Từ Airdrop cộng đồng đến Hệ sinh thái bền vững: Sự tiến hóa của đồng meme BONK

Sự Ra đời của Phong trào Cộng đồng

Khi Solana đối mặt với thời khắc đen tối nhất vào cuối năm 2022 sau sự sụp đổ của FTX, một câu chuyện mới đã nổi lên: BONK, ra mắt vào ngày 25 tháng 12 năm 2022, với vai trò “đồng coin chó của người dân trên Solana.” Thay vì huy động vốn từ các quỹ đầu tư truyền thống, dự án đã chọn cách dân chủ hóa triệt để—50% trong tổng cung 100 nghìn tỷ token (khoảng 50 nghìn tỷ token) đã được airdrop tới gần 297.000 địa chỉ ví, trở thành một trong những phân phối cộng đồng lớn nhất trong lịch sử của Solana.

Phương pháp grassroots này đã chứng minh sự biến đổi. Hiện tại, BONK được nắm giữ bởi hơn 986.000 địa chỉ ví, trở thành một trong những tài sản phân phối rộng rãi nhất trên chuỗi khối Solana. Việc token nhanh chóng tích hợp vào hệ sinh thái—hiện đã triển khai trên hơn 400 ứng dụng trải dài từ DeFi, NFT, trò chơi đến thanh toán—phản ánh cam kết của cộng đồng trong việc xây dựng thay vì chỉ đầu cơ.

Câu chuyện Tokenomics: Giảm cung bền vững

Điểm khác biệt của BONK so với các meme coin phù du là kiến trúc giảm phát có chủ đích. Tổng cung token đã giảm từ 100 nghìn tỷ xuống khoảng 88 nghìn tỷ, nhờ vào nhiều cơ chế đốt token hoạt động phối hợp.

Đốt dựa trên doanh thu: Từ phí giao dịch đến nền tảng phát hành

BonkBot, giao diện giao dịch trên Telegram tiên phong cho các token của Solana, đã thiết lập mô hình. Với mức phí 1% trên khối lượng giao dịch, bot này hướng 10% phí thu được vào hoạt động mua lại và đốt BONK. Trong suốt vòng đời, BonkBot đã tạo ra hơn $87 triệu USD phí giao dịch, với khoảng 8,7 triệu USD được phân bổ cho việc giảm token vĩnh viễn. Mặc dù hoạt động gần đây đã trở lại mức trung bình khoảng $667k trong phí hàng tháng, bot vẫn tiếp tục đóng góp ~$810k trong các đợt đốt hàng năm.

Bonk.fun, nền tảng phát hành meme coin, đã tạm thời chiếm lĩnh thị trường vào giữa năm 2025. Vào đỉnh điểm tháng 7, nền tảng này xử lý hơn $400 triệu USD khối lượng giao dịch hàng ngày, tạo ra $37 triệu USD doanh thu hàng tháng. Với tỷ lệ đốt ban đầu là 50%, sau đó điều chỉnh xuống còn 35% ( cộng với cam kết của Safety Shot sẽ tái đầu tư 90% phần 10% của mình), nền tảng này đã đốt khoảng 1,85 triệu USD BONK mỗi tháng trong thời kỳ đỉnh cao hoạt động. Mặc dù khối lượng hiện tại đã giảm xuống khoảng $812k hàng tháng, dự báo đốt hàng năm vẫn vượt quá 3,5 triệu USD.

Phần giảm cung do cộng đồng khởi xướng

Ngoài phí ứng dụng, cơ chế quản trị BonkDAO đã tổ chức các đợt loại bỏ token đáng kể. Ủy ban đã phê duyệt 27,8 tỷ BONK giảm trong tháng 4 năm 2024, tiếp theo là các đợt đốt theo bỏ phiếu cộng đồng gồm 8,4 tỷ BONK vào tháng 7 năm 2024. Sự kiện BURNmas thể hiện hành động phối hợp của cộng đồng: từ ngày 15 tháng 11 đến 24 tháng 12 năm 2024, các đợt đốt do quản trị và cộng đồng kích hoạt đã loại bỏ 1,69 nghìn tỷ BONK so với mục tiêu ban đầu là 1 nghìn tỷ.

Thêm vào đó, khi dự án NFT DeGods chuyển sang Ethereum vào tháng 1 năm 2023, cộng đồng Solana đã nhất trí bỏ toàn bộ 500 tỷ BONK của mình, ưu tiên tính toàn vẹn của hệ sinh thái hơn là phân phối token.

