Devcon 7现场洞察：技术创新领先，但应用故事仍待补全

Thái độ thị trường và thực tế chênh lệch

Kể từ quý IV, trong hệ sinh thái Ethereum đã xuất hiện một tâm lý ức chế. Sau khi ETF giao ngay ra mắt trong năm nay, hiệu suất giá ETH chưa đạt được kỳ vọng của thị trường, có nhiều yếu tố đằng sau. Công nghệ Layer 2 phát triển nhanh chóng đã nâng cao hiệu quả giao dịch, nhưng đồng thời làm giảm khả năng hấp thụ giá trị kinh tế của mainnet, dẫn đến nhu cầu ETH dần giảm xuống. Đà tăng của DeFi từng thúc đẩy câu chuyện Ethereum nay dần lắng xuống, trong khi thị trường vẫn chưa xuất hiện các ứng dụng mới hấp dẫn và sáng tạo đủ. Đồng thời, sự tăng trưởng mạnh mẽ của Solana trở thành đối trọng trực tiếp, trong bối cảnh so sánh này, tâm lý FUD (sợ hãi, không chắc chắn, hoài nghi) trong cộng đồng Ethereum lan rộng.

Đặc biệt, việc bán ETH của Quỹ Ethereum đã gây ra sự bất mãn rộng rãi. Nhiều thành viên cộng đồng cho rằng, trong bối cảnh giá ETH thấp, hành động này bỏ qua tâm lý thị trường, dẫn đến các nghi vấn về khả năng lãnh đạo của Ethereum, thậm chí có người chỉ trích là “tự phá hủy tương lai”. Tâm lý tiêu cực này tiếp tục lan truyền trên mạng xã hội, khiến Ethereum dường như trở thành “mật khẩu lưu lượng” của một số KOL. Từ cuối tháng 10 đến nay, các tranh luận xoay quanh Ethereum liên tục gia tăng.

Sức sống và năng lượng tại hiện trường

Trong làn sóng tiêu cực này, Devcon đã đúng kỳ hạn tổ chức, mang lại niềm tin và năng lượng tích cực cho Ethereum. Vào giữa tháng 11, tôi tham dự Devcon 7 tại Bangkok. Là một trong những sự kiện ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực blockchain, hội trường chính được trang trí sôi động và đa dạng, không khí chung thân thiện và cởi mở. Chương trình diễn ra dày đặc, lượng thông tin lớn, dù điều này khiến một số phần khó theo kịp nhịp độ. Theo dữ liệu chính thức, có tới 60% người tham dự lần đầu tham gia Devcon. Khi trao đổi với các đại biểu, các từ khóa được nhắc đến nhiều nhất là “thoải mái”, “đa dạng”, “thân thiện”.

Ba trọng tâm đổi mới công nghệ

Trong suốt hội nghị, tôi đã tiếp xúc với một khái niệm mới thú vị — Provable Object Data (POD), là một cấu trúc dữ liệu dùng để lưu trữ và quản lý dữ liệu cần xác minh bằng zero-knowledge proof. GPC là mạch điện dùng để xác minh các đối tượng POD này. Trong GPC, dữ liệu POD được đưa vào làm đầu vào, mạch sẽ kiểm tra xem dữ liệu có phù hợp với điều kiện đặt ra hay không, từ đó đưa ra kết quả xác minh. Hệ thống bán vé Zupass của hội nghị đã ứng dụng công nghệ POD để đảm bảo tính duy nhất của mỗi vé. Khi người dùng mua vé, hệ thống Zupass sẽ tạo ra một POD cho vé đó, chứa mã định danh duy nhất, thông tin cơ bản, thời gian mua, v.v. Dữ liệu POD sau khi xử lý qua mạch GPC, nhân viên tại chỗ sẽ không thấy rõ thông tin vé cụ thể, chỉ thấy kết quả xác minh bằng zero-knowledge proof.

Trong các khoảng nghỉ hội thảo, khu triển lãm, Hub và không gian giao lưu, tôi đã thảo luận nhiều chủ đề với các kỹ sư và nhà tham gia thị trường từ nhiều dự án, trong đó ấn tượng sâu sắc với ZK, Based Rollup và Appchain.

