Tại sao hiện nay là Phó Tổng thống Pence — Chuyển đổi chiến lược của các tầng lớp bảo thủ của Trump

Phần đề cử Phó Tổng thống của Vance không chỉ đơn thuần là một sự thay đổi nhân sự, mà còn tượng trưng cho sự thay đổi căn bản trong chủ nghĩa bảo thủ của Mỹ. Hai giờ sau vụ ám sát bất thành tại Pennsylvania vào tháng 7 năm 2024, Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Ohio J.D. Vance đã đăng tải trên mạng xã hội một tuyên bố cho rằng lời lẽ của phe Biden đã trực tiếp dẫn đến bạo lực chống lại Trump. Vài ngày sau, Trump đã đề cử Vance làm ứng viên phó tổng thống. Lựa chọn này phản ánh cuộc tái cấu trúc quyền lực đột ngột trong nội bộ đảng Cộng hòa suốt 8 năm qua.

Thử thách trung thành đảng — Sự chuyển hướng nhanh chóng của Vance trong chính trị

Đối với những người biết rõ lập trường của Vance năm 2016, vị trí hiện tại của ông là một sự chuyển đổi đáng kinh ngạc. Lúc đó, ông mới 39 tuổi và là một trong những chính trị gia nổi bật nhất sau Obama. Sức bật của ông bắt nguồn từ khả năng hiếm có biến trải nghiệm cuộc đời thành một câu chuyện xã hội thuyết phục. Được nuôi dưỡng trong khu vực Appalachia của Ohio, có mẹ nghiện rượu, từng phục vụ trong quân đội Iraq, sau đó học tại Đại học bang Ohio và Trường Luật Yale — những nền tảng này đã tạo nên tác phẩm hồi ký “Bi kịch của người quê” xuất bản năm 2016.

Tuy nhiên, cùng thời điểm đó, Vance lại cực kỳ chỉ trích Trump. Trong chiến dịch tranh cử năm 2016, ông đã gửi tin nhắn cho bạn cùng phòng cũ rằng “Trump là một thằng ngu như Nixon hoặc là Hitler của Mỹ”. Sự ghét bỏ mãnh liệt này vẫn không thay đổi kể cả khi ông hoạt động như một nhà đầu tư mạo hiểm tại Silicon Valley và “Bi kịch của người quê” được đạo diễn Ron Howard chuyển thể thành phim.

Năm 2022, khi Vance ra tranh ghế Thượng nghị sĩ Ohio, tình hình chính trị đã thay đổi rõ rệt. Quảng cáo tranh cử ban đầu của ông tập trung chống lại giới tinh hoa tự do. “Các phương tiện truyền thông gọi tôi là phân biệt chủng tộc chỉ vì muốn xây tường chống Trump, nhưng điều đó không thay đổi sự thật” — thông điệp này không còn phù hợp với những lời chỉ trích Trump vài năm trước đó nữa.

Thời điểm đó, Vance thừa nhận rằng ông không ủng hộ Trump từ đầu, nhưng lại nói rằng tỷ phú này “đã làm rõ sự tham nhũng bị che giấu trong đất nước”. Sự mềm mỏng trong quan điểm này phản ánh một sự thay đổi căn bản trong thế giới quan của ông, chứ không chỉ là tính toán chính trị. Trong giai đoạn 2019-2020, Vance cho biết đã thay đổi cách nhìn về chủ nghĩa tự do. Ông cảm thấy các trí thức tự do đọc Karl Schmitt và theo đuổi ý tưởng “pháp luật không tồn tại, chỉ còn quyền lực”.

Trong 4 năm tiếp theo, Vance đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ cáo buộc về hành vi quấy rối tình dục của Trump, và tuyên bố rằng nếu ông là phó tổng thống ngày 6/1/2021, ông sẽ xác nhận danh sách “đại cử tri thay thế” mà Trump yêu cầu, và “chiến đấu từ trong đó” tại Quốc hội. Phát biểu này đã làm rõ vị trí của Vance trong đảng, đồng thời cho thấy ông đã hoàn toàn đứng về phía Trump trong môi trường chính trị hiện tại.

