Chứng khoán CITIC Zhu Yue: Chu kỳ quang điện dần ổn định, thể hiện sự phân hóa; ngành bước vào giai đoạn cạnh tranh về giá trị mới

Từ đầu năm 2026, ngành pin quang điện A-shares đã thể hiện xu hướng phục hồi biến động, nhịp độ phục hồi của ngành cùng với hướng chuyển đổi ngành đã thu hút sự chú ý rộng rãi của thị trường và nhà đầu tư.

Gần đây, Chữ Huệ, Chuyên gia phân tích hàng đầu về ngành thiết bị điện và năng lượng mới của chứng khoán CITIC JianTuo, trong cuộc phỏng vấn độc quyền với Tạp chí Chứng khoán Trung Quốc, cho biết, hiện tại, xu hướng thị trường quang điện do chính sách điều chỉnh nội bộ và giá chuỗi ngành ổn định cùng nhau thúc đẩy, dự kiến trong năm 2026, ngành sẽ thể hiện sự phân hóa rõ rệt về cấu trúc, logic cạnh tranh từ mở rộng quy mô chuyển sang cạnh tranh về công nghệ, thương hiệu và dòng tiền, nhà đầu tư cần tập trung vào các doanh nghiệp hàng đầu chất lượng cao và các lĩnh vực đổi mới, nắm bắt các cơ hội cấu trúc trong quá trình chuyển đổi ngành.

Phù hợp đáy và phân hóa cấu trúc cùng tồn tại

Vào ngày 3 tháng 2, ngành pin quang điện A-shares thể hiện hiệu suất nổi bật, chỉ số khái niệm quang điện Wande tăng mạnh 5.99%. Từ đầu năm đến nay, chỉ số này đã tăng tổng cộng 21.42%.

“Gần đây, xu hướng của ngành pin quang điện A-shares phản ánh cả nhận thức của thị trường về việc thời điểm tối tăm nhất của ngành đã qua, cũng ẩn chứa sự cạnh tranh về nhịp độ phục hồi.” Chữ Huệ cho biết, xét về mặt kỹ thuật và tâm lý, sau hai năm điều chỉnh sâu, định giá của ngành đã ở mức thấp nhất trong lịch sử, tạo điều kiện an toàn cho sự phục hồi. Tuy nhiên, về mặt cơ bản, xu hướng hiện tại chủ yếu là do kỳ vọng chính sách và giá của một số phần của chuỗi ngành ổn định, không phải do sự bùng nổ toàn diện về hiệu suất, mà là xu hướng phục hồi. Thị trường đang chuyển từ giảm đơn phương sang tích lũy dao động, dòng vốn bắt đầu thử nghiệm phân bổ các doanh nghiệp hàng đầu có khả năng vượt qua chu kỳ.

Nhìn về năm 2026, dự kiến xu hướng của ngành pin quang điện sẽ thể hiện sự phân hóa ngày càng rõ rệt và sự phục hồi cấu trúc cùng tồn tại. Chữ Huệ cho rằng, sự phân hóa gia tăng bắt nguồn từ việc các đợt tăng giá toàn chuỗi ngành do nhu cầu bùng nổ trong quá khứ khó có thể tái diễn, năm 2026 sẽ bước vào giai đoạn làm sạch ngành sâu hơn. Các doanh nghiệp có khả năng đổi mới công nghệ, mở rộng kênh toàn cầu và dòng tiền khỏe mạnh sẽ có lợi thế hơn về giá cổ phiếu, các doanh nghiệp hàng đầu có khả năng nhận được định giá cao hơn thông qua tập trung thị phần.

“Về mặt phục hồi cấu trúc, cùng với sự cải thiện của cung cầu, lợi nhuận chuỗi ngành sẽ được phân phối lại.” Chữ Huệ nói, trong năm 2026, các dòng chính đầu tư sẽ không còn tập trung vào các khâu sản xuất đơn thuần, mà sẽ nghiêng về các doanh nghiệp có khả năng cung cấp giải pháp hệ thống, có thương hiệu mạnh và lợi thế độc đáo trong thị trường phân khúc. Tiêu điểm thị trường sẽ chuyển từ “câu chuyện mở rộng công suất” sang “khả năng tạo ra dòng tiền thực sự” của doanh nghiệp, logic phát triển ngành đang diễn ra một sự chuyển đổi bản chất.

