Bản dịch tiếng Việt hoàn chỉnh của nội dung sau đây:

Tình hình thị trường dự đoán

Tác giả: Paul Veradittakit, Đối tác của Pantera Capital

Biên dịch: Saoirse, Foresight News

Tóm tắt

• Thị trường dự đoán không phải là điều mới mẻ — giờ đây đã chính thức trở thành phi tập trung. Con người từ xưa đã bỏ tiền vào các dự đoán kết quả, nhưng công nghệ mã hóa đã biến hành vi cổ xưa này thành một thị trường toàn cầu mở, không cần phép và minh bạch. Trong các thị trường này, giá cả phản ánh trí tuệ tập thể theo thời gian thực, chứ không phải là kết quả khảo sát ý kiến.

• Cơ sở hạ tầng và quản lý cùng thúc đẩy, mở ra cánh cửa thị trường. Thái độ rõ ràng của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa tương lai Mỹ (CFTC), sự hợp tác trong lĩnh vực tài chính truyền thống (TradFi) và khả năng mở rộng đa chuỗi đã đưa thị trường dự đoán từ thử nghiệm nhỏ trở thành lĩnh vực có khối lượng giao dịch hàng tuần đạt 3,9 tỷ USD, các nền tảng liên quan đang tích hợp trực tiếp với các công ty môi giới, phương tiện truyền thông và ứng dụng tiêu dùng.

• “Không chắc chắn” trở thành loại tài sản tài chính mới. Khi thị trường dự đoán dần phát triển thành hạ tầng cốt lõi về phòng hộ, dữ liệu và dự đoán, những nền tảng có tính thanh khoản, độ tin cậy và khả năng phủ sóng toàn cầu để “định giá” các kết quả thực tế sẽ tiếp tục tích lũy giá trị.

Hàng nghìn năm qua, con người đã khám phá cách sử dụng trí tuệ tập thể để dự đoán tương lai. Người Hy Lạp cổ sẽ nhận token riêng biệt, dùng hệ thống ống dẫn để bỏ phiếu; các hội đồng xét xử thời đó sẽ chọn đá đặc hoặc đá có lỗ để thể hiện phán quyết. Trong các quán rượu cổ “Kapeleia” của thời đó, việc cá cược bí mật chắc chắn cũng rất phổ biến.

Trong nền tảng chứng khoán Amsterdam thế kỷ 17, thương nhân đặt cược về thời gian tàu chở hàng đến cảng; ở Mỹ thế kỷ 19, các sòng bạc chính trị từng chiếm ưu thế trong các kỳ bầu cử, đến tận những năm 1940 mới bị cấm. Ngoài ra, các giao dịch hợp đồng tương lai hàng hóa tại Sàn giao dịch hàng hóa Chicago cũng thuộc loại này. Rõ ràng, con người đã hiểu từ lâu rằng bỏ tiền vào dự đoán có thể tạo ra các tín hiệu thông tin có giá trị lớn.

Ngày nay, thị trường dự đoán do công nghệ mã hóa thúc đẩy chính là sự tái sinh số hóa của hành vi cổ xưa đó — nhưng có điểm khác biệt quan trọng: trước đây không cần phép, mở và toàn cầu, còn nay là phi phép, minh bạch và mở rộng toàn cầu.

Cuộc cách mạng thị trường thông tin: Thị trường dự đoán mã hóa khác biệt như thế nào?

Thị trường dự đoán truyền thống cần trung gian đáng tin cậy để giữ tiền, xác nhận kết quả và phát thưởng, nhưng công nghệ mã hóa qua blockchain đã loại bỏ các trung gian này. Khi bạn đặt cược vào các câu hỏi về chính trị, kinh tế vĩ mô hoặc văn hóa trên nền tảng Polymarket — dù là “Cục Dự trữ Liên bang có giảm lãi suất tháng 1 không?” hay “Ai sẽ thắng giải Phim hay nhất Oscar 2026?” — số tiền của bạn được giữ bởi hợp đồng thông minh, kết quả được xác minh minh bạch toàn bộ quá trình, thưởng tự động phát qua USDC. Toàn bộ quá trình không cần tài khoản ngân hàng, không giới hạn địa lý, không có phí trung gian hay hạn chế người tham gia.

Một ông lớn khác trong ngành là Kalshi tập trung 90% hoạt động vào lĩnh vực thể thao, bao gồm các chủ đề như “Vô địch giải PGA Farmers Insurance Open” hay “Kết quả trận bóng rổ của Đại học Kent State vs Đại học Akron”. Nền tảng dự đoán mới nổi Novig còn tập trung đặc biệt vào lĩnh vực thể thao.

