Nghịch lý kinh tế của thợ đào: khi "meme về sự sống còn" trở thành hiện thực

Trong thế giới tiền điện tử, các câu chuyện liên tục diễn ra với nhịp độ nhanh. Trong khi Crypto Twitter thích tạo ra “miner meme” về các đợt sụp đổ sắp tới và những viễn cảnh tận thế của thị trường, thì có một nhóm suy nghĩ theo cách hoàn toàn khác: các thợ đào Bitcoin. Khác với các nhà giao dịch dựa vào cảm xúc và chu kỳ tâm lý, các thợ đào hoạt động theo các phương trình toán học nghiêm ngặt. Sự sống còn của họ phụ thuộc vào các yếu tố cơ học: lợi nhuận từ giao thức và chi phí tiêu thụ năng lượng. Hôm nay, với Bitcoin quanh mức 90.67K đô la, phương trình này ngày càng trở nên chặt chẽ hơn.

Cách hoạt động của nền kinh tế đào coin

Hệ thống này khá đơn giản trong cấu trúc của nó. Giao thức Bitcoin phân phối 3.125 BTC cho mỗi khối được khai thác, với trung bình một khối được tạo ra mỗi 10 phút. Điều này tương đương khoảng 144 khối mỗi ngày, hoặc 450 BTC mỗi ngày trên toàn cầu. Trong một tháng, toàn bộ mạng lưới khai thác tạo ra khoảng 13.500 BTC. Với giá hiện tại, điều này tương đương với giá trị gộp khoảng 1,2 tỷ đô la mỗi tháng.

Tuy nhiên, “cái bánh” này phải được phân chia giữa một công suất tính toán kỷ lục là 1.078 Exahash mỗi giây (EH/s). Kết quả? Mỗi Terahash công suất tính toán chỉ tạo ra khoảng 3,6 cent lợi nhuận mỗi ngày. Trên nền tảng kinh tế vi mô này, sự an toàn của một mạng lưới trị giá 1,7 nghìn tỷ đô la dựa vào đó—một thực tế còn xa mới lấp lánh như các “miner meme” lan truyền trên mạng xã hội.

Chi phí: thử thách thực sự của lợi nhuận

Lợi nhuận của các thợ đào không chỉ đo bằng doanh thu gộp. Các chi phí vận hành là thực tế và biến đổi. Điện năng là khoản mục quan trọng nhất, và khác biệt rõ rệt tùy theo vị trí địa lý và hiệu quả phần cứng. Một thợ đào hiện đại sử dụng thiết bị cao cấp như S21, tiêu thụ 17 joule cho mỗi Terahash và có thể tiếp cận nguồn năng lượng giá rẻ (0,05-0,06 đô la mỗi kWh), vẫn có thể hoạt động có lợi nhuận. Nhưng ai sở hữu thiết bị cũ hoặc phải trả giá điện cao sẽ gặp khó khăn.

Theo ước tính của CoinShares vào tháng 12 năm 2024, chi phí tiền mặt để sản xuất một BTC của các thợ đào trong quý 3 là khoảng 55.950 đô la. Đại học Cambridge ước tính hiện tại chi phí này khoảng 58.500 đô la. Đối với hai nhà khai thác lớn nhất niêm yết:

• Marathon Digital ghi nhận chi phí năng lượng là 39.235 đô la cho mỗi BTC
• Riot Platforms ở mức 46.324 đô la cho mỗi BTC

Ở mức chi phí này, lợi nhuận ròng bằng tiền vẫn còn mạnh mẽ ngay cả khi Bitcoin ở mức 90K. Nhưng bức tranh trở nên phức tạp hơn nhiều khi tính đến các chi phí phi tiền tệ.

Chi phí ẩn tổng thể

Khấu hao, giảm giá trị, ưu đãi cổ phần và các khoản nợ phải trả khác biến khai thác thành một hoạt động có vốn đầu tư cao. Khi đã tính đến các yếu tố này, chi phí để khai thác một BTC có thể dễ dàng vượt quá 100.000 đô la. CoinShares ước tính tổng chi phí khai thác khoảng 106.000 đô la. Marathon Digital, dù có chi phí năng lượng thấp, vẫn phải trả hơn 110.000 đô la cho mỗi BTC sau khi tính tất cả các yếu tố.

Con số này tiết lộ một vấn đề thực sự: với giá hiện tại là 90.670 đô la, nhiều thợ đào đã hoạt động lỗ về mặt kế toán, dù vẫn duy trì dòng tiền dương. Chính sự chênh lệch này giải thích tại sao ngày càng nhiều thợ đào chọn tích trữ BTC đã khai thác hơn là bán ngay lập tức, biến khai thác thành một chiến lược tích trữ hơn là hoạt động khai thác thuần túy.

Hai kịch bản cân bằng

Phân tích chi phí tiết lộ tồn tại hai thực tế khai thác khác nhau:

Kịch bản 1 - Thợ đào công nghiệp hiệu quả: Các nhà vận hành có phần cứng hiện đại, tiếp cận nguồn năng lượng giá rẻ và cân đối tài chính có thể duy trì dòng tiền dương cho đến khi Bitcoin duy trì trên mức 50.000 đô la. Với tài sản hiện tại ở mức 90K, họ kiếm được hơn 40.000 đô la lợi nhuận tiền mặt cho mỗi BTC khai thác, dù vẫn có thể hoạt động trong trạng thái lỗ kế toán.

Kịch bản 2 - Các nhà khai thác cận biên: Những người tính tất cả các chi phí phi tiền tệ đã ở dưới điểm hòa vốn kinh tế. Họ có thể tiếp tục khai thác nhờ dòng tiền dương, nhưng mỗi tháng đều tích lũy lỗ kế toán ngày càng sâu. Áp lực này thúc đẩy họ giữ BTC thay vì bán, hy vọng giá sẽ hồi phục.

Ngành khai thác sẽ đi về đâu?

Miễn dòng tiền vẫn còn dương, hoạt động khai thác sẽ tiếp tục. Hiện tại, với Bitcoin ở mức 90K và độ khó mạng ổn định, hệ thống cho thấy dấu hiệu phục hồi. Các thợ đào lớn như Marathon tận dụng quy mô kinh tế và khả năng tiếp cận thị trường vốn để phát triển.

Nhưng rủi ro thực sự xuất hiện nếu khả năng tiếp cận vốn bị thu hẹp hoặc giá giảm sâu hơn nữa. Trong trường hợp đó, lợi nhuận sẽ bị thu hẹp đáng kể. Các thợ đào yếu hơn sẽ buộc phải bán BTC tích trữ, tạo ra áp lực bán thêm. Hiệu ứng đòn bẩy tích cực sẽ dừng lại.

Hiện tại, “miner meme” về sự sống còn vẫn chỉ là một trò đùa hơn là thực tế sắp tới. Nhưng đó là một trò đùa dựa trên nền tảng ngày càng mong manh, nơi dòng tiền dương che giấu các khoản lỗ kế toán ngày càng tăng.