Bình luận vụ kiện Pump.fun một năm: 15.000 cuộc trò chuyện hé lộ sự thật về "giao dịch hộp đen"

Khi thị trường Meme coin bắt đầu bùng nổ vào đầu năm 2025, một vụ kiện liên quan đến toàn bộ hệ sinh thái Solana đang âm thầm diễn ra tại New York. Từ cáo buộc của một nhà đầu tư lỗ 231 USD, đến các cáo buộc đồng phạm RICO liên quan đến Solana Labs, Jito Labs, cuộc chiến pháp lý này đã hoàn tất một vòng xoáy đảo ngược trong vòng chỉ 12 tháng—và bằng chứng bí ẩn chứa hơn 15.000 cuộc trò chuyện nội bộ có thể sẽ làm thay đổi toàn bộ câu chuyện.

Từ thiệt hại nhỏ đến kiện tập thể: làm thế nào vụ án ngày càng nóng

Quay lại tháng 1 năm 2025. Kendall Carnahan đâm đơn kiện tại Tòa án Quận phía Nam New York vì mất 231 USD khi mua token $PNUT trên Pump.fun. Ban đầu, đây chỉ là một cáo buộc phổ biến của nhà đầu tư không hài lòng với nền tảng tiền mã hóa.

Nhưng hai tuần sau, nhà đầu tư Diego Aguilar cũng đệ đơn kiện tương tự, khác biệt là ông liên quan đến nhiều loại token hơn—$FRED, $FWOG, $GRIFFAIN và các Meme coin khác. Quan trọng hơn, phạm vi cáo buộc của Aguilar đại diện cho tất cả các nhà đầu tư mua token chưa đăng ký trên Pump.fun.

Hai vụ kiện độc lập nhanh chóng thu hút sự chú ý của Thẩm phán Colleen McMahon. Bà nhận thức rõ rằng, hai vụ kiện cùng bị cáo, cùng nền tảng, cùng hành vi phạm pháp không nên tách rời. Ngày 26 tháng 6 năm 2025, Thẩm phán McMahon ra quyết định: hợp nhất hai vụ án chính thức. Theo Đạo luật Cải cách Tranh chấp Chứng khoán riêng tư của Mỹ (PSLRA), nhà đầu tư thiệt hại lớn nhất là Michael Okafor được chỉ định làm nguyên đơn chính—tài khoản của ông mất khoảng 24,2 nghìn USD.

Việc hợp nhất này đánh dấu sự chuyển đổi về tính chất của vụ kiện: từ bảo vệ cá nhân sang kiện tập thể.

Bom thật sự: Từ Pump.fun hướng tới toàn bộ hệ sinh thái Solana

Sự thật bắt đầu leo thang sau một tháng kể từ khi vụ án được hợp nhất.

Ngày 23 tháng 7 năm 2025, nhóm nguyên đơn nộp [“Đơn sửa đổi hợp nhất”](Đơn sửa đổi hợp nhất), danh sách bị cáo đột nhiên mở rộng—không còn chỉ giới hạn ở Pump.fun và ba nhà sáng lập của nó, mà còn nhắm thẳng vào Solana Labs, Quỹ Solana cùng các lãnh đạo cấp cao, cùng Jito Labs và ban lãnh đạo công ty này.

Tài liệu này thay đổi tất cả. Nguyên đơn không còn chỉ cáo buộc Pump.fun vận hành trái phép nữa, mà còn quy kết ba tổ chức này thành một hệ lợi ích chặt chẽ: Solana cung cấp hạ tầng blockchain, Jito cung cấp công cụ MEV, Pump.fun chịu trách nhiệm vận hành nền tảng. Nói cách khác, hệ sinh thái có vẻ phi tập trung này thực chất là một hệ thống được thao túng tinh vi.

Năm cáo buộc cốt lõi: vượt qua “lỗ vốn” đơn thuần

Sau khi nghiên cứu kỹ hàng trăm trang hồ sơ vụ kiện, có thể thấy các cáo buộc của nguyên đơn còn xa mới chỉ dừng lại ở “đầu tư thất bại”.

Cấp độ cáo buộc 1: Bán chứng khoán chưa đăng ký

Theo Đạo luật Chứng khoán 1933 của Mỹ, các token Meme phát hành trên Pump.fun theo tiêu chuẩn kiểm tra Howey về bản chất cấu thành hợp đồng đầu tư, nên được xem như chứng khoán. Tuy nhiên, Pump.fun chưa từng đăng ký với Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC), mà vẫn công khai bán các token này cho công chúng. Nền tảng sử dụng cơ chế “đường cong trái phiếu” để bán token, nhưng hoàn toàn không tiết lộ thông tin rủi ro, tình hình tài chính hay nền tảng dự án—đây đều là các yêu cầu bắt buộc về tiết lộ đối với chứng khoán đăng ký.

