Cardano của Charles Hoskinson: Từ việc rút lui sớm của Ethereum đến liên minh tiền điện tử của Trump

Khi Tổng thống Trump công bố lệnh hành pháp về tài sản kỹ thuật số vào đầu năm 2025, chỉ định ADA vào danh mục dự trữ chiến lược tiền điện tử của quốc gia, Charles Hoskinson lại một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý của ngành công nghiệp. Người sáng lập Cardano, người đã trở thành tỷ phú nhờ các dự án blockchain của mình, thể hiện một nghịch lý hấp dẫn: một thiên tài toán học từ bỏ học thuật truyền thống, một người tiên phong của Ethereum rời bỏ vì lý tưởng, và một kiến trúc sư blockchain vẫn liên tục định hình lại ngành công nghiệp trong khi đồng thời mở rộng sang lĩnh vực chăn nuôi, khám phá không gian và kỹ thuật di truyền.

Nhà Thiên Văn Toán Học Phát Hiện Bitcoin

Hành trình của Charles Hoskinson vào thế giới tiền điện tử bắt đầu không phải từ công nghệ, mà từ niềm tin chính trị. Năm 2008, khi đang theo học bằng cử nhân toán học và lý thuyết số phân tích, Hoskinson đã tham gia sâu vào phong trào tự do của Ron Paul, người kêu gọi xóa bỏ Cục Dự trữ Liên bang. Nền tảng tư tưởng này sau đó trở thành nền tảng quan trọng cho các dự án tài chính phi tập trung của ông sau này.

Cùng năm đó, khi Bitcoin xuất hiện, Hoskinson ban đầu đã bác bỏ nó, tin rằng việc chấp nhận tiền tệ phụ thuộc vào sự chấp nhận trong thực tế chứ không chỉ dựa vào công nghệ. Sự hoài nghi của ông kéo dài đến năm 2013, khi ông có một bước ngoặt tư duy căn bản. Ông tin rằng Bitcoin sẽ làm thay đổi căn bản các tương tác về tiền tệ của con người, các mối quan hệ kinh doanh, quản trị doanh nghiệp và thậm chí cả các quá trình dân chủ. Niềm tin này thúc đẩy ông bắt đầu mua Bitcoin, khai thác tiền điện tử này và thành lập “Dự án Giáo dục Bitcoin”, cung cấp các khoá học trực tuyến miễn phí từ lý thuyết tiền tệ đến nền tảng blockchain, cuối cùng hợp tác với Bitcoin Magazine.

Trong những năm đầu của Bitcoin, cộng đồng còn nhỏ và dễ tiếp cận. Hoskinson tận dụng sự nhiệt huyết của mình để tiếp cận các vòng tròn cốt lõi của ngành, kết nối với các nhà vận động và kỹ sư tiên phong. Các mạng lưới này giúp ông có cơ hội khởi nghiệp đầu tiên: Bitshares, một nền tảng trao đổi phi tập trung do ông đồng sáng lập cùng Daniel Larimer (được biết đến với biệt danh “BM”, người sau này tạo ra EOS). Tuy nhiên, mối quan hệ hợp tác này tan rã do bất đồng về triết lý quản trị—Hoskinson tin rằng vốn bên ngoài và đa dạng quan điểm giúp tổ chức mạnh mẽ hơn, còn Larimer thích quyết định tự chủ không bị ảnh hưởng từ bên ngoài. Khi xung đột leo thang, Hoskinson quyết định rút lui khỏi dự án.

Người Sáng Lập Ethereum Chọn Nguyên Tắc Hơn Vị Trí

Vào cuối 2013, một nhóm các nhà công nghệ có tầm nhìn đã tụ họp với tham vọng lớn: tạo ra một blockchain có thể lập trình. Anthony Di Iorio, một người ủng hộ Bitcoin từ sớm, cùng Mihai Alisie, liên kết với Bitcoin Magazine, đã tập hợp Charles Hoskinson cùng một nhóm trẻ gồm Vitalik Buterin, Gavin Wood, Jeffrey Wilcke và Joe Lubin để khám phá ý tưởng này. Đến tháng 1 năm 2014, trong một hội nghị tại Miami tổ chức trong một căn nhà nghỉ bên bờ biển thuê, Ethereum chính thức ra đời, với Hoskinson giữ chức CEO.