Giá trị dài hạn của ZK Rollup

Kỹ sư phần mềm của Aztec, Adam Domurad, đã đề cập trong trao đổi rằng, công nghệ ZK với kích thước chứng minh cố định và khả năng xác minh hiệu quả rất phù hợp để mở rộng quy mô blockchain. So với OP Rollup, ZK Rollup sử dụng chứng minh không kiến thức để đảm bảo tính chính xác của từng giao dịch, vừa tránh rủi ro hành vi sai trái của các node, vừa giảm khối lượng xác minh lặp lại. Hiện tại, OP Rollup chiếm ưu thế chủ đạo, chủ yếu vì người dùng quan tâm đến chi phí thấp và tốc độ cao hơn là lợi thế công nghệ nền. Giá trị dài hạn của ZK Rollup nằm ở độ an toàn và khả năng mở rộng vượt trội, nhiều blockchain (bao gồm cả Ethereum) đã bắt đầu thiết kế lại kiến trúc để tối đa hóa tiềm năng của công nghệ ZK. Thêm vào đó, công nghệ ZK còn thể hiện tiềm năng lớn trong lĩnh vực bảo vệ quyền riêng tư.

Dự án Anon Aadhaar trình diễn tại Devcon là một ví dụ, do nhóm PSE được Quỹ Ethereum hỗ trợ phát triển, sử dụng chứng minh không kiến thức để xác minh danh tính công dân Ấn Độ mà không tiết lộ thông tin cá nhân cụ thể. Tuy nhiên, ZK Rollup vẫn cần tiếp tục tối ưu về tốc độ và chi phí để giành được sự công nhận rộng rãi hơn trên thị trường. Adam tin tưởng vào tương lai, cho rằng khi công nghệ ZK ngày càng hoàn thiện, ZK Rollup có khả năng thay thế OP Rollup, trở thành giải pháp mở rộng chủ đạo.

Thiết kế thanh khoản xuyên chuỗi của Based Rollup

Nhà nghiên cứu Ethereum mteam, 17 tuổi, hiện là học sinh, đang tập trung nghiên cứu về Based Rollup. Anh ấy chia sẻ với tôi về lợi thế thiết kế của Based Rollup như một môi trường thực thi độc lập. Thông qua chia sẻ sequencer, nhiều Based Rollup có thể chia sẻ thanh khoản mà không cần cầu nối trực tiếp, thanh khoản có thể luân chuyển qua lại giữa các dự án dựa trên Ethereum. Thiết kế này nâng cao hiệu quả hoạt động xuyên chuỗi, đồng thời giảm phụ thuộc vào các giải pháp cầu nối đơn lẻ — đây là một giải pháp lý tưởng cho thanh khoản xuyên chuỗi.

Sequencer phi tập trung của Based Rollup có chi phí vận hành cao hơn so với sequencer tập trung, nhưng nhiều dự án dựa trên Based Rollup có thể dùng hợp nhất khối để chia sẻ chi phí, giảm đáng kể chi phí vận hành của từng dự án. Về hiệu năng, dựa trên cơ chế xác nhận trước, Based Rollup có thể đạt tốc độ tương đương các giải pháp khác, cung cấp trải nghiệm người dùng nhanh trong vòng 12 giây của Ethereum. Về mô hình kinh tế, phần lớn lợi nhuận MEV của dự án sẽ được hoàn trả cho Ethereum, thu nhập chính đến từ phí gas người dùng trả. Ngoài ra, dự án còn có thể duy trì tài chính bền vững qua phí dịch vụ frontend và phí thực thi hợp đồng thông minh, tránh phụ thuộc vào lợi nhuận MEV.

Nhờ tích hợp sâu với Ethereum mainnet, Based Rollup kế thừa tính chống kiểm duyệt cao và độ tin cậy của Ethereum, nghĩa là các nâng cấp trong tương lai của Ethereum (như khả năng chống kiểm duyệt mạnh hơn) sẽ trực tiếp mang lại lợi thế cho Based Rollup.

Tranh luận về lộ trình Appchain

Người đứng đầu dự án Carbon, Mark Richardson, đề cập rằng, DeFi hiện đang đối mặt với hai thách thức lớn: phân mảnh thanh khoản và trải nghiệm người dùng phức tạp. Ông nói rằng, dù các giao thức như Uniswap phát triển Appchain để thu hút nhiều giá trị hơn, nhưng cách làm này có thể làm tăng thêm vấn đề phân tán thanh khoản. Ngược lại, các cơ chế triển khai xuyên chuỗi và chia sẻ thanh khoản là giải pháp hiệu quả hơn.

Về Appchain, Mark cho rằng, mặc dù đây là xu hướng, nó thực sự giúp các giao thức có thêm giá trị vì quyền kiểm soát chuỗi đầy đủ cho phép họ tối ưu hóa chi phí và trải nghiệm người dùng, từ đó khai thác giá trị hiệu quả hơn. Tuy nhiên, xét từ toàn cảnh hệ sinh thái DeFi, lộ trình Appchain chưa chắc đã là lựa chọn tối ưu. Mark dự đoán, khi công nghệ xuyên chuỗi phát triển, hợp tác đa chuỗi sẽ trở nên dễ dàng hơn, và thuộc tính của chuỗi nơi người dùng thực hiện giao dịch sẽ không còn quan trọng nữa. Do đó, ông thiên về tập trung vào các giải pháp xuyên chuỗi để giải quyết phân mảnh thanh khoản, thay vì để các giao thức tự cô lập trong hệ sinh thái qua Appchain.

Ngoài ra, ông còn đề cập rằng, mô hình giao dịch dựa trên ý định đang trở thành xu hướng lớn. Thiết kế này giúp người dùng rõ ràng thể hiện nhu cầu giao dịch, đồng thời có trải nghiệm giao dịch không trượt giá và bảo vệ khỏi MEV. Về xu hướng thị trường, ông cho rằng “Mùa DeFi Summer” trong tương lai gần khó có thể lặp lại, nhưng có thể sẽ xuất hiện “Mùa Memecoin”. Trong bối cảnh này, các ứng dụng DeFi cần nắm bắt cơ hội, đồng thời linh hoạt kết hợp các yếu tố ổn định để đáp ứng nhu cầu người dùng. Ông nhấn mạnh rằng, thành công của dự án trong tương lai không chỉ phụ thuộc vào công nghệ tiên tiến, mà còn dựa trên phân tích dữ liệu và phối hợp đa chuỗi để tối ưu trải nghiệm người dùng.

Triển vọng hệ sinh thái

Giao lưu với các builder này khiến tôi nhận thức rõ rằng, Ethereum hiện đang đối mặt với khó khăn do quá tập trung vào xây dựng hạ tầng, trong khi thiếu các ứng dụng thực tiễn và hấp dẫn. Tuy nhiên, nhìn toàn diện, Ethereum vẫn dẫn đầu về đổi mới công nghệ nền tảng, điều này cực kỳ quan trọng. Cuối cùng, các blockchain khác dường như đều đang “sao chép” con đường của Ethereum, thậm chí cả hiện tượng Memecoin.

Ethereum bỏ lỡ cơ hội Memecoin một phần là do tốc độ giao dịch và phí chưa đủ nhanh, khiến một số nhà đầu tư nhỏ buộc phải chuyển sang các chuỗi phù hợp hơn như Solana. Tuy nhiên, thành công của Solana không chỉ dựa vào phí giao dịch thấp, mà còn vì nó thu hút nhiều nhà phát triển xuất sắc, tập trung hơn vào trải nghiệm cuối cùng của người dùng. Những yếu tố này giúp Solana nổi bật trong cạnh tranh, thu hút nhiều người dùng tìm kiếm giao dịch hiệu quả, chi phí thấp.

Tuy nhiên, khi phí giao dịch và MEV của Solana tiếp tục tăng, việc sử dụng bot giao dịch và các công cụ cao cấp trở nên phổ biến, điều này có thể dẫn đến mất người dùng phổ thông. Người dùng còn lại chủ yếu là các trader sử dụng công cụ phức tạp, hiện tượng này tương tự giai đoạn Memecoin của Ethereum thời kỳ đầu. Do đó, tôi cho rằng các blockchain khác có thể nổi bật trong một giai đoạn nhất định, nhưng nhìn toàn cục, vị thế và tiềm năng của hệ sinh thái Ethereum vẫn vững chắc. Ưu thế công nghệ độc đáo và độ sâu hệ sinh thái của Ethereum là những yếu tố khó bị các blockchain khác thay thế trong ngắn hạn.