Tính chất pháp lý của giao dịch tương đối Bitcoin và quản lý rủi ro giao dịch

Hiểu rõ tiêu chuẩn đánh giá tính hợp pháp

Bạn có thể đã bắt gặp nhiều hơn các thuật ngữ về giao dịch tương đối (OTC). Đây là hình thức mua bán tiền điện tử trực tiếp giữa các bên mà không qua sàn giao dịch, tuy nhiên về mặt pháp lý, thực tế vẫn còn nhiều hiểu lầm và lo ngại. Bài viết này sẽ phân tích thực tiễn về việc giao dịch tương đối có thực sự phạm pháp hay không, dựa trên hệ thống pháp luật của Nhật Bản.

Giao dịch tương đối là gì

Định nghĩa OTC và vị trí trên thị trường

Giao dịch Over The Counter (OTC) là hình thức giao dịch không sử dụng hệ thống bảng giá, mà các bên mua và bán trực tiếp thương lượng về giá cả và số lượng để thực hiện. Trong thị trường tiền điện tử như Bitcoin, các giao dịch trên sàn là phổ biến, nhưng khi cần giao dịch số lượng lớn hoặc điều chỉnh điều kiện riêng biệt, OTC được sử dụng.

Trong thị trường Nhật Bản, chức năng “bán lẻ” do các nhà môi giới tiền điện tử cung cấp tương tự như OTC, nhưng trong bài viết này, thuật ngữ “giao dịch tương đối” mà chúng tôi đề cập là “giao dịch trực tiếp không qua trung gian” và “thương lượng giá tự do giữa các cá nhân”.

Hệ thống pháp luật Nhật Bản và vị trí của giao dịch tương đối

Khung pháp lý theo Luật Thanh toán và Tiền tệ

Kể từ sau sửa đổi Luật Thanh toán và Tiền tệ năm 2017, Nhật Bản đã trở thành quốc gia quy định chặt chẽ về hoạt động trao đổi tiền điện tử. Theo luật này, các nhà cung cấp dịch vụ tiền điện tử bắt buộc phải đăng ký với Cơ quan Tài chính (FSA). Người dùng phổ thông khi sử dụng các nhà môi giới đã đăng ký sẽ không gặp vấn đề pháp lý.

Vùng xám pháp lý của giao dịch tương đối

Việc xác định tính hợp pháp của giao dịch tương đối dựa trên 3 tiêu chí: “tính lặp lại”, “mục đích lợi nhuận” và “cung cấp cho số lượng không xác định”.

Các trường hợp không phạm pháp:

• Giao dịch mua bán Bitcoin giữa những người quen chỉ một lần
• Chuyển nhượng tài sản giữa các cá nhân không nhằm mục đích lợi nhuận
• Bán cho bạn bè mà không thu phí

Các trường hợp phạm pháp:

• Thực hiện trung gian liên tục cho hoạt động mua bán tiền điện tử
• Cung cấp dịch vụ giao dịch lặp đi lặp lại cho nhiều người nhằm mục đích thu lợi
• Thu gom và bán tiền điện tử từ nhiều người không đăng ký

Nói cách khác, nếu chỉ là mua bán cá nhân một lần thì theo pháp luật hiện hành không vấn đề, còn hoạt động trung gian mà không đăng ký là phạm pháp.

Cơ chế và quy trình thực hiện giao dịch tương đối

Quy trình điển hình

Giao dịch tương đối diễn ra theo các bước sau:

1. Người bán và người mua thống nhất về giá và số lượng
2. Hai bên xác nhận phương thức thanh toán và lịch trình gửi nhận
3. Người mua chuyển tiền Nhật Bản vào tài khoản do người bán chỉ định
4. Người bán gửi Bitcoin vào ví của người mua
5. Hai bên xác nhận đã nhận đủ và hoàn tất giao dịch

Quy trình đơn giản này khác biệt so với mua bán qua sàn giao dịch.

Lợi ích và các tình huống sử dụng giao dịch tương đối

Các lợi ích chính

Giảm thiểu tác động đến giá trong các giao dịch lớn Hình thức này không làm sâu vào bảng giá của sàn, tránh gây nhiễu loạn thị trường.

Thương lượng linh hoạt các điều kiện Có thể tùy chỉnh về số lượng, thời hạn thanh toán, phương thức nhận tiền, phù hợp với nhu cầu của hai bên.