Khi Ethereum phát triển nhanh chóng, nhóm sáng lập đối mặt với một quyết định chiến lược quan trọng: hoạt động như một doanh nghiệp vì lợi nhuận hay duy trì mô hình phi lợi nhuận? Hoskinson ủng hộ mô hình lợi nhuận lấy cảm hứng từ Google, tin rằng điều này sẽ thúc đẩy phát triển và thu hút nguồn lực nhanh hơn. Vitalik Buterin phản đối, cho rằng giữ vững tinh thần phi tập trung của Ethereum cần duy trì mô hình phi lợi nhuận—quan điểm này được đa số thành viên ủng hộ. Khi phần lớn nhóm theo hướng của Buterin, nguyên tắc tư tưởng của Hoskinson đã khiến ông rời đi. Việc rời khỏi diễn ra chỉ sáu tháng sau khi Ethereum thành lập, chức vụ CEO của ông trở thành một chi tiết lịch sử.

Nhìn lại, Hoskinson thừa nhận rằng cách tiếp cận của Vitalik có thể đúng. Sự thống trị sau này của Ethereum chứng minh không thể tách rời khỏi sự ủng hộ của cộng đồng và phát triển hệ sinh thái mã nguồn mở—những yếu tố mà tầm nhìn lợi nhuận của Hoskinson có thể đã làm suy yếu. Quyết định ban đầu ông xem như thất bại lại trở thành bài học: đôi khi, hy sinh quyền kiểm soát ngắn hạn để hướng tới phân quyền lâu dài sẽ mang lại kết quả tốt hơn.

Xây Dựng Cardano: Vương Quốc Blockchain Độc Lập của Charles Hoskinson

Sau khi rời Ethereum, Hoskinson cân nhắc quay lại học thuật để lấy bằng tiến sĩ. Tuy nhiên, số phận đã đưa ông gặp Jeremy Wood, một đồng nghiệp cũ của Ethereum, và cùng nhau thành lập IOHK (Input Output Hong Kong), một công ty nghiên cứu và kỹ thuật blockchain. Với nguồn vốn ban đầu rất ít ỏi và dựa vào các hợp đồng tính bằng Bitcoin, IOHK đã hưởng lợi lớn từ thị trường tăng giá sau đó, giúp công ty đạt lợi nhuận mà không cần vay mượn từ bên ngoài.

Sự độc lập tài chính này đã trở thành bước ngoặt. Năm 2017, khi tạo ra Cardano, Hoskinson đã quyết định hoàn toàn từ chối vốn đầu tư mạo hiểm. Lý do rõ ràng—việc chấp nhận vốn sẽ làm suy yếu nguyên tắc phân quyền của blockchain, vì các nhà đầu tư mạo hiểm ưu tiên thu lợi nhuận trước khi lợi ích hệ sinh thái xuất hiện. Triết lý này trái ngược hoàn toàn với các giá trị cốt lõi của tiền điện tử về sự mở và lợi ích cộng đồng.

Khi Cardano phát triển, nguồn lực của IOHK đã giúp tài trợ các phòng thí nghiệm nghiên cứu tại Đại học Edinburgh và Viện Công nghệ Tokyo. Các hợp tác này tạo ra giao thức đồng thuận Ouroboros, trở thành cơ chế nền tảng của Cardano. Năm 2018, Cardano hợp tác với chính phủ Ethiopia để khám phá ứng dụng blockchain trong tài chính bao gồm—một bước xác nhận tính thực tiễn của dự án.

Tuy nhiên, thị trường giảm giá năm 2018 đã tàn phá ngành công nghiệp crypto, trong đó có Cardano, khiến dự án rơi vào giai đoạn trì trệ kéo dài. Đến năm 2021, khi thị trường phục hồi, ADA đạt mức cao chưa từng có, vượt qua 2 đô la mỗi token. Dù vậy, Cardano vẫn bị chỉ trích: so với các nền tảng Layer 1 như Ethereum và Solana, hoạt động giao dịch của Cardano thấp hơn, bị gọi là “chuỗi ma”—dường như chỉ còn dựa vào danh tiếng của nhà sáng lập. Nhưng đến năm 2025, Cardano vẫn giữ vị trí đáng kể trên thị trường, ADA giao dịch quanh mức 0,28 đô la, vốn hóa thị trường khoảng 10,4 tỷ đô la.

Đặc biệt, sự phổ biến bất thường của Cardano tại Nhật Bản—được gọi là “Ethereum của Nhật”—xuất phát từ cấu trúc tài chính của dự án. Công ty Nhật Emurgo dẫn dắt đợt phát hành công khai của Cardano, thu hút khoảng 95% nhà đầu tư bán lẻ Nhật Bản tìm kiếm “đầu tư hưu trí”. Môi trường pháp lý Nhật Bản lúc đó khá thoáng, so với châu Âu và Mỹ, vô tình giúp Cardano trở thành “ngôi sao” của ngành trong mắt thị trường Nhật. Tuy nhiên, khi chính sách crypto của Mỹ dần mở rộng, hình ảnh này cũng phai nhạt dần.

