Tôi đã sống sót qua đợt tăng giá năm 2020, sau đó chứng kiến quá nhiều huyền thoại biến mất trong chớp mắt. Có người vì đòn bẩy 30 lần mà liên tục bị thanh lý, cuối cùng tài khoản bị xóa sạch; có người kiên trì giữ các đồng coin shanzhai, từ mức giá 50 đô la cố gắng gỡ lỗ đến 20 đô la mới bán, mất trắng 6 triệu; còn có người khi Bitcoin vượt qua 100.000 đô la lại bỏ lỡ cơ hội, đành phải đập máy tính.

Bạn nghĩ rằng mình thua lỗ là do vận may không tốt hoặc dự đoán thị trường không chính xác, thực ra thủ phạm chính chỉ có một: vị thế mất kiểm soát.

**Đòn bẩy là chiếc gương phóng đại, nhưng nó không chỉ phóng đại lợi nhuận**

Có một nhà giao dịch ở Hồ Bắc tên là Bào, anh ấy đánh giá thị trường khá chính xác, nhưng lại dính vào đòn bẩy. Dùng hợp đồng 30 lần, chơi một thời gian cuối cùng thua lỗ 200 triệu. Anh ấy từng nói một câu: "Chơi hợp đồng là đánh bạc, chơi gì cũng là đánh bạc." — Câu này nghe rất thấm, nhưng không sai.

Vấn đề là gì? Đòn bẩy không chỉ phóng đại lợi nhuận mà còn làm tăng tham lam và sợ hãi của con người vô hạn. Khi thị trường tăng, bạn muốn thêm cược, thêm cược nữa, thậm chí muốn đặt toàn bộ tài sản vào. Khi thị trường giảm, bạn lại cố giữ không cắt lỗ, tự lừa dối chính mình chờ đợi phản hồi. 9 lần đúng, lần thứ 10 bỗng nhiên sập sàn, tài khoản trực tiếp thành 0.

**Niềm tin vào shanzhai coin là trò lừa lớn nhất trong giới coin**

Tôi từng nghe một trường hợp, có người nắm giữ 140.000 EOS, giá mua là 50 đô la. Anh ta tin chắc rằng "Bitcoin tăng rồi, shanzhai coin sẽ tăng mạnh hơn." Kết quả thế nào? EOS từ 50 đô la giảm xuống còn 20 đô la, anh ta bán sạch, lỗ 6 triệu.

Ảo tưởng dễ bị nhiễm độc nhất trong giới coin chính là điều này: chỉ cần đồng coin lớn tăng, đồng coin nhỏ nhất định sẽ bùng nổ. Nhưng thực tế, 99% shanzhai coin cuối cùng đều là một chữ — về 0.

Sau này tôi rút ra một kinh nghiệm: ngoài Bitcoin và Ethereum, các đồng coin khác tôi đều xem như "món thử nghiệm rủi ro cao." Nếu chơi thật, tỷ lệ phần trăm vị thế của từng đồng coin không bao giờ vượt quá 5%. Như vậy, dù nó có về 0, bạn cũng không chết.

**Giao dịch dựa trên cảm xúc là nguyên nhân dẫn đến nổ tài khoản**

Dữ liệu cho thấy, người mới chơi hợp đồng trung bình chỉ sống được 37 ngày là đã tốt rồi. Tại sao? Bởi phần lớn mọi người đều trong trạng thái FOMO khi thị trường đỉnh cao, ai cũng nghĩ mình có thể kiếm tiền; còn khi thị trường đáy, lại trở nên nhẹ tay hơn, càng giảm càng hoảng loạn, cuối cùng đều là mua đuổi, bán tháo, thao tác sai liên tiếp.

Căn bản, thứ giết chết bạn không phải là một lần dự đoán sai, mà chính là kiểu quản lý vị thế mất kiểm soát, tự sát từng lần một.