Bảo vệ quyền riêng tư Là giao dịch trực tiếp giữa các cá nhân, nên lịch sử giao dịch không bị ghi nhận trên thị trường công khai.

Các rủi ro liên quan đến giao dịch tương đối

Rủi ro lừa đảo và không thể thu hồi tài sản

Khi độ tin cậy của đối tác thấp, có thể xảy ra các vấn đề như: sau khi thanh toán, Bitcoin không được gửi đi hoặc ngược lại, sau khi nhận Bitcoin, tiền không được thanh toán. Trong sàn giao dịch, trung gian sẽ giữ tiền tạm thời và chỉ thanh toán sau khi xác nhận của hai bên, nhưng với giao dịch tương đối thì không có cơ chế bảo vệ này.

Nghi vấn rửa tiền và trốn thuế

Giao dịch không qua nhà môi giới chính thức khiến việc truy xuất nguồn gốc tiền gặp khó khăn. Dù không có ý định phạm pháp, nhưng về thực tế, dòng tiền có thể bị coi là đáng ngờ và bị điều tra.

Rủi ro tuân thủ pháp luật

Dù là giao dịch tương đối, nếu hoạt động này được xem là kinh doanh thì vẫn phạm pháp. Người thực hiện có thể vô tình vi phạm pháp luật.

Cách phòng tránh rủi ro và thực hành giao dịch an toàn

Sử dụng nhà môi giới đã đăng ký là giải pháp tối ưu

Trừ khi có lý do đặc biệt để không dùng, tốt nhất là sử dụng các nhà môi giới đã đăng ký với FSA. Các nhà môi giới này có xác minh danh tính, quản lý tài chính, bảo mật theo quy định pháp luật, giúp bảo vệ người dùng cá nhân cao hơn.

Tầm quan trọng của bảo mật ví

Khi thực hiện giao dịch tương đối, cần có ví an toàn để lưu trữ và gửi nhận tài sản. Hiểu rõ đặc tính của ví nóng và ví lạnh, chọn loại phù hợp với quy mô giao dịch là điều cần thiết.

Ghi chép và lưu trữ chứng cứ

Trong trường hợp bắt buộc phải giao dịch trực tiếp không qua trung gian, cần ghi lại bằng văn bản các thông tin như giá cả, số lượng, lịch trình gửi nhận, thông tin cá nhân của đối tác và giữ gìn cẩn thận. Những ghi chú này sẽ là bằng chứng pháp lý khi có tranh chấp.

Lựa chọn đối tác đáng tin cậy

Khi thực hiện giao dịch lớn, chỉ nên giao dịch với người có danh tính rõ ràng, có hồ sơ giao dịch đáng tin cậy. Giao dịch với người lạ qua mạng xã hội hoặc bảng tin có thể tiềm ẩn rủi ro lừa đảo rất cao.

Xu hướng thị trường và chính sách quy định trong tương lai

Dự đoán mở rộng thị trường OTC

Khi các nhà đầu tư tổ chức và cá nhân lớn ngày càng tham gia, thị trường OTC dự kiến sẽ mở rộng. Tuy nhiên, cùng với đó, các cơ quan quản lý tài chính có thể thắt chặt quy định hơn.

Theo dõi các sửa đổi pháp luật

Với sự trưởng thành của thị trường tiền điện tử và tiến trình hòa hợp quy định quốc tế, các quy định về giao dịch tương đối cũng có khả năng sẽ được tăng cường. Việc cập nhật thông tin pháp luật mới nhất và theo dõi xu hướng ngành là yếu tố then chốt để tránh rủi ro.

Kết luận

Giao dịch tương đối không phạm pháp về bản chất, nhưng khi có các yếu tố như mục đích lợi nhuận liên tục, cung cấp cho số lượng không xác định, hoặc sử dụng dòng tiền không rõ nguồn gốc thì sẽ phát sinh rủi ro pháp lý.

Để thực hiện các giao dịch tiền điện tử an toàn và đáng tin cậy, cần chú ý đến ba điểm chính sau:

• Ưu tiên sử dụng các nhà môi giới đã đăng ký với FSA
• Ghi chép cẩn thận các thông tin khi thực hiện giao dịch tương đối
• Xác minh rõ danh tính và độ tin cậy của đối tác

Thị trường tiền điện tử đang phát triển nhanh chóng. Việc luôn cập nhật các quy định pháp luật mới nhất về các hình thức giao dịch, kể cả giao dịch tương đối, sẽ giúp bảo vệ tài sản và tuân thủ pháp luật tốt nhất.