Chiến Lược Chính Trị của Charles Hoskinson: Từ Kennedy Đến Trump

Sự thức tỉnh chính trị của Hoskinson bắt đầu từ tháng 4 năm 2024 khi ông công khai ủng hộ Robert F. Kennedy Jr. tranh cử tổng thống Mỹ. Kennedy có niềm hoài nghi tự do về các cơ quan tình báo, sự quá đà của các nền tảng công nghệ và mở rộng quy định, phù hợp hoàn toàn với nền tảng tư tưởng của Hoskinson. Cả hai đều tin rằng các tổ chức quyền lực đã vượt quá giới hạn hiến pháp, một nguyên tắc cũng áp dụng cho quy định về blockchain.

Khi Kennedy rút khỏi cuộc đua vào tháng 8 năm 2024 và sau đó ủng hộ Donald Trump, Hoskinson cũng chuyển hướng ủng hộ theo. Sau chiến thắng của Trump tháng 11 năm 2024, Hoskinson thông báo qua podcast rằng ông dự định hợp tác với chính quyền mới trong năm 2025 để thiết lập khung pháp lý rõ ràng cho tiền điện tử, phối hợp cùng các lãnh đạo ngành khác. Thông tin này lập tức gây phản ứng trên thị trường: ADA tăng hơn 40% trong vòng 24 giờ, tiến gần tới 0,6 đô la.

Ý nghĩa của tuyên bố này còn tăng lên đáng kể vào ngày 2 tháng 3 năm 2025, khi Trump ban hành lệnh hành pháp chỉ đạo nhóm đặc nhiệm của tổng thống xây dựng dự trữ chiến lược tiền điện tử. Lệnh này đặc biệt chỉ định ADA, cùng XRP và SOL, là thành phần của chiến lược tài sản kỹ thuật số quốc gia Mỹ. Lời lẽ của Trump—hứa hẹn biến Mỹ thành thủ đô tiền điện tử toàn cầu—cũng góp phần thúc đẩy tâm lý thị trường.

Phản ứng của ADA cực kỳ mạnh mẽ: giá tăng từ 0,65 đô la lên hơn 1,10 đô la sau tuyên bố. Tuy nhiên, điều thú vị là chính Hoskinson dường như thực sự ngạc nhiên. Ông sau đó tiết lộ trên podcast: “Chúng tôi hoàn toàn không biết gì về chuyện này. Không ai từ đội của Trump liên hệ với chúng tôi trước đó. Khi tôi thức dậy ngày 2 tháng 3, điện thoại tôi tràn ngập 150 tin nhắn chúc mừng—thật sự tôi không biết chuyện gì đã xảy ra.” Việc ông vắng mặt tại hội nghị tiền điện tử ở Nhà Trắng ngày 8 tháng 3 cũng chứng minh lời ông nói đúng, cho thấy việc ADA được chỉ định làm dự trữ chiến lược thậm chí còn khiến chính nhà sáng lập Cardano bất ngờ.

Vượt Ra Ngoài Blockchain: Các Dự Án Đa Ngành của Charles Hoskinson

Sau khi tích lũy khối tài sản lớn từ tiền điện tử, Hoskinson đã đổ nguồn lực đáng kể vào các hoạt động từ thiện và doanh nghiệp đa dạng. Năm 2021, ông quyên góp khoảng 20 triệu đô la cho Đại học Carnegie Mellon để thành lập “Trung tâm Hoskinson về Toán học”, thúc đẩy nghiên cứu và giáo dục toán học.

Niềm đam mê với các lĩnh vực khoa học dẫn ông đến hợp tác trị giá 1,5 triệu đô la với nhà vật lý thiên văn Harvard Avi Loeb vào năm 2023, tổ chức một chuyến thám hiểm đến Papua New Guinea để thu hồi các “mảnh thiên thạch” được cho là đã rơi xuống Thái Bình Dương năm 2014. Kết quả của nhiệm vụ gây tranh cãi: nhóm của Loeb tuyên bố phát hiện các quả cầu kim loại nhỏ có nguồn gốc ngoài trái đất trên đáy đại dương, nhưng phân tích của Hiệp hội Thiên văn Mỹ lại phủ nhận, xác định thành phần của các quả cầu này phù hợp với tro than do con người tạo ra chứ không phải nguồn gốc vũ trụ.

Khát vọng của Hoskinson còn mở rộng ra ngoài khám phá không gian. Ông mua một trang trại rộng 11.000 mẫu ở Wyoming gần Whittler, nơi ông nuôi hơn 500 con bò bison. Khi thị trấn lân cận thiếu các lựa chọn ăn uống phù hợp, ông mở nhà hàng Nessie và quán rượu whisky, đặc biệt chấp nhận thanh toán bằng tiền điện tử. Xuất thân từ gia đình y học (cha và anh trai đều hành nghề y), Hoskinson đã đầu tư khoảng 18 triệu đô la để thành lập Phòng khám Sức khỏe và Phục hồi Hoskinson tại Gillette, Wyoming, chuyên về chống lão hóa và y học tái tạo.

