Kế hoạch SIMD-0370 của Solana: Mở khóa hiệu suất của trình xác thực hay mở ra cánh cửa cho tập trung hóa?

Đề xuất mới nhất của Jump Crypto đe dọa định hình lại kinh tế của các validator trên Solana—việc loại bỏ giới hạn tính toán cố định có thể tăng tốc độ xử lý mạng, nhưng đổi lại sẽ ảnh hưởng đến tính phân quyền như thế nào?

Cộng đồng nhà phát triển của Solana đang sục sôi về SIMD-0370, một đề xuất kỹ thuật sẽ bỏ qua giới hạn 60 triệu đơn vị tính toán cứng nhắc và cho phép kích thước khối mở rộng dựa trên khả năng thực tế của từng validator. Nghe có vẻ hợp lý trong lý thuyết—khối nhanh hơn, nhiều giao dịch hơn, người dùng hài lòng hơn. Nhưng những đánh đổi này phức tạp hơn nhiều so với vẻ bề ngoài.

Vấn đề cốt lõi: Không phải kích thước nào cũng phù hợp tất cả

Hiện tại, Solana hoạt động theo giới hạn cứng: mỗi khối bị giới hạn ở 60 triệu đơn vị tính toán, không hơn không kém. Dù bạn chạy trên một $50k hệ thống máy chủ hay một cấu hình vừa phải, kích thước khối vẫn giữ nguyên. Điều này gây ra sự không hiệu quả—các validator hàng đầu bị giới hạn một cách nhân tạo, trong khi mạng lưới bỏ lỡ hiệu suất tiềm năng.

SIMD-0370 hoàn toàn đảo ngược cách tiếp cận. Thay vì giới hạn toàn cầu, mỗi validator sẽ có thể xử lý các khối phù hợp với khả năng của mình. Một validator chạy Firedancer của Jump Crypto (lựa chọn hiệu suất cao thay thế tiêu chuẩn của khách hàng Solana Labs) có thể xử lý các khối lớn, phức tạp. Một validator với phần cứng cũ hơn? Nó có thể bỏ qua các khối nặng đó và xử lý các khối đơn giản hơn.

Cách “Vòng quay hiệu suất” hoạt động thực sự