Về mặt chính sách, việc giảm thuế xuất khẩu và các chính sách chống độc quyền, chống cạnh tranh ác liệt kết hợp, đánh dấu sự chuyển đổi của ngành quang điện Trung Quốc từ mở rộng quy mô thô sơ sang phát triển chất lượng cao. Chữ Huệ thẳng thắn nói rằng, về chiến lược giá, hiện tượng cạnh tranh cạnh tranh ác liệt không tính đến chi phí giảm đi, lợi ích từ hoàn thuế biến mất buộc các doanh nghiệp phải giữ vững biên lợi nhuận, trung tâm giá của chuỗi ngành dần ổn định, các doanh nghiệp bắt đầu theo đuổi tỷ suất lợi nhuận hợp lý. Về chiến lược quốc tế, việc xuất khẩu sản phẩm đối mặt với thách thức, xuất khẩu năng lực sản xuất và công nghệ trở thành trạng thái mới, các doanh nghiệp có xu hướng xây dựng chuỗi cung ứng địa phương ở nước ngoài hoặc xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, công nghệ cao để bù đắp chi phí tăng.

Chuyển từ mở rộng quy mô sang khai thác giá trị sâu hơn

Logic cạnh tranh của ngành quang điện đang chuyển từ cạnh tranh về quy mô dần dần sang cạnh tranh về giá trị, sự chuyển đổi này bắt nguồn từ hiệu ứng quy mô giảm dần trong bối cảnh dư thừa năng lực.

Chữ Huệ cho biết, trước đây, cạnh tranh về quy mô chủ yếu dựa trên mở rộng sản xuất để giảm chi phí cố định, nhưng hiện tại, quy mô thậm chí có thể trở thành gánh nặng cho doanh nghiệp. Logic mới về cạnh tranh dựa trên giá trị tập trung vào ba khía cạnh: thứ nhất, giá trị gia tăng công nghệ, hiệu suất chuyển đổi cao hơn tương ứng với giá bán trên mỗi watt cao hơn; thứ hai, thương hiệu và dịch vụ kênh, trong thị trường quốc tế, khả năng giao hàng đáng tin cậy và dịch vụ hậu mãi còn quan trọng hơn giá rẻ; thứ ba, rào cản sở hữu trí tuệ, khi cạnh tranh ngày càng gay gắt, các cuộc chiến về bằng sáng chế sẽ trở thành thông lệ, các quyền sở hữu trí tuệ cốt lõi trở thành hàng rào bảo vệ sự tồn tại của doanh nghiệp, trong tương lai, cạnh tranh sẽ dựa trên năng lực tổng thể chứ không chỉ dựa vào năng lực sản xuất đơn lẻ.

Gần đây, ngành công nghiệp hàng không vũ trụ thương mại nổi lên, việc thương mại hóa pin quang điện không gian mở ra không gian tưởng tượng mới cho ngành, nhưng hiện tại vẫn chưa đủ để thay đổi logic đầu tư cốt lõi dựa trên mặt đất. Chữ Huệ cho biết, pin quang điện mặt đất là lực lượng chính trong thay thế năng lượng trái đất và trung hòa carbon, cấu thành nền tảng của ngành quang điện; pin quang điện không gian chủ yếu phục vụ các lĩnh vực cao cấp như internet vệ tinh, thám hiểm không gian sâu, thuộc phân khúc giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, lĩnh vực mới nổi này yêu cầu nhà đầu tư điều chỉnh góc nhìn, từ chú trọng “chi phí điện năng (LCOE)” sang “chức năng và khả năng thích ứng môi trường cực đoan”.

Chữ Huệ cho biết, việc điều chỉnh góc nhìn thể hiện rõ qua ba khía cạnh: thứ nhất, từ tỷ lệ hiệu năng so với chi phí, pin quang điện không gian yêu cầu khắt khe về trọng lượng, khả năng chống phóng xạ, chịu nhiệt độ cao và hiệu suất chuyển đổi, chi phí không phải là yếu tố hàng đầu, mà là tính tiên phong công nghệ và độ tin cậy; thứ hai, từ sản xuất quy mô lớn sang sản xuất chính xác tùy chỉnh, pin quang điện không gian giống như bán dẫn hoặc thiết bị chính xác, cần sản xuất theo lô nhỏ, tùy chỉnh cao, không thể đánh giá theo mô hình tài chính của các doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn truyền thống; thứ ba, khác biệt về lộ trình công nghệ, pin mặt đất chủ yếu là pin N-type TOPCon, trong khi pin quang điện không gian hiện chủ yếu là pin GaAs, trong tương lai có thể khám phá pin P-type HJT hoặc pin ghép lớp perovskite, cần đánh giá lại khả năng ứng dụng của các công nghệ này.

“Khả năng vượt qua đối thủ của pin quang điện không gian nhờ tính đồng nguồn công nghệ thấp.” Chữ Huệ nói.

Các tập đoàn lớn về pin mặt đất tích lũy công nghệ chủ yếu tập trung vào giảm chi phí và nâng cao hiệu quả trên lộ trình silicon tinh thể, trong khi các công nghệ cần thiết cho pin quang điện không gian như linh hoạt, chống phóng xạ, siêu nhẹ lại không phải là thế mạnh của họ. Nếu các doanh nghiệp vừa và nhỏ đạt đột phá trong các công nghệ phân khúc này, có thể tránh cạnh tranh về chi phí và mở ra cơ hội đột phá. Việc giảm chi phí trong ngành hàng không vũ trụ thương mại thúc đẩy ngành chuyển đổi từ tùy chỉnh cấp vũ trụ sang tối ưu hóa và biến đổi cấp công nghiệp, nhu cầu sẽ thúc đẩy tăng trưởng của bốn lĩnh vực chính: mô-đun pin hiệu suất cao, vật liệu đóng gói đặc biệt, liên kết chính xác và thiết bị chuyên dụng tiên tiến.

Về mặt rào cản cạnh tranh, pin quang điện không gian khác biệt rõ rệt so với pin mặt đất truyền thống. Chữ Huệ cho biết, trước tiên, hàng rào cốt lõi chuyển từ quản lý quy trình sang khoa học vật liệu, cạnh tranh của pin mặt đất tập trung vào nâng cao tỷ lệ thành phẩm và giảm chi phí không silic, còn pin quang điện không gian tập trung vào công thức vật liệu, như công thức keo chống thời tiết đặc biệt, cấu trúc tế bào năng lượng; thứ hai, thời gian xác nhận và các tiêu chuẩn chứng nhận cao hơn, sản phẩm không gian cần trải qua các thử nghiệm mô phỏng nghiêm ngặt trên mặt đất và xác minh trên quỹ đạo, thời gian dài, chi phí cao, nhưng một khi đã vào chuỗi cung ứng thì có độ trung thành khách hàng cực cao, khác hoàn toàn với logic cạnh tranh bằng cách thay đổi nhà cung cấp thường xuyên của pin mặt đất.

Công nghệ và lưu trữ năng lượng mở ra không gian phát triển

Hiện tại, ngành quang điện đang dần thoát khỏi mô hình phát triển dựa trên giá thấp và mở rộng thô sơ, dưới sự thúc đẩy của chính sách chống nội bộ và cải cách phía cung, ngành đang bắt đầu chuyển đổi sang phát triển chất lượng cao dựa trên công nghệ và dòng tiền, toàn bộ logic đầu tư của ngành cũng đang được tái cấu trúc một cách hệ thống.

Chữ Huệ cho rằng, trong ngắn hạn, cơ hội đầu tư chuỗi ngành quang điện tập trung vào các doanh nghiệp hàng đầu của chuỗi chính, các yếu tố thúc đẩy cốt lõi là chính sách chống nội bộ và cải cách phía cung. Các chính sách chống nội bộ bao gồm việc hiệp hội ngành đề xuất phòng ngừa đấu thầu dưới giá thành, hạn chế nghiêm ngặt chỉ tiêu tiêu thụ năng lượng của công trình mới, và giảm thuế xuất khẩu, những chính sách này đã thu hẹp không gian chênh lệch giá xuất khẩu thấp, buộc các doanh nghiệp từ bỏ chiến lược “giá rẻ để lấy thị trường”, chuyển sang tăng giá hoặc giảm chi phí để phục hồi lợi nhuận.

Dưới tác động của chính sách, cấu trúc cạnh tranh của chuỗi ngành đã thay đổi sâu sắc. Chữ Huệ cho biết, các nguyên liệu silicon và tấm silicon ở cấp độ tiêu thụ năng lượng cao nhất, bị hạn chế trực tiếp bởi chính sách, các doanh nghiệp hàng đầu có năng lực tiêu thụ năng lượng hợp quy và năng lực sản xuất cao cấp N-type sẽ là những người hưởng lợi đầu tiên trong quá trình thu hẹp cung, đạt được tiêu hủy tồn kho và ổn định giá cả; các khâu dưới, như pin và mô-đun, mặc dù đối mặt với áp lực giảm thuế xuất khẩu và tăng giá nguyên liệu silicon, bạc, nhưng điều này sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp trong lĩnh vực mô-đun tái cấu trúc cơ chế định giá, các doanh nghiệp có thương hiệu và kênh phân phối mạnh có thể tăng giá để bù đắp chi phí tăng, từ đó mở rộng chênh lệch lợi nhuận.

Xét về góc độ trung dài hạn, công nghệ pin mới và tích hợp lưu trữ năng lượng quang điện là hướng chính để mở rộng không gian phát triển của ngành. Chữ Huệ cho biết, công nghệ pin mới tập trung vào tiến trình BC và sự tiến bộ liên tục của TOPCon hiệu quả cao, trong bối cảnh pin silicon tinh thể gần đạt giới hạn lý thuyết về hiệu suất, bước đột phá công nghệ nằm ở việc đạt hiệu quả chuyển đổi quang điện cao hơn với chi phí thấp hơn. TOPCon hiệu quả cao, hiện là công nghệ chủ đạo, vẫn còn khả năng nâng cấp qua các công nghệ như bề mặt bị phủ tắc, Polyfinger; công nghệ BC do cấu trúc không có dây dẫn mặt trước, có hiệu suất chuyển đổi cao hơn và tính thẩm mỹ, được xem là công nghệ thế hệ tiếp theo sau TOPCon. Hướng này có thể được xác nhận qua tỷ lệ thâm nhập công nghệ và chênh lệch lợi nhuận trên mỗi watt, các doanh nghiệp hàng đầu về pin, mô-đun và thiết bị liên quan dự kiến sẽ hưởng lợi.

Cơ hội chính trong tích hợp lưu trữ năng lượng và lưu trữ năng lượng để kết nối lưới điện vượt qua các điểm nghẽn tiêu thụ điện năng. Với việc tỷ lệ lắp đặt quang điện tăng lên, khả năng tiêu thụ của lưới điện đã trở thành giới hạn lớn nhất của ngành, việc tăng lượng lưu trữ có thể giảm tỷ lệ bỏ qua ánh sáng, tạo không gian mới cho các nhà máy điện mặt trời kết nối lưới. “Chúng ta có thể theo dõi tình hình lắp đặt lưu trữ toàn cầu và biến đổi tỷ lệ bỏ qua ánh sáng, các nhà tích hợp hệ thống lưu trữ và nhà cung cấp vật liệu lithium hàng đầu dự kiến sẽ trực tiếp hưởng lợi.” Chữ Huệ nói.

(Nguồn: China Securities Journal)