Từ đại diện tầng lớp lao động đến phó tổng thống — Biểu tượng của sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy

Điểm quan trọng nhất mà việc đề cử Vance làm phó tổng thống là sự thay đổi thế hệ trong nội bộ bảo thủ. Cũng như các đồng nghiệp cùng thế hệ trong đảng, như Thượng nghị sĩ Tom Cotton của Arkansas, Josh Hawley của Missouri hay Marco Rubio của Florida, Vance đã nhấn mạnh rằng đảng Cộng hòa cần thoát khỏi chủ nghĩa tự do thị trường từ thời Reagan.

“Phong trào bảo thủ của đảng Cộng hòa cần xem xét lại các nguyên tắc kinh tế của thập niên 80 và 90 để duy trì đa số bền vững” — lời phát biểu của Vance tại sự kiện của Viện nghiên cứu Romberg Mỹ năm 2023 không chỉ là lời nói xã giao, mà còn ám chỉ một sự chuyển hướng lý thuyết của đảng. Ông ủng hộ thuế quan và thúc giục đảng Cộng hòa hợp tác với các công đoàn lao động.

Trong cuộc phỏng vấn tháng 2, Vance nói rằng “quan điểm chính trị của bà ngoại tôi là sự pha trộn giữa chủ nghĩa xã hội của cánh tả và sự nâng cao cá nhân của cánh hữu, cả hai đều có lợi ích riêng”. Tuy nhiên, như nhà bình luận của Washington Post chỉ ra, sự hợp tác thực chất với các công đoàn này hiện vẫn chỉ nằm trên lời nói. Các phong trào lao động chính thống vẫn chưa tìm thấy đối tác lập pháp đáng tin cậy từ phía Vance.

Dù vậy, việc Vance được đề cử làm phó tổng thống mang ý nghĩa quan trọng so với việc Mike Pence từng làm phó tổng thống năm 2016. Trong khi Pence là biểu tượng của chủ nghĩa bảo thủ truyền thống theo phúc âm, Vance lại tượng trưng cho chủ nghĩa dân tộc kinh tế, sự tham gia sâu vào chiến tranh văn hóa và năng lượng dân túy. Điều này gửi một thông điệp mới đến các tầng lớp lãnh đạo trong đảng về hướng đi của Trump trong tương lai.

Hướng đi mới của giới tinh hoa bảo thủ — Ý nghĩa của phó tổng thống Vance

Ai cũng biết cách kết thúc nhiệm kỳ của Phó Tổng thống Pence. Ngày 6/1/2021, trong vụ tấn công vào Quốc hội, những người ủng hộ Trump đã hô vang đòi tử hình Pence, buộc ông phải bỏ chạy khỏi tòa nhà Quốc hội. Sau sự kiện đó, nhiều đảng viên trong nội các Trump đã hối tiếc về quyết định của mình.

Tuy nhiên, với phó tổng thống Vance, câu chuyện lại khác. Ông là người mới tham gia chính trị, chưa từng ủng hộ Trump trước ngày 6/1. Chính vì vậy, lòng trung thành hiện tại của ông với Trump mang ý nghĩa tượng trưng cho sự thay thế thế hệ trong đảng. Việc ông được đề cử cho thấy Trump đang thoát khỏi mối quan hệ với các lãnh đạo cũ trong đảng, và tìm kiếm một thế hệ lãnh đạo mới hoàn toàn trung thành với mình.

Chưa rõ Vance có thực sự trở thành tài sản của Trump trong cuộc đua tranh năm 2024 hay không, hoặc chính sự cực đoan và kỳ quặc của ông sẽ trở thành gánh nặng. Tuy nhiên, trong cuộc bầu cử mà tuổi tác là một trong những yếu tố tranh luận chính, việc Vance được đề cử làm phó tổng thống mang lại một lợi thế nhỏ nhưng quý giá cho chiến dịch của Trump. Đó là một cơ hội để thể hiện rằng, ngay cả sau thời kỳ của Trump, chủ nghĩa Trump vẫn còn tồn tại một cách đáng tin cậy. Đó chính là ý nghĩa thực sự của việc đề cử Vance làm phó tổng thống.