Gần đây nhất, Hoskinson còn đam mê kỹ thuật di truyền thực vật phát sáng sinh học, xem đó là con đường giải quyết biến đổi khí hậu đồng thời tạo ra ánh sáng hữu cơ. Nhóm của ông được cho là đã thành công trong việc chỉnh sửa các loài thực vật như thuốc lá biến đổi gen và Arabidopsis để phát sáng sinh học đồng thời hấp thụ carbon và loại bỏ các chất độc hại. “Nếu chúng ta thực sự nghiêm túc trong việc chống biến đổi khí hậu và khôi phục môi trường,” Hoskinson giải thích, “thì tham gia vào kỹ thuật di truyền thực vật là một đóng góp ý nghĩa.”

Tuy nhiên, các dự án này cũng gây chú ý về tác động môi trường. Năm 2022, máy bay riêng của Hoskinson bay tổng cộng 562 giờ, quãng đường khoảng 456.000 km—vượt xa khoảng cách từ Trái đất đến Mặt trăng. Phát thải carbon từ hoạt động hàng không của ông đứng trong top 15 của Mỹ, vượt qua các tỷ phú như Mark Zuckerberg và Kim Kardashian. Hoskinson cho rằng điều này phần lớn do hợp đồng thuê máy bay của ông với các công ty thứ ba, cho phép các nghệ sĩ và ban nhạc (như Metallica, Dwayne Johnson) thuê máy bay. Ông đùa trên mạng xã hội: “Việc tiêu thụ năng lượng của tôi thật sự cao—phần lớn là do chiếc máy bay của tôi, nhưng cũng vì việc vận hành một trang trại 500 bison ở Wyoming không hề trung hòa carbon.”

Tranh Cãi: Thách Thức Chứng Nhận của Charles Hoskinson

Với danh tiếng đi kèm sự soi xét, Hoskinson chưa bao giờ thoát khỏi tranh cãi. Trước khi Robert F. Kennedy Jr. rút khỏi cuộc đua tổng thống tháng 8 năm 2024, cuộc phỏng vấn dự kiến với ông đã gây phản ứng dữ dội, nhiều người chỉ trích tại sao Kennedy lại gặp gỡ một người bị họ gọi là “lừa đảo.”

Thách thức lớn nhất về chứng nhận xuất phát từ cuốn sách “The Cryptopian” của nhà báo tiền điện tử Laura Shin năm 2024. Shin cáo buộc Hoskinson đã phóng đại đáng kể hồ sơ cá nhân của mình, đặc biệt là tuyên bố có bằng tiến sĩ trong khi bằng cấp cao nhất của ông theo hồ sơ là cử nhân. Ngoài ra, Shin còn đặt câu hỏi về các mối liên hệ của Hoskinson với CIA và DARPA, các tổ chức ông từng tuyên bố đã hợp tác—những mối liên hệ này không thể xác minh qua nghiên cứu của Shin.

Hoskinson phản ứng theo phong cách thường lệ, chế nhạo cuốn sách của Shin như thể là tác phẩm hư cấu của Tolkien hay George R.R. Martin. Shin nhanh chóng đáp lại, nhấn mạnh rằng tất cả các cáo buộc của cô đều đã qua kiểm tra thực tế nghiêm ngặt. Vấn đề này vẫn chưa được giải quyết rõ ràng, để lại câu hỏi về độ chính xác của câu chuyện nghề nghiệp của Hoskinson.

Dù có những tranh cãi này, Cardano vẫn tiếp tục phát triển như một nền tảng Layer 1 quan trọng, mặc dù khả năng công nghệ và vị thế thị trường của nó vẫn là chủ đề tranh luận trong ngành. Chính Charles Hoskinson vẫn là một nhân vật gây tranh cãi—được ca ngợi như một nhà tiên phong nhận ra tiềm năng biến đổi của tiền điện tử từ hàng thập kỷ trước khi nó trở thành xu hướng chính, nhưng cũng bị chỉ trích vì những bất nhất trong hồ sơ và các hoạt động kinh doanh gây tranh cãi. Dù câu chuyện nào thắng thế, hành trình của ông từ người ủng hộ Bitcoin, sáng lập Ethereum, kiến trúc sư Cardano đến tỷ phú doanh nhân là một chương không thể phủ nhận trong lịch sử phức tạp của tiền điện tử.