Thời điểm hợp nhất: Tại sao bùng nổ ngay bây giờ?

Hiện tại, khối lượng giao dịch 7 ngày của thị trường dự đoán đã đạt 3,9 tỷ USD, tăng trưởng bùng nổ, nguyên nhân chính gồm ba điểm: quản lý trưởng thành, tích hợp tài chính truyền thống và đột phá hạ tầng.

Về mặt quản lý, điều đáng chú ý nhất là sự chấp thuận của CFTC đã dọn đường cho các nền tảng hoạt động tại Mỹ. Ví dụ, tháng 7 năm 2025, Polymarket mua lại nền tảng giao dịch phái sinh có giấy phép của CFTC là QCX LLC và trung tâm thanh toán QC Clearing LLC. Điều này giúp các nhà giao dịch tự tin tham gia các hợp đồng dự đoán trên Polymarket, với quy định rõ ràng. Kalshi cũng đã huy động 1 tỷ USD với định giá 11 tỷ USD vào tháng 12 năm 2025, thể hiện niềm tin của các nhà đầu tư tổ chức vào lĩnh vực này. Tổng thể, sự rõ ràng về quy định đang thúc đẩy dòng vốn tổ chức và sự tham gia của nhà đầu tư nhỏ lẻ qua các kênh trung gian đã trưởng thành.

Ngoài ra, Sàn giao dịch liên bang (ICE) đã đầu tư 2 tỷ USD vào Polymarket và còn trở thành nhà phân phối dữ liệu theo sự kiện toàn cầu của Polymarket — điều này thể hiện xu hướng hợp nhất giữa tài chính truyền thống và thị trường dự đoán.

Quan hệ hợp tác còn thúc đẩy sự hòa nhập này sâu hơn. Polymarket ký hợp đồng hợp tác nhiều năm với TKO Group Holdings, trở thành đối tác độc quyền chính thức của Giải vô địch UFC và Zuffa Boxing, kết nối trực tiếp công nghệ thị trường dự đoán với trải nghiệm người hâm mộ trực tiếp.

Năm 2026, Kalshi sẽ hợp tác với CNN và CNBC, cho phép khán giả xem dự đoán theo thời gian thực trong các dòng tin tức. Polymarket và Kalshi đã hợp tác với Google; các công ty như Robinhood, Fanatics, Coinbase cũng đã tham gia lĩnh vực này qua hợp tác hoặc ứng dụng gốc. Tháng 11 năm 2025, khối lượng hợp đồng của thị trường dự đoán Robinhood đạt 3 tỷ hợp đồng, tăng 20% so với tháng trước, chứng tỏ sự tham gia quy mô lớn của nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Tiến bộ công nghệ thúc đẩy đột phá hạ tầng, cụ thể gồm: mở rộng đa chuỗi dựa trên Polygon, Solana, Base, Gnosis Chain; tích hợp các dự đoán AI để thực hiện thanh toán tức thì không cần phép; sử dụng mô hình tự động tạo lập thị trường (AMM) kết hợp sổ lệnh, giảm ma sát giao dịch và nâng cao thanh khoản. Ngược lại, các nền tảng sơ khai như Augur khi ra mắt còn thiếu trưởng thành về công nghệ và quy định, khiến phát triển gặp nhiều khó khăn.

Xu hướng thị trường: Các ông lớn và thách thức

Dù Polymarket hiện là nền tảng dẫn đầu ngành, vị trí của họ vẫn có thể đối mặt với thách thức từ các đối thủ, nhằm mang lại nhiều lựa chọn hơn cho người dùng. Thực tế, năm 2025 có 12 tổ chức đã nộp đơn xin “Thị trường hợp đồng chỉ định (DCM)” hoặc đã được cấp phép, tăng 500% so với năm trước. Ngoài ra, còn có các doanh nghiệp muốn hợp tác với DCM để cung cấp dịch vụ dự đoán như một “commissioner” hợp đồng tương lai.

Dưới đây là so sánh sơ lược giữa Polymarket và nền tảng Opinion (dữ liệu 30 ngày đến ngày 3/12/2025):

• Dữ liệu chính của Polymarket: Hợp đồng chưa đóng lỗ 2,471 tỷ USD; khối lượng giao dịch danh nghĩa 4,39 tỷ USD; chiếm 82% thị phần tổng giá trị khóa (TVL); sử dụng mô hình không phí giao dịch lịch sử, thúc đẩy tăng trưởng người dùng.

