Bong bóng AI có thực sự tồn tại? Thật sự các định giá tiết lộ gì

Cuộc tranh luận về bong bóng AI vẫn tiếp tục chiếm lĩnh các cuộc trò chuyện của nhà đầu tư khi ngành công nghiệp công nghệ bước sang năm thứ tư mở rộng. Với những ký ức về sự sụp đổ dot-com vẫn còn mới mẻ đối với một số người, câu hỏi ám ảnh các nhà đầu tư là: Chúng ta có đang lặp lại lịch sử hay lần này thực sự khác biệt? Những phát biểu gần đây của các giám đốc điều hành công nghệ gợi ý một câu chuyện, trong khi các số liệu lại thì thầm một câu chuyện khác.

Nỗi lo sợ thị trường ảnh hưởng nặng nề đến cổ phiếu công nghệ

Mối lo về việc định giá quá cao đã đè nặng lên cổ phiếu công nghệ từ đầu tháng 11 năm 2025. Các tổ chức tài chính lớn cảnh báo về khả năng điều chỉnh thị trường, khiến chỉ số Nasdaq Composite biến động đáng kể. Trong khoảng từ tháng 10 năm 2025 đến cuối tháng 1 năm 2026, chỉ số gần như không thay đổi—tăng từ 23.348 lên 23.461, chỉ hơn 0,5%. Thậm chí còn đáng nói hơn là cổ phiếu của Microsoft giảm 10% sau báo cáo lợi nhuận tháng 1, mặc dù công ty ghi nhận lợi nhuận tăng 60% so với cùng kỳ năm trước. Sự khác biệt này cho thấy kỳ vọng đã trở nên quá cao trong thị trường hiện nay dựa trên AI.

Nỗi sợ này rõ ràng trong tâm trí các nhà đầu tư đủ tuổi nhớ về tháng 3 năm 2000, khi Nasdaq bắt đầu đợt bán tháo kéo dài năm năm thảm khốc. Đợt sụp đổ đó đã xóa sạch tới 77% giá trị của chỉ số, với các cổ phiếu yêu thích như Cisco, Intel và Oracle còn mất nhiều hơn thế nữa. Các phép tính về mức giảm này thật khắc nghiệt: một cổ phiếu giảm 80% cần phải tăng 400% mới hòa vốn.

Ba chuyển đổi nền tảng thúc đẩy AI vượt qua cơn sốt ảo

Jensen Huang, CEO của tập đoàn bán dẫn Nvidia, đã trực tiếp đề cập đến những lo ngại về bong bóng này vào giữa tháng 11, cho rằng thế giới đang chứng kiến điều gì đó hoàn toàn khác biệt. Theo Huang, trí tuệ nhân tạo đã phá vỡ Định luật Moore—nguyên lý rằng hiệu suất chip tăng gấp đôi khoảng mỗi 18 tháng. Thay vào đó, ông đề cập đến ba chuyển đổi công nghệ lớn đang diễn ra đồng thời.

Thứ nhất là sự chuyển đổi từ CPU (bộ xử lý trung tâm) sang GPU (bộ xử lý đồ họa). Các phần mềm hiện tại được xây dựng cho các bộ xử lý truyền thống đang nhanh chóng chuyển sang GPU, vốn vượt trội trong các tính toán song song cần thiết cho AI. Chuyển đổi này đã mở ra một cơ hội trị giá hàng trăm tỷ đô la cho hạ tầng điện toán đám mây.

Thứ hai, Huang xác định một điểm ngoặt quan trọng khi AI vừa thay thế các công nghệ cũ vừa tạo ra các ứng dụng hoàn toàn mới. Máy học cổ điển đang bị thay thế bởi AI sinh tạo trong các lĩnh vực như xếp hạng tìm kiếm, nhắm mục tiêu quảng cáo và kiểm duyệt nội dung. Ví dụ, công cụ marketing AI của Meta đã tăng tỷ lệ chuyển đổi quảng cáo trên Instagram lên 5% và Facebook lên 3%—bằng chứng rõ ràng về giá trị thương mại của AI.

Thứ ba là sự xuất hiện của các hệ thống AI Tác nhân—các tác nhân tự hành có khả năng lý luận, lập kế hoạch và thực thi. Từ trợ lý pháp lý AI đến xe tự hành, những hệ thống này đại diện cho “đường biên tiếp theo trong lĩnh vực tính toán,” như Huang đã đề cập, gần đây còn tiết lộ công nghệ xe không người lái của Nvidia như một bước ngoặt quan trọng.

Các chỉ số định giá kể câu chuyện khác

Tuy nhiên, câu chuyện của Huang về sự gián đoạn liên tục bỏ qua vấn đề then chốt: định giá. Nasdaq-100 ngày nay giao dịch với tỷ lệ P/E trung bình là 32,9—thực tế còn thấp hơn mức trung bình 33,4 của chính nó chỉ một năm trước đó. Việc này cho thấy sự co hẹp dần, trái ngược với những gì bạn mong đợi trong bong bóng.

Để có cái nhìn rõ hơn, hãy xem tháng 3 năm 2000. Nasdaq-100 khi đó có tỷ lệ P/E trung bình là 60—gần gấp đôi mức hiện tại. Cisco, khi đó là công ty lớn nhất thế giới, có tỷ lệ P/E là 472 so với 47,7 của Nvidia ngày nay. Khoảng cách định giá rõ ràng không thể nhầm lẫn.

Lợi nhuận phân biệt đợt tăng trưởng AI ngày nay với thời kỳ dot-com

Điều quan trọng là sự khác biệt then chốt giữa thời kỳ đó và hiện tại. Trong thời kỳ dot-com, 86% các công ty không có lợi nhuận. Các ông lớn công nghệ ngày nay đang thúc đẩy cuộc cách mạng AI lại có lợi nhuận vượt trội và ngày càng tăng trưởng. Quý vừa qua, Nvidia mở rộng lợi nhuận 65% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lợi nhuận của Microsoft tăng 60%. Doanh thu của Alphabet lần đầu tiên vượt mốc 100 tỷ đô la, với lợi nhuận tăng 33% bất chấp khoản phạt chống độc quyền 3,45 tỷ đô la.

Giai đoạn thị trường tạm dừng trong ba tháng gần đây đã tạo ra một cơ hội bất ngờ: các công ty tăng trưởng nhanh có thể mở rộng quy mô trong định giá hiện tại, có thể biến đây thành một điểm vào hấp dẫn cho các nhà đầu tư dài hạn. Khác với môi trường đầu cơ của năm 2000, các khoản đầu tư vào AI ngày nay dựa trên lợi nhuận rõ ràng và tiến bộ công nghệ thực sự.

Dù các sự kiện không lường trước luôn tiềm ẩn rủi ro, các yếu tố cơ bản về định giá cho thấy câu chuyện bong bóng AI có thể chỉ là hư cấu hơn là thực tế.