## "Cá Trê" hay "Crisis sinh tồn"? Stablecoin đang viết lại quy tắc chơi của ngân hàng

Về việc stablecoin có thể phá hủy hệ thống ngân hàng truyền thống hay không, cuộc tranh luận này đã kéo dài nhiều năm. Từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu do dự án Libra gây ra từ năm 2019 đến nay, khi hệ sinh thái stablecoin phát triển rực rỡ, sự tưởng tượng và lo sợ của thị trường cũng ngày càng tăng nhiệt. Nhưng khi chúng ta thực sự nhìn vào dữ liệu thay vì phỏng đoán, một bức tranh hoàn toàn khác xuất hiện: **stablecoin không phải là kẻ đào mộ ngân hàng, mà có thể là "cá trê" kích hoạt toàn bộ hệ thống**.

### Tại sao mọi người vẫn chọn giữ tiền trong ngân hàng?

Logic tồn tại của hệ thống ngân hàng thực ra rất đơn giản — "ma sát". Lương, vay mượn, thẻ tín dụng, vay thế chấp, tất cả các điểm nút của cuộc sống tài chính đều liên kết qua tài khoản ngân hàng. Ngay cả khi tài khoản vãng lai không có lãi, phí dịch vụ nhiều, cuối tuần như bị tê liệt, phần lớn người vẫn bị "gói dịch vụ" này giữ chặt. Hiện tượng này trong kinh tế học gọi là "dẻo dai của tiền gửi" — không phải vì dịch vụ ngân hàng tối ưu nhất, mà vì chi phí chuyển đổi quá cao.

Vậy, khi stablecoin có thể cung cấp đô la kỹ thuật số, chuyển khoản 24/7, thanh toán xuyên biên giới trong giây lát, **tại sao vẫn không có dòng tiền gửi lớn rút ra**?

Nghiên cứu mới nhất của Giáo sư Will Kun của Đại học Cornell đã đưa ra câu trả lời bất ngờ: **Dữ liệu hiện tại cho thấy, sự xuất hiện của stablecoin gần như không có mối quan hệ nhân quả rõ ràng với sự mất mát tiền gửi ngân hàng**. Điều này có nghĩa là tất cả các cảnh báo về "chạy rút tiền gửi" trước đây có thể phần lớn xuất phát từ sự hoảng loạn phóng đại của các bên liên quan, chứ không phải là kiến thức kinh tế cơ bản.

Dẻo dai của tiền gửi vẫn còn rất mạnh mẽ. Đối với đa số người dùng, tiện ích của toàn bộ dịch vụ tài chính quá cao — không ai chỉ để kiếm thêm vài điểm lãi suất mà chuyển toàn bộ tiền tiết kiệm cả đời vào một ví kỹ thuật số.

### Cạnh tranh chính là động lực của tiến bộ

Nhưng điều đó không có nghĩa là mọi thứ vẫn giữ nguyên. **Ngược lại, sự tồn tại của stablecoin chính là một dạng ràng buộc kỷ luật**.

Nghiên cứu cho thấy, ngay cả khi stablecoin chưa thực sự lấy đi tiền gửi ngân hàng, sự xuất hiện của chúng đã buộc các ngân hàng truyền thống phải nâng cao lãi suất tiền gửi có kỳ hạn, tối ưu hóa hiệu quả vận hành, ra mắt các sản phẩm cạnh tranh hơn. Giả định "tiền của bạn bị khóa ở đây" đã không còn phù hợp nữa — ngân hàng phải thực sự cạnh tranh từng khoản tiền gửi.

Ảnh hưởng của "cá trê" này nằm ở chỗ: **hệ thống không nhỏ lại, mà còn lớn hơn**. Khi các ngân hàng đối mặt với áp lực thay thế thực sự, họ buộc phải cung cấp dịch vụ trung gian rẻ hơn, giải phóng nhiều tín dụng hơn, nâng cao hiệu quả toàn bộ hệ thống tài chính. Người hưởng lợi cuối cùng chính là người tiêu dùng và toàn bộ nền kinh tế.

Như Giáo sư Kun đã nói: "stablecoin không nhằm thay thế các trung gian truyền thống, mà là bổ sung, mở rộng phạm vi hoạt động mà ngân hàng đã thành thạo."

### Khung pháp lý là "hàng rào" an toàn

Tự nhiên, các cơ quan quản lý có lý do chính đáng lo ngại về "rủi ro rút tiền hàng loạt" — một khi niềm tin thị trường lung lay, các tài sản dự trữ đằng sau stablecoin có thể bị buộc phải bán tháo, gây ra khủng hoảng hệ thống.

Nhưng đây không phải là rủi ro mới. Các trung gian tài chính luôn xử lý các loại rủi ro thanh khoản này. Chìa khóa không phải là "tái phát minh định luật vật lý", mà là **ứng dụng hợp lý các khung công nghệ tài chính hiện có vào dạng thức công nghệ mới**.

Luật GENIUS của Mỹ đã làm một việc thông minh: yêu cầu stablecoin phải dự trữ 100% bằng dự trữ tiền mặt, chỉ sử dụng tiền mặt, trái phiếu ngắn hạn của Mỹ hoặc tiền gửi ngân hàng được bảo vệ. Luật này biến một hành vi "ngân hàng bóng tối" có thể tiềm ẩn rủi ro thành một giải pháp nâng cấp minh bạch, vững chắc, tích hợp vào hệ thống tài chính chính quy.

Cục Dự trữ Liên bang và Cục Kiểm toán Tiền tệ(OCC) sau đó đã chuyển các nguyên tắc này thành các quy định quản lý có thể thực thi, đảm bảo các nhà phát hành stablecoin tính toán rủi ro vận hành, rủi ro thất bại trong quản lý tài sản, cũng như quản lý dự trữ quy mô lớn và tích hợp hệ thống blockchain phức tạp.

**Khung pháp lý này đã bao phủ các rủi ro cốt lõi được nghiên cứu học thuật xác định, bao gồm rủi ro rút tiền hàng loạt và rủi ro thanh khoản**.

### Cơ hội thực sự: Tái định hình các kênh thanh toán toàn cầu

Khi chúng ta không còn bị lo lắng về "tiền gửi phân tán", không gian tăng trưởng thực sự sẽ hiện ra: **hạ tầng nền tảng của hệ thống tài chính cần được nâng cấp**.

Hệ thống thanh toán xuyên biên giới hiện tại có chi phí cao, tốc độ chậm, và vốn thường bị kẹt ở các trung gian mất vài ngày mới thanh toán xong. Stablecoin qua các giao dịch trên chuỗi đã rút ngắn quá trình này thành một giao dịch tức thì không thể đảo ngược.

Ảnh hưởng đối với dòng chảy vốn toàn cầu là sâu sắc — vốn không còn bị "kẹt" trong quá trình thanh toán xuyên biên giới trong nhiều ngày, mà có thể di chuyển theo thời gian thực, giải phóng lượng thanh khoản lớn bị hệ thống ngân hàng trung gian chiếm dụng. Trong thị trường nội địa, hiệu quả này cũng đồng nghĩa với việc thanh toán cho thương nhân nhanh hơn, chi phí thấp hơn.

Đối với ngành ngân hàng, đây là một cơ hội hiện đại hóa hạ tầng hiếm có: nâng cấp các hệ thống thanh toán cũ kỹ vẫn còn dùng băng dính và COBOL thành các công nghệ của thế kỷ 21 thực sự.

### Giải pháp nâng cấp cuối cùng của đô la Mỹ

Nói tóm lại, Mỹ đối mặt với một lựa chọn không thể tránh khỏi: **hoặc dẫn đầu trong cuộc cách mạng công nghệ này, hoặc để tương lai tài chính toàn cầu hình thành tại các khu vực pháp lý nước ngoài**.

Đô la Mỹ vẫn là tài sản tài chính phổ biến nhất toàn cầu, nhưng "quỹ đạo" của nó đã lỗi thời. Luật GENIUS cung cấp một khung pháp lý cạnh tranh thực sự: bằng cách đưa stablecoin vào phạm vi quản lý, Mỹ biến sự phát triển hoang dã của "ngân hàng bóng tối" thành một **giải pháp nâng cấp minh bạch, vững chắc, nội địa hóa "cập nhật đô la toàn cầu"**, biến công nghệ mới thành phần cốt lõi của hạ tầng tài chính trong nước.

Các ngân hàng không nên tiếp tục bối rối về áp lực cạnh tranh, mà nên bắt đầu nghĩ cách biến công nghệ này thành lợi thế của mình.

Giống như ngành công nghiệp âm nhạc từng buộc phải chuyển từ thời kỳ CD sang phát trực tuyến — ban đầu phản đối, cuối cùng lại nhận ra đó là mỏ vàng, **sự chuyển đổi mà ngân hàng đang chống đối cuối cùng sẽ cứu chính họ**.

Một khi các ngân hàng hiểu rằng họ có thể tính phí dựa trên "tốc độ" thay vì "trì hoãn", họ mới thực sự học cách đón nhận sự thay đổi này.