Tại sao Albert Einstein gọi lãi kép là Phù thủy thứ 8 của thế giới—Và tại sao bạn nên quan tâm

Bạn có thể đã nghe câu nổi tiếng được cho là của Albert Einstein: “Lãi kép là kỳ quan thứ tám của thế giới. Người hiểu nó sẽ kiếm được nó. Người không hiểu sẽ trả nó.” Dù Einstein có thực sự nói câu này hay không vẫn còn gây tranh cãi, nhưng trí tuệ đằng sau nó là không thể phủ nhận. Trong lập kế hoạch tài chính, ít khái niệm nào mang tính biến đổi như cơ chế của lãi kép—nhưng cũng ít bị hiểu lầm hơn. Sự khác biệt giữa nắm bắt nguyên tắc này sớm và phớt lờ nó có thể thực sự lên tới hàng trăm nghìn đô la khi về hưu.

Điều thực sự quan trọng không chỉ là nhận thức về quan sát của Einstein; mà là nhận ra rằng lãi kép hoạt động như một nhân tố làm giàu thầm lặng, vận hành âm thầm trong cuộc sống tài chính của bạn. Đối với một số người, nó xây dựng tài sản phi thường. Đối với những người khác, nó âm thầm làm suy yếu an ninh tài chính của họ qua nợ nần. Hiểu rõ bạn thuộc phe nào đòi hỏi hơn là chỉ biết định nghĩa—nó đòi hỏi hành động.

Cạm bẫy Thời gian: Tại sao trì hoãn tiết kiệm cho hưu trí lại khiến bạn mất nhiều hơn tiền

Dưới đây là điều bạn cần phải cảnh báo: mỗi năm bạn trì hoãn tiết kiệm cho hưu trí đều loại bỏ đi một năm trong đường cong lãi kép. Và không chỉ là bất kỳ năm nào—mà là năm cuối cùng, nơi tốc độ tăng trưởng theo cấp số nhân diễn ra mạnh mẽ nhất.

Hãy xem ví dụ này: một khoản đầu tư 100.000 đô la sinh lợi 5% mỗi năm. Năm đầu tiên, bạn kiếm được 5.000 đô la. Đến năm thứ 30, bạn đã kiếm gần 20.000 đô la mỗi năm từ chính khoản đầu tư ban đầu đó. Lợi nhuận không tăng theo tuyến tính; chúng bùng nổ theo cấp số nhân. Nếu bạn bắt đầu ở tuổi 25 so với tuổi 35, sự chênh lệch một thập kỷ đó không chỉ là mất 10 năm lợi nhuận, mà còn là mất 10 năm lợi nhuận tăng tốc—một khoảng cách thường vượt quá 200.000 đô la hoặc hơn nữa tùy theo danh mục đầu tư của bạn.

Sự nhắc đến kỳ quan thứ tám của Einstein chính là để nhấn mạnh điểm này: tính chất theo cấp số nhân của sự tăng trưởng phân biệt những người bắt đầu sớm với những người bắt đầu muộn theo cách mà hầu hết mọi người không bao giờ lường trước được. Nhiều người nghỉ hưu nhìn lại với nỗi tiếc nuối sâu sắc không phải vì họ không tiết kiệm đủ mỗi năm, mà vì họ không bắt đầu đủ sớm.

Cách hoạt động của Đường cong Tăng trưởng theo Cấp số nhân

Toán học của nó có vẻ đơn giản một cách lừa dối, nhưng kết quả thì phi thường. Khi bạn gửi tiền vào các tài khoản sinh lãi—như các khoản tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu—lợi nhuận sẽ cộng dồn vì bạn kiếm lãi trên chính lãi của mình. Số dư tăng lên, phép tính lãi suất áp dụng cho một số lớn hơn, và chu trình lặp lại.

Với cổ phiếu, cơ chế hơi khác một chút nhưng nguyên tắc vẫn giống nhau. Định giá cổ phiếu cuối cùng phản ánh dòng tiền trong tương lai mà các công ty dự kiến tạo ra. Khi doanh nghiệp thành công mở rộng lợi nhuận qua từng năm, dòng tiền mở rộng đó hoặc là trực tiếp phân phối cho cổ đông dưới dạng cổ tức, hoặc là thúc đẩy giá cổ phiếu tăng lên khi nhà đầu tư kỳ vọng lợi nhuận lớn hơn trong tương lai. Nếu bạn tái đầu tư cổ tức và giữ qua các chu kỳ thị trường, danh mục của bạn sẽ trải qua phép màu của lãi kép đó.

Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu của S&P 500 đã liên tục vượt qua tăng trưởng kinh tế chung, nghĩa là các doanh nghiệp—trên dài hạn—phân phối lợi nhuận ngày càng lớn hơn cho các cổ đông kiên nhẫn. Đây chính là lãi kép đang hoạt động trong thị trường cổ phiếu.

Hai mặt của Lãi Kép: Xây dựng của cải vs. Chìm trong nợ nần

Cảnh báo của Einstein không phải là ngẫu nhiên. Ông đề cập rõ ràng cả hai mặt: “Người kiếm được nó” và “người không, trả nó.” Sự đối lập này cực kỳ quan trọng vì lãi kép có thể làm lợi hoặc gây hại một cách chính xác.

Khi bạn mang nợ quay vòng—thẻ tín dụng, các kế hoạch trả chậm, các khoản vay có lãi tích tụ—cơ chế lãi kép hoạt động chống lại bạn. Lãi không đứng yên; nó tích lũy vào số dư của bạn. Số dư của bạn tăng lên. Tháng sau, phép tính lãi suất áp dụng cho số dư lớn hơn này. Bạn phải trả nhiều hơn. Điều này tạo thành một vòng xoáy nợ ngày càng tăng, nơi các khoản thanh toán lãi tiêu tốn nguồn lực có thể đã được đầu tư và cũng sinh lợi theo cấp số nhân.

Chi phí cơ hội ở đây rất khắc nghiệt. Mỗi đô la trả lãi là một đô la có thể đã được tích lũy thành của cải. Ai đó trả 5% lãi kép trên nợ đồng nghĩa với việc họ đồng thời bỏ lỡ lợi ích của việc kiếm 5-8% lợi nhuận theo cấp số nhân từ các khoản đầu tư. Đó là một sự chênh lệch 10-13% trong quỹ đạo tài chính của bạn chỉ từ một quyết định về quản lý nợ.

Đây chính là lý do tại sao hiểu rõ kỳ quan thứ tám của Einstein có thể là con dao hai lưỡi: sử dụng lãi kép một cách chiến lược để trở nên giàu có, còn bỏ qua nó hoặc làm ngược lại bằng thói quen nợ xấu thì hiếm khi đạt được tự do tài chính, bất kể bạn kiếm được bao nhiêu.

Làm thế nào để Lãi Kép hoạt động có lợi cho bạn: Các chiến lược thực tiễn

Chỉ nhận thức thôi là chưa đủ. Bạn cần một khung hành động.

Bắt đầu ngay lập tức: Ngay cả những khoản đóng góp nhỏ cũng quan trọng khi thời gian là đồng minh của bạn. 100 đô la mỗi tháng ở tuổi 25 sẽ lớn hơn rất nhiều so với 1.000 đô la mỗi tháng ở tuổi 40, giả sử lợi nhuận đầu tư tương tự. Đường cong theo cấp số nhân thưởng cho việc bắt đầu sớm.

Tối đa hóa các tài khoản ưu đãi thuế: Các tài khoản hưu trí tồn tại chính vì các nhà lập pháp nhận ra sức mạnh của lãi kép. Các khoản đóng góp vào 401(k), IRA và các phương tiện tương tự sẽ sinh lợi không chịu thuế, loại bỏ một phần lớn trở ngại trong việc tăng trưởng.

Tái đầu tư tất cả ngay từ đầu: Tất cả cổ tức và lợi nhuận vốn hãy tái đầu tư vào các khoản đầu tư của bạn. Khi còn trẻ, tăng trưởng quan trọng hơn thu nhập. Để lãi kép tăng tốc không bị gián đoạn.

Chống lại nợ lãi suất cao một cách quyết liệt: Lãi thẻ tín dụng và các khoản nợ lãi suất cao khác là các phương tiện phá hoại của cải. Loại bỏ chúng sẽ loại bỏ lực cản của lãi kép và giải phóng vốn để sinh lợi theo cấp số nhân.

Đa dạng hóa qua các loại tài sản: Trái phiếu, cổ phiếu, bất động sản mỗi loại đều có cơ chế lãi kép riêng. Một chiến lược cân bằng giúp bạn tận dụng tăng trưởng theo cấp số nhân qua nhiều cơ chế đồng thời giảm thiểu rủi ro tập trung.

Sức mạnh mà Einstein đã chỉ ra—kỳ quan thứ tám của sự tồn tại tài chính—không phải là điều bí ẩn hay phức tạp. Nó là toán học khắc nghiệt. Những ai hiểu rõ và áp dụng có hệ thống sẽ trở nên giàu có. Những ai bỏ qua hoặc làm ngược lại bằng thói quen nợ xấu hiếm khi đạt được tự do tài chính, bất kể họ kiếm được bao nhiêu.

Quyết định của bạn không phải là liệu lãi kép có ảnh hưởng đến tương lai tài chính của bạn hay không. Chắc chắn là có. Câu hỏi duy nhất là bạn sẽ dành 30 năm tới để cưỡi trên nó hướng tới sự thịnh vượng hay chống lại nó để hướng tới sự thiếu thốn.