Tích hợp hệ sinh thái: Từ thị trường ngách đến phổ biến toàn diện

Việc mở rộng tiện ích của BONK phản ánh chiến lược hệ sinh thái có chủ đích chứ không chỉ dựa vào các mối quan hệ hợp tác mang tính cơ hội.

Hạ tầng giao dịch được triển khai đầu tiên: Orca và Raydium thiết lập các pool thanh khoản kèm theo phần thưởng lợi nhuận, trong khi BonkSwap cung cấp trải nghiệm DEX thương hiệu riêng. Bonk Arena, trò chơi arcade “kill-to-earn” năm 2025 yêu cầu phí vào 10.000 BONK, phân phối 50% token trong game cho đốt và phần thưởng cộng đồng, kết hợp giữa chơi game và tính bền vững của token.

Chương trình gamification thể thao qua Moonwalk, biến hoạt động thể chất hàng ngày của người dùng thành dữ liệu hành vi trên chuỗi, đồng thời nhận thưởng BONK—mở rộng tiện ích “tài sản thực” ngoài đầu cơ. Exchange Art tích hợp BONK như phương thức thanh toán cho thị trường nghệ thuật kỹ thuật số lớn nhất của Solana, trong khi dự án Crycol Gallery kết hợp trải nghiệm nghệ thuật trực tuyến và offline tại New York.

Hợp tác từ thiện qua Buddies for PAWS đã mở rộng câu chuyện văn hóa của BONK, với chương trình hỗ trợ quyên góp chăm sóc động vật cộng đồng và củng cố vị thế “vì cộng đồng”.

Mở rộng chuỗi chéo qua Wormhole và các token wrapped giúp BONK dễ dàng truy cập trên 13 blockchain, mặc dù Solana vẫn là trung tâm hệ sinh thái chính.

Thuyết tài chính hóa: Tiền vốn truyền thống gặp gỡ văn hóa meme

Có lẽ sự phát triển đáng chú ý nhất gần đây là BONK đã bước vào hạ tầng tài chính truyền thống—một con đường trước đây chỉ dành cho Bitcoin và Ethereum.

Osprey Bonk Trust, thành lập tháng 10 năm 2024 dưới dạng Delaware Grantor Trust, cung cấp cho nhà đầu tư đủ điều kiện khả năng tiếp xúc thụ động với BONK qua cấu trúc phát hành riêng ($10,000 tối thiểu, phí hàng năm 2,5%). Tính đến cuối năm 2025, quỹ này nắm giữ khoảng 2,3 nghìn tỷ BONK (2,6% tổng cung), trở thành phương tiện tập hợp tổ chức đầu tiên. Việc niêm yết OTCQX dự kiến sẽ cho phép giao dịch trên thị trường thứ cấp và, quan trọng hơn, tạo ra mẫu cho việc chấp nhận tổ chức meme coin trong tương lai.

Đơn xin ETF BONK do Osprey và Rex Shares nộp hứa hẹn cơ chế tạo lập/nghỉ tạo hàng ngày trực tiếp—một bước tiến lớn so với cấu trúc quỹ đóng của quỹ tín thác. Đề xuất ETF Bonk đòn bẩy 2x của Tuttle Capital cũng cho thấy sự quan tâm của các tổ chức, mặc dù thời gian phê duyệt của SEC vẫn còn chưa rõ ràng.

Một bước đi gây chú ý là Safety Shot đã đổi tên thành Bonk, Inc. (NASDAQ: BNKK), định vị mình là Công ty Quản lý Tài sản Kỹ thuật số BONK niêm yết công khai đầu tiên. Công ty cam kết mua lên tới $115 triệu USD BONK (khoảng 4-5% tổng cung) và tái đầu tư 90% doanh thu từ nền tảng Bonk.fun vào việc mua lại token. Mặc dù giá cổ phiếu ban đầu giảm 50% sau thông báo—có thể phản ánh sự hoài nghi của thị trường về chiến lược này—nhưng bước đi này đã tạo ra một kênh đầu tư cổ phần chưa từng có cho việc tiếp xúc với BONK.

Động thái cung và các yếu tố thúc đẩy tương lai

Cung lưu hành hiện tại khoảng 87,995 nghìn tỷ BONK che giấu các phân bổ không lưu hành đáng kể:

• Staking thưởng BONK: khoảng 3,5 nghìn tỷ token (4% tổng cung), mang lại lợi nhuận bằng USDC cho các cam kết khóa
• Kho bạc BonkDAO: tích lũy các khoản nắm giữ đã được quản trị phê duyệt
• Tích trữ tổ chức: Osprey, Safety Shot và các phương tiện khác loại bỏ 4-6% khỏi lưu thông thị trường
• Vesting các nhà đóng góp ban đầu: khoảng 2 nghìn tỷ token sẽ mở khóa đến tháng 1 năm 2026

Dự báo đốt hàng năm của BonkBot và Bonk.fun sẽ giảm cung khoảng 450-460 tỷ token (0,5% mỗi năm), giả sử các mức phí hiện tại duy trì. Tốc độ giảm cung thực tế phụ thuộc vào:

1. Mở rộng các ứng dụng tạo phí thu hút các trường hợp sử dụng mới
2. Duy trì vị thế cạnh tranh trong các bot giao dịch và nền tảng phát hành
3. Phát hành ETF/sản phẩm tổ chức thành công thu hút dòng vốn mới

Rủi ro tiềm ẩn

Rủi ro tập trung: Câu chuyện cung của BONK dựa quá nhiều vào hai ứng dụng—BonkBot và Bonk.fun. Sự chuyển đổi của BonkBot từ đỉnh cao sang bị thị trường bỏ rơi, và đợt tăng đột biến tháng 7 của Bonk.fun rồi sau đó giảm hơn 90% khối lượng, thể hiện tính phản xạ của mô hình này. Một đối thủ mới chiếm lĩnh thị phần sẽ trực tiếp làm suy yếu động lực giá trị chính của token.

Bão hòa hệ sinh thái: Thị trường meme coin của Solana ngày càng đông đúc. Các token như TRUMP cho thấy các câu chuyện mới có thể nhanh chóng thu hút vốn và sự chú ý, đẩy lùi các meme coin cũ như BONK. Sự phù hợp văn hóa, chứ không chỉ cơ chế, cuối cùng quyết định độ tồn tại của meme coin.

Không chắc chắn pháp lý: Các đề xuất ETF và các chiến lược kho bạc tổ chức đặt ra các câu hỏi pháp lý mới. Nếu SEC can thiệp hoặc truyền thông chế nhạo (như đã xảy ra với thông báo của Safety Shot), thì niềm tin vào đầu tư tổ chức sẽ bị ảnh hưởng, làm giảm các yếu tố thúc đẩy cầu.

Tập trung sản phẩm: Nếu các cuộc bỏ phiếu quản trị phân tán hoặc xảy ra các scam lớn trong hệ sinh thái Bonk.fun, các cơ quan quản lý có thể mở rộng sự kiểm soát đối với BONK, tương tự các vụ kiện tụng về token nổi tiếng.

Con đường phía trước

Sự biến đổi của BONK từ airdrop dịp lễ cuối năm 2022 thành một tài sản hệ sinh thái đa chuỗi, gần gũi tổ chức, là một thử nghiệm chưa từng có về độ bền của meme coin. Sự kết hợp của đốt phí dựa trên ứng dụng, quản trị cộng đồng, cơ chế staking, và hạ tầng tổ chức tạo ra các lớp hỗ trợ cấu trúc mà các meme coin trước chưa từng có.

Tuy nhiên, sự bền vững phụ thuộc vào ba yếu tố: (1) đổi mới liên tục trong các ứng dụng tạo doanh thu, (2) duy trì sức hút văn hóa giữa cạnh tranh hệ sinh thái, và (3) thành công trong việc chấp nhận các sản phẩm tổ chức mà không gặp trở ngại pháp lý. Nếu BONK vượt qua các thử thách này, nó có thể trở thành mẫu mực cho cách các token cộng đồng chuyển đổi từ tài sản đầu cơ sang tiện ích hệ sinh thái—một sự biến đổi có ảnh hưởng vượt ra ngoài Solana.

Hơn 986.251 người nắm giữ token hiện tại là nền tảng cộng đồng; các cơ chế tổ chức mới nổi trong năm 2025 là thử nghiệm thị trường. Sự giao thoa của các lực lượng này sẽ quyết định liệu BONK có trở thành một ví dụ cảnh báo hay một mốc đánh dấu hợp pháp cho sự tiến hóa của meme coin.