• Dữ liệu chính của Opinion: TVL tăng 110% trong 30 ngày (từ 3 triệu USD lên 6,3 triệu USD); dự đoán khối lượng giao dịch hàng tháng 4 tỷ USD, có thể gây ảnh hưởng lớn đến thị phần hiện tại; hoạt động dựa trên hạ tầng Layer2 mới nổi, phù hợp với sản phẩm và thị trường.

Hiệu ứng mạng và mô hình “người chiến thắng tất thắng” đang thu hút nhiều vốn tăng trưởng — các nền tảng này cung cấp các lựa chọn đa dạng quy mô lớn cho các sản phẩm phái sinh truyền thống và cá cược. Mô hình lợi nhuận cũng đã vượt ra ngoài phí giao dịch đơn thuần, bao gồm: cấp phép dữ liệu xác suất thời gian thực cho các phương tiện truyền thông, các nền tảng tài chính; tích hợp API với mạng xã hội và ứng dụng; một số doanh nghiệp như Robinhood còn bán chéo các dịch vụ tài chính cốt lõi.

Thay đổi hành vi người dùng

Các nhà giao dịch đang dần chuyển hướng sang thị trường dự đoán — loại thị trường này có cấu trúc đầu cơ hoàn chỉnh hơn, vừa có thể dùng để phòng hộ, vừa có thể mang lại lợi nhuận vượt trội (Alpha) cho danh mục DeFi. Nhờ độ chính xác dự đoán theo thời gian thực trong lĩnh vực chính trị, kinh tế vượt xa khảo sát truyền thống, xu hướng này còn có thể mở rộng sang nhiều hợp đồng sự kiện liên quan khác.

Dù Polymarket ban đầu thu hút truyền thông qua dự đoán chính trị, nhưng không giới hạn ở lĩnh vực này. Các thị trường chưa đóng của lớn nhất gồm:

• Lĩnh vực chính trị không bầu cử: 55 triệu USD

• Lĩnh vực tiền mã hóa: 52 triệu USD

• Lĩnh vực kinh doanh: 36 triệu USD

• Lĩnh vực bầu cử: 22 triệu USD

• Văn hóa phổ biến: 20 triệu USD

• Thể thao: 20 triệu USD

• Tổng cộng: 242 triệu USD

Các đối thủ mới liên tục xuất hiện: Crypto.com hợp tác Hollywood.com ra mắt thị trường dự đoán tập trung vào giải trí, bao gồm phim, truyền hình, kịch, diễn viên, nhạc sĩ và giải thưởng; Limitless tập trung vào dự đoán ngắn hạn về giá tiền mã hóa và cổ phiếu, nền tảng này bắt nguồn từ dự án X (trước đây là Twitter), nhận đầu tư từ Coinbase và 1confirmation.

Các tranh cãi, thách thức và giải pháp mới nổi

Thị trường dự đoán vẫn còn một số điểm đau, gồm rủi ro tập trung, vấn đề thao túng trong mô hình oracle truyền thống, và hệ thống báo cáo thủ công gây chậm trễ trong thanh toán.

Vùng quản lý mơ hồ vẫn tồn tại, trong đó có tranh cãi về phân loại cá cược thể thao. Ví dụ, tháng 11 năm 2025, một thẩm phán tại Nevada tuyên bố Kalshi là nền tảng cá cược, không được miễn trừ quy định cá cược của bang này. Tuy nhiên, Kalshi khẳng định nền tảng của họ là nền tảng giao dịch tài chính được quản lý bởi liên bang, cung cấp hợp đồng phái sinh hợp pháp (hợp đồng dựa trên sự kiện), chứ không phải cá cược. Sau phán quyết, Kalshi đã khởi kiện kháng cáo, và Massachusetts cũng xuất hiện tranh cãi tương tự.

Dù kết quả ra sao, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, như giới hạn độ tuổi, các mối quan ngại về cá cược có trách nhiệm, và khả năng điều chỉnh qua biên giới có thể trở thành rào cản phát triển ngành.

Rủi ro thao túng thị trường cũng cần kiểm soát, ví dụ: ảnh hưởng của các cá nhân lớn đối với thị trường thanh khoản thấp, các hoạt động rửa tiền và thao túng giá trong môi trường phi tập trung, và cân bằng giữa “giao dịch không phép” và “độ tin cậy của thị trường”.

