tín hiệu rùng rợn tới các startup xe điện khác đang theo đuổi các hợp đồng tương tự. Sự sẵn lòng của các cơ quan chính phủ chuyển sang các nhà cung cấp thay thế—dù là các nhà cung cấp ô tô đã có uy tín như Airstream-Boeing hay các đánh giá nội bộ về độ trưởng thành của sản phẩm—cho thấy rằng sự hỗ trợ của liên bang, một khi mất đi, rất khó để xây dựng lại.