Cấp độ cáo buộc 2: Vận hành hoạt động cờ bạc trái phép

Nguyên đơn mô tả Pump.fun như một “Sòng bạc Meme coin”. Họ chỉ ra rằng, hành vi người dùng gửi SOL để mua token về bản chất là “đặt cược”, kết quả chủ yếu phụ thuộc vào đầu cơ thị trường và may rủi, chứ không phải giá trị thực của token. Pump.fun như một “nhà cái”, thu phí 1% trên mỗi giao dịch—điều này không khác gì hoạt động của sòng bạc.

Cấp độ cáo buộc 3: Quảng cáo sai sự thật và lừa đảo

Pump.fun quảng bá “Phát hành công bằng” (Fair Launch), “Không bán trước” (No Presale), “Chống rug pull” (Rug-proof), tạo ra ảo tưởng về cơ hội bình đẳng cho mọi người. Nhưng hồ sơ vụ kiện tiết lộ sự thật tàn nhẫn: nền tảng âm thầm tích hợp công nghệ MEV của Jito. Điều này có nghĩa là những người có thông tin và sẵn sàng trả “tip” thêm có thể dùng “Jito bundles” để mua token trước, rồi sau đó bán ra khi giá tăng—đây là dạng front-running (giao dịch trước).

Cấp độ cáo buộc 4: Rửa tiền và chuyển khoản không phép

Nguyên đơn cáo buộc Pump.fun nhận và chuyển khoản số tiền lớn mà không có giấy phép chuyển tiền nào. Nghiêm trọng hơn, hồ sơ còn cáo buộc nền tảng này giúp nhóm hacker Lazarus của Triều Tiên thực hiện rửa tiền. Nhóm hacker này phát hành token Meme tên “QinShihuang” trên Pump.fun, lợi dụng tính thanh khoản cao và khối lượng giao dịch của nền tảng để trộn lẫn tiền phạm pháp với các khoản hợp pháp của nhà đầu tư.

Cấp độ cáo buộc 5: Hoàn toàn thiếu bảo vệ nhà đầu tư

Khác với các nền tảng tài chính truyền thống, Pump.fun không thực hiện bất kỳ quy trình “Hiểu rõ khách hàng” (KYC), các biện pháp chống rửa tiền (AML), hay thậm chí xác minh độ tuổi cơ bản.

Luận điểm cốt lõi của nguyên đơn có thể tóm tắt là: đây không phải là nền tảng đầu tư thông thường bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường, mà là một hệ thống lừa đảo được thiết kế kỹ lưỡng để khiến nhà đầu tư nhỏ lẻ thua lỗ, nội bộ hưởng lợi.

Bước ngoặt tháng 8: Cáo buộc đồng phạm RICO

Cùng với bằng chứng tích lũy, tính chất vụ kiện lại một lần nữa nâng cấp. Ngày 21 tháng 8 năm 2025, nguyên đơn nộp [“Bản cáo trạng RICO”](Bản cáo trạng RICO), chính thức cáo buộc tất cả các bị cáo cấu thành “tổ chức tống tiền”, cùng vận hành một “Sòng bạc Meme coin” giả danh “Nền tảng phát hành công bằng” để thao túng.

Điều này đánh dấu sự chuyển đổi từ cáo buộc vi phạm chứng khoán đơn thuần sang cáo buộc tội phạm có tổ chức—một trong những cáo buộc nghiêm trọng nhất của Đạo luật Chống lừa đảo của Mỹ.

Điểm ngoặt: 15.000 tin nhắn của người tố giác bí ẩn

Mọi thứ thay đổi rõ rệt sau tháng 9.

Một “người tố giác bí mật” không rõ danh tính đã cung cấp cho nhóm luật sư nguyên đơn những bản trò chuyện nội bộ đầu tiên—khoảng 5.000 tin nhắn. Các ghi chú này được cho là từ các kênh liên lạc nội bộ của Pump.fun, Solana Labs và Jito Labs, ghi lại các cuộc thảo luận kỹ thuật và giao dịch giữa ba bên.

Sự xuất hiện của bằng chứng này như “khai thác mỏ vàng”. Trước đó, các cáo buộc về sự cấu kết kỹ thuật, thao túng MEV, ưu tiên giao dịch chỉ là suy đoán, thiếu bằng chứng trực tiếp. Nhưng các cuộc trò chuyện nội bộ này về lý thuyết có thể chứng minh mối quan hệ “cấu kết” giữa ba bên.