Hình thái thị trường hiện tại đang tiếp tục tiến hóa, bao gồm: ra mắt các thị trường dự đoán vĩnh viễn cho “kết quả liên tục”, xử lý các sự kiện đa biến phức tạp qua các thị trường tổ hợp, và nâng cao tính thanh khoản động qua cơ chế đường cong liên kết. Ngoài ra còn có nhiều cơ hội mới như: sử dụng xác suất dự đoán làm dữ liệu oracle cho các giao thức DeFi; token hóa các vị thế để giao dịch thứ cấp và đòn bẩy; kết hợp thị trường dự đoán với chiến lược lợi nhuận, phòng hộ danh mục đầu tư.

Các giải pháp mới nổi tập trung vào ba hướng chính: cung cấp thanh toán tức thì dựa trên trí tuệ nhân tạo cho thị trường không phép; tích hợp oracle giao dịch để giảm thiểu front-running; phát triển các ứng dụng tích hợp cơ chế đồng thuận để đảm bảo độ tin cậy của oracle.

Triển vọng tương lai

Từ góc nhìn hiện tại, trong ngắn hạn có ba yếu tố sẽ thúc đẩy sự phổ biến rộng rãi của thị trường dự đoán: các nền tảng tại Mỹ được CFTC chấp thuận qua các nhà môi giới trưởng thành; tích hợp trên các nền tảng mạng xã hội (ví dụ như nhúng API dự đoán vào tweet); các ngân hàng mới tích hợp thị trường dự đoán, kết hợp chức năng tài chính và đầu cơ.

Ngoài ra, khi thị trường dự đoán phát triển thành một loại hình thị trường tài chính độc lập, các thị trường dự đoán theo lĩnh vực (như thể thao, kinh doanh) có thể sẽ nổi lên. Ví dụ, thị trường dự đoán tập trung vào thể thao như Novig đang hướng tới việc tạo ra trải nghiệm cá nhân hóa cao cho người dùng đặt cược thể thao. Khi thị trường dự đoán trở thành hành vi tiêu dùng phổ biến hơn, các nền tảng chuyên biệt này có thể cung cấp trải nghiệm tốt hơn so với các nền tảng tổng hợp “một cỡ phù hợp tất cả”.

Trong 1-3 năm tới, các thị trường dự đoán tập trung vào bảo vệ quyền riêng tư có thể áp dụng công nghệ bằng chứng không tiết lộ (Zero-Knowledge Proofs); các ứng dụng quản trị dựa trên dự đoán (Futarchy), ra quyết định dựa trên kết quả cũng có thể phát triển dần.

(Chú thích: “Futarchy” là một khái niệm quản trị mới do nhà kinh tế Robin Hanson đề xuất khoảng năm 2000, dựa trên việc dùng “dự đoán kết quả tương lai” để hướng dẫn quyết định, thay vì dựa vào bỏ phiếu, ý kiến chuyên gia hoặc hệ thống quyền lực truyền thống. Tên gọi ghép từ “future” (tương lai) và “archy” (chế độ, cai trị), có thể dịch là “quản trị dựa trên dự đoán” hoặc “quản trị hướng tới tương lai”.)

Tuy nhiên, ngành vẫn có thể đối mặt với các trở ngại, như: các cơ quan quản lý siết chặt kiểm soát, hạn chế truy cập toàn cầu hoặc phạm vi sản phẩm; nếu dự đoán không chính xác, có thể gây ra mệt mỏi người dùng; các nền tảng truyền thống sau khi tích hợp blockchain sẽ gây ra cạnh tranh gay gắt hơn.

Khi sự hợp nhất ngày càng sâu sắc, thị trường dự đoán sẽ mang lại nhiều tác động tích cực xã hội: hỗ trợ phân bổ nguồn lực và ra quyết định chính sách dựa trên trí tuệ tập thể; xây dựng dự đoán phi tập trung thành hạ tầng công cộng; thúc đẩy các lĩnh vực truyền thông và quản trị chuyển đổi từ “mô hình khảo sát” sang “mô hình thị trường xác suất tham gia”.

Vấn đề hiện tại không còn là “liệu thị trường dự đoán có thể mở rộng quy mô” nữa, mà là “sẽ xuất hiện bao nhiêu thị trường dự đoán trong tương lai” và “mô hình nào có thể nắm bắt cơ hội nghìn tỷ đô này — tức là định giá các bất định của thế giới thực trên chuỗi”. Những dự đoán này sẽ trở thành phần bổ sung quan trọng cho trí tuệ và khả năng dự đoán của nhân loại.

Liên kết bài viết gốc

Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức của ChainCatcher

Đăng ký Telegram:
Tài khoản Twitter chính thức: