Dấu hiệu định giá thị trường và 2026: Khi nào thị trường chứng khoán sẽ sụp đổ?

S&P 500 đã có hiệu suất ấn tượng trong năm 2025, với mức tăng 16% đánh dấu năm thứ ba liên tiếp đạt lợi nhuận hai chữ số. Tuy nhiên, bên dưới bề mặt tích cực này, những lo ngại ngày càng gia tăng cho thấy thị trường có thể đối mặt với những trở ngại lớn trong năm 2026—một năm mà các kịch bản sụp đổ thị trường chứng khoán ngày càng trở nên khả thi. Các quan chức Cục Dự trữ Liên bang đã bắt đầu cảnh báo về việc giá tài sản đã bị kéo quá xa, và một số yếu tố cấu trúc cho thấy khả năng xảy ra biến động lớn phía trước.

Vào tháng 9, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell đã phát biểu rằng định giá cổ phiếu có vẻ “gần như đã định giá cao” dựa trên nhiều chỉ số. Kể từ cảnh báo đó, chỉ số đã tiếp tục tăng, đẩy tỷ số giá trên lợi nhuận (P/E) lên mức cao không thoải mái. Sự kết hợp giữa thời điểm và mức định giá cực đoan này đặt ra câu hỏi quan trọng: Liệu một đợt điều chỉnh thị trường có đang đến gần?

Định giá bị kéo quá xa là tín hiệu cảnh báo lịch sử

Hiện tại, S&P 500 giao dịch với tỷ số P/E dự phóng là 22,2, theo Yardeni Research—cao hơn 3,5 lần so với trung bình 10 năm là 18,7. Mức định giá này đã gây lo ngại trong ban lãnh đạo của Cục Dự trữ Liên bang. Trong cuộc họp FOMC tháng 10, biên bản cho thấy nhiều thành viên đã cảnh báo về “định giá tài sản bị kéo quá xa”, với các quan chức cảnh báo về “khả năng giảm giá cổ phiếu một cách rối loạn”. Thư ký Fed Lisa Cook cũng nhấn mạnh quan điểm này vào tháng 11, đề cập đến “khả năng giảm giá tài sản vượt mức bình thường.”

Quan trọng là, hiếm khi chỉ số S&P 500 giao dịch trên mức 22 lần lợi nhuận dự phóng, và mỗi lần như vậy đều là một tiền lệ đáng suy ngẫm. Khi chỉ số đạt mức định giá đắt đỏ này trong bong bóng dot-com cuối những năm 1990, nó đã giảm 49% vào tháng 10 năm 2002. Trong đỉnh định giá năm 2021, giữa các chương trình kích thích trong thời kỳ đại dịch, chỉ số đã giảm 25% vào tháng 10 năm 2022. Gần đây nhất, sau đợt tăng đột biến định giá năm 2024 liên quan đến kỳ vọng về chính sách thuế quan, S&P 500 đã giảm 19% vào tháng 4 năm 2025. Không có đợt giảm nào trong số này là vĩnh viễn, nhưng tất cả đều cho thấy rằng các định giá cực đoan cuối cùng đều điều chỉnh mạnh mẽ.

Các năm bầu cử giữa kỳ thường gây khó khăn cho hiệu suất thị trường

Ngoài các lo ngại về định giá, lịch trình cũng mang lại rủi ro. Các năm bầu cử giữa kỳ tạo ra các động thái thị trường riêng biệt. Kể từ khi S&P 500 ra đời năm 1957, chỉ số đã trải qua 17 chu kỳ bầu cử giữa kỳ và trung bình sinh lời chỉ đạt 1% trong những năm đó—một sự khác biệt rõ rệt so với mức trung bình hàng năm 9% kể từ khi thành lập. Khi đảng của tổng thống đương nhiệm đối mặt với bầu cử giữa kỳ, hiệu suất thường rất yếu. Chỉ số đã giảm trung bình 7% trong các giai đoạn này.

Tại sao lại xuất hiện mô hình này? Không chắc chắn chính trị ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý nhà đầu tư. Các cuộc bầu cử giữa kỳ thường dẫn đến việc đảng cầm quyền mất ghế tại Quốc hội, làm dấy lên câu hỏi về tính liên tục của chính sách kinh tế. Trong những giai đoạn không chắc chắn này, các nhà đầu tư thường do dự, dòng vốn trở nên thận trọng, và các chỉ số chứng khoán thường giảm. Tuy nhiên, mô hình này không kéo dài mãi mãi. Theo Carson Investment Research, sáu tháng sau bầu cử giữa kỳ (từ tháng 11 đến tháng 4) là giai đoạn giao dịch mạnh nhất trong chu kỳ bốn năm của tổng thống, trung bình sinh lời 14%. Điều này cho thấy bất kỳ đợt điều chỉnh nào trong năm 2026 có thể chỉ là tạm thời.

Kết hợp các yếu tố này: Công thức cho sự thận trọng của thị trường

Dù không phải định giá cao hay năm bầu cử giữa kỳ đều đảm bảo thị trường sẽ giảm, nhưng sự kết hợp của chúng khiến nhà đầu tư cần thận trọng hơn. Kịch bản sụp đổ thị trường chứng khoán trở nên có lý khi được đánh giá qua nhiều góc độ phân tích. Nhấn mạnh lặp lại của Cục Dự trữ Liên bang về rủi ro định giá, cùng với hiệu suất yếu trong các năm bầu cử giữa kỳ và các mức PE hiện tại đã từng dự báo các đợt giảm mạnh kể từ thập niên 1990, cho thấy năm 2026 xứng đáng với vị trí phòng thủ cao hơn.

Câu hỏi về thời điểm chính xác thị trường có thể gặp phải đợt điều chỉnh vẫn chưa có lời giải—thời điểm thị trường hiếm khi chính xác. Tuy nhiên, nhận thức rằng các điều kiện ngày càng dễ gây biến động giúp các nhà đầu tư điều chỉnh cấu trúc danh mục phù hợp. Các chu kỳ trước cho thấy các đợt sụp đổ thị trường, dù khó chịu, cuối cùng cũng dẫn đến giai đoạn phục hồi. Chìa khóa là hiểu rõ các điều kiện hiện tại và điều chỉnh vị thế phù hợp.