Một tháng sau, ngày 21 tháng 10 năm 2025, cùng một người tố giác cung cấp thêm bộ hồ sơ thứ hai—hơn 10.000 cuộc trò chuyện và tài liệu liên quan. Các tài liệu này được cho là chứa đựng:

• Cách Pump.fun tích hợp công nghệ với Solana Labs
• Công cụ MEV của Jito được tích hợp vào hệ thống giao dịch của Pump.fun như thế nào
• Ba bên thảo luận về “tối ưu hóa” quy trình giao dịch (nguyên đơn gọi đây là cách nói bóng gió về thao túng thị trường)
• Các nội bộ lợi dụng thông tin để giao dịch

Luật sư nguyên đơn trong hồ sơ cho biết, các cuộc trò chuyện này “phơi bày một mạng lưới lừa đảo tinh vi”, chứng minh mối quan hệ giữa Pump.fun, Solana và Jito còn vượt xa mối quan hệ “đối tác công nghệ” thông thường.

Giai đoạn cuối cùng của dòng thời gian: những thời khắc quan trọng năm 2026

Với hơn 15.000 cuộc trò chuyện cần xem xét, sàng lọc, dịch thuật (một số có thể không phải tiếng Anh) và phân tích pháp lý—đây là một khối lượng công việc lớn. Trước kỳ nghỉ Giáng sinh và Năm mới sắp tới, nhóm luật sư nguyên đơn rõ ràng đang rất gấp rút.

Ngày 10 tháng 12 năm 2025, nguyên đơn yêu cầu gia hạn nộp [“Bản sửa đổi thứ hai của đơn kiện”](Bản sửa đổi thứ hai của đơn kiện). Chỉ một ngày sau, ngày 11 tháng 12 năm 2025, Thẩm phán McMahon chấp thuận yêu cầu gia hạn. Thời hạn mới được ấn định là ngày 7 tháng 1 năm 2026.

Điều này có nghĩa là sau kỳ nghỉ Tết, “Bản sửa đổi thứ hai” chứa tất cả các bằng chứng mới có thể sẽ đưa ra nhiều cáo buộc gây sốc hơn nữa.

Sự im lặng của thị trường và sự náo động của vụ kiện

Điều thú vị là, mặc dù quy mô và ảnh hưởng của vụ kiện ngày càng lớn, phản ứng của thị trường tiền mã hóa lại khá thờ ơ.

Theo dữ liệu mới nhất, giá PUMP hiện tại là $0.00 (giá thực tế cực thấp), giảm 1.84% trong 24 giờ, khối lượng giao dịch 24 giờ là 4,34 triệu USD, vốn hóa thị trường lưu hành là 14,1 tỷ USD. So với đỉnh cao tháng 1 năm 2025 (khối lượng giao dịch 330 tỷ USD), khối lượng giao dịch hàng tuần của Pump.fun đã giảm hơn 80%, token PUMP cũng giảm khoảng 78% so với đỉnh cao lịch sử.

Tuy nhiên, giá Solana không biến động mạnh do vụ kiện, sự sụt giảm của PUMP chủ yếu do xu hướng Meme coin chung giảm sút, chứ không phải do tác động trực tiếp của vụ kiện.

Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Pump.fun, Alon Cohen, đã hơn một tháng không lên tiếng trên mạng xã hội, trong khi các lãnh đạo của Solana và Jito vẫn giữ im lặng kỳ lạ—không có phản hồi công khai nào về vụ kiện.

Các câu hỏi còn bỏ ngỏ

Tiến trình vụ kiện kéo dài một năm đặt ra nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời:

Về người tố giác: Người cung cấp các cuộc trò chuyện bí mật này là ai? Là cựu nhân viên, đối thủ cạnh tranh, hay là nội gián của cơ quan quản lý?

Về bằng chứng: 15.000 cuộc trò chuyện đó chứa đựng gì? Có phải là bằng chứng thực sự về sự cấu kết, hay chỉ là các trao đổi công việc bình thường bị cắt ghép?

Về phòng thủ: Các bị cáo sẽ phản ứng thế nào? Họ có đủ tài liệu phản bác không?

Về kết quả: “Bản sửa đổi thứ hai” nộp ngày 7 tháng 1 năm 2026 sẽ đẩy vụ án đi về đâu?

Khi năm mới bắt đầu và các bằng chứng mới được tiết lộ đầy đủ, vụ kiện này có thể bước vào giai đoạn chiến đấu thực sự. Lúc đó, các câu hỏi về việc hệ sinh thái tiền mã hóa có thực sự phi tập trung, “phát hành công bằng” có thật hay không, có thể sẽ có một phần lời giải đáp xuất hiện.