Torsten Slok cảnh báo về các rủi ro suy thoái ngày càng gia tăng giữa bối cảnh bất ổn chính sách

Giám đốc Kinh tế trưởng của Apollo, Torsten Slok, gần đây đã cảnh báo về sự mong manh ngày càng tăng của nền kinh tế Mỹ, chỉ ra một sự mất kết nối đáng lo ngại giữa số liệu việc làm chính và các chỉ số dự báo tương lai đang xấu đi. Mặc dù trong tháng 2, số việc làm phi nông nghiệp tăng thêm 151.000—một con số khá đáng kể về mặt hình thức—nhưng câu chuyện thực sự đằng sau lại phản ánh một bức tranh đáng lo ngại hơn về hướng đi của nền kinh tế Mỹ.

Tăng trưởng việc làm che giấu sự mong manh sâu hơn của nền kinh tế

Báo cáo việc làm hàng tháng thấp hơn một chút so với dự báo của các nhà phân tích là 160.000 việc làm, nhưng con số chính này che giấu vấn đề thực sự mà Slok và các nhà kinh tế khác cho là: sự yếu đi của niềm tin tiêu dùng và doanh nghiệp. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với CNBC, Slok nhấn mạnh rằng các chỉ số dữ liệu mềm đã xấu đi ở cả hộ gia đình và doanh nghiệp, báo hiệu rằng các nhà quyết định ngày càng lo lắng về triển vọng kinh tế. “Chúng ta đang thấy các kế hoạch chi tiêu vốn từ các khu vực của Cục Dự trữ Liên bang khu vực bắt đầu phẳng lặng,” Slok lưu ý, cảnh báo rằng tâm lý tiêu cực có thể kích hoạt một chu kỳ tự củng cố của việc giảm chi tiêu và tuyển dụng.

Đánh giá này phù hợp với các tín hiệu thị trường rộng lớn hơn. Cổ phiếu công nghệ trong nhóm Magnificent 7 đã giảm mạnh tuần trước, dẫn đầu là NVIDIA. Chỉ số biến động VIX đã tăng trên mức 20, mức độ thận trọng lịch sử cho thấy các nhà đầu tư đang xem xét lại mức độ rủi ro của họ.

Chính sách thương mại tạo ra cú sốc kinh tế chưa từng có

Nguyên nhân chính của sự bất ổn gia tăng này bắt nguồn từ chương trình thuế quan quyết liệt của chính quyền Trump. Chính quyền đã áp đặt các khoản thuế đối với hàng hóa xuất phát từ Canada, Mexico và Trung Quốc, chiếm 44% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ. Trong khi các sản phẩm ô tô được tạm thời miễn trừ, thì sự hoãn lại này sẽ hết hạn vào ngày 2 tháng 4—một hạn chót đang đến gần mà các công ty đang gấp rút chuẩn bị.

Ảnh hưởng kinh tế ban đầu đã rất đáng kể. Dữ liệu thương mại cho thấy thâm hụt thương mại hàng tháng đã giảm 37 tỷ USD, đánh dấu mức biến động lớn nhất trong bất kỳ tháng nào trong vòng năm thập kỷ qua. Cục Dự trữ Liên bang Atlanta đã hạ dự báo tăng trưởng quý I xuống âm 1,5%—một sự đảo ngược rõ rệt. Thâm hụt thương mại tháng 1 đạt 131,4 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay, khi các doanh nghiệp đẩy mạnh tích trữ hàng tồn kho trước sự leo thang của thuế quan. Nhập khẩu nguyên vật liệu công nghiệp tăng 34% khi các công ty cố gắng tích trữ nguyên liệu.

Các nhà kinh tế đang gặp khó khăn trong việc mô hình hóa tác động kinh tế do sự thay đổi nhanh chóng của chính sách. Jonathan Millar, một nhà kinh tế cấp cao tại Barclays, nói với Reuters rằng thách thức cốt lõi là trong sự không chắc chắn liên tục: “Các thông báo mới xuất hiện với tần suất dày đặc đến mức dự báo gần như không thể thực hiện được. Rủi ro suy thoái rõ ràng đã tăng lên. Các công ty và hộ gia đình đang trì hoãn chi tiêu, điều này trực tiếp làm giảm tăng trưởng. Chúng ta đang đối mặt với các rủi ro đồng thời: lạm phát cao cùng với khả năng suy thoái kinh tế.”

Vòng xoáy tâm lý: Khi sự không chắc chắn trở thành tự ứng nghiệm

Torsten Slok nhấn mạnh một khía cạnh quan trọng khác: tác động tâm lý của biến động chính sách. Chính phủ liên bang trực tiếp tuyển dụng khoảng 3 triệu người, cộng thêm 6 triệu hợp đồng lao động, nghĩa là khoảng 9 triệu người Mỹ—chiếm 5,6% lực lượng lao động toàn quốc—phụ thuộc vào chi tiêu của chính phủ liên bang. Trong khi các mất mát việc làm trực tiếp do thắt chặt chi tiêu ban đầu có thể được kiểm soát, Slok cảnh báo rằng nguy hiểm thực sự nằm ở hiệu ứng lan tỏa trong tâm lý tiêu dùng và doanh nghiệp.

“Người dân có thể bắt đầu giảm chi tiêu hộ gia đình,” Slok giải thích, “và các doanh nghiệp có thể cùng lúc giảm tuyển dụng do sự không chắc chắn gia tăng. Suy nghĩ này có thể thúc đẩy sự co lại nhanh hơn so với dự đoán của các mô hình kinh tế truyền thống.” Kịch bản dựa trên tâm lý này chính là điều Slok nhận diện là rủi ro suy thoái lớn nhất: một chuỗi mất niềm tin lan rộng, ngày càng khó đảo ngược.

Lạm phát và đầu tư: Một mối đe dọa kép

Thuế quan đồng thời tạo áp lực tăng giá. Wells Fargo báo cáo rằng kỳ vọng lạm phát ngắn hạn đang điều chỉnh trong toàn bộ nền kinh tế khi cả người tiêu dùng và doanh nghiệp phản ứng với các áp lực chi phí do thuế quan gây ra. Cục Dự trữ Liên bang New York ghi nhận một sự thay đổi đáng kể: kỳ vọng lạm phát trong vòng một năm của các doanh nghiệp dịch vụ đã tăng lên 4,0% trong tháng 2 (tăng 1,0 điểm phần trăm so với năm trước), trong khi các doanh nghiệp sản xuất nâng kỳ vọng lên 3,5% (tăng 0,5 điểm phần trăm).

Áp lực lạm phát này đã bắt đầu làm giảm đầu tư của doanh nghiệp. Hoạt động sáp nhập và mua lại trong hai tháng đầu năm 2025 đạt mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008-09. Liz Ann Sonders, Giám đốc Chiến lược Đầu tư tại Charles Schwab, nhận xét rằng các cuộc gọi về lợi nhuận của các công ty đã có tần suất chưa từng thấy về các đề cập đến thuế quan—vượt xa cả các đợt thảo luận cao điểm trong cuộc xung đột thương mại năm 2018.

Ngành công nghiệp sinh học là ví dụ điển hình cho sự co lại này. Các công ty công nghệ sinh học nhỏ thường dựa vào các thương vụ mua bán để tài trợ hoạt động và tăng trưởng, nhưng Chỉ số Công nghệ Sinh học Nasdaq (NBI) đã giảm hơn 9% so với đỉnh vào mùa thu khi hoạt động giao dịch bị đình trệ. Sự chậm lại trong các hoạt động M&A này là một tín hiệu cảnh báo quan trọng về niềm tin của lĩnh vực doanh nghiệp.

Những chặng đường phía trước: Các rủi ro cộng hưởng

Phân tích của Torsten Slok phản ánh một điểm yếu kinh tế rộng lớn hơn: Mỹ không chỉ đối mặt với một rủi ro riêng lẻ mà còn nhiều rủi ro thúc đẩy lẫn nhau. Sự biến động trong chính sách thương mại tạo ra áp lực lạm phát ngay lập tức đồng thời kích hoạt tâm lý rút lui trong chi tiêu và đầu tư. Hiệu ứng tâm lý này có thể làm tăng các thách thức này lên gấp bội. Như Wells Fargo nhận xét, đặc điểm nổi bật của môi trường hiện tại là “điều duy nhất chắc chắn về thuế quan là sự không chắc chắn chính nó.”

Báo cáo việc làm tháng 2 không thể xua tan những lo ngại ngày càng gia tăng về quỹ đạo của nền kinh tế. Trừ khi chính sách rõ ràng hơn, các điều kiện mà các nhà phân tích như Slok lo ngại—niềm tin suy giảm, đầu tư doanh nghiệp giảm, và sự thận trọng lan rộng trong các lĩnh vực tiêu dùng và doanh nghiệp—có thể tạo nền móng cho chính những rủi ro suy thoái đang chi phối cuộc thảo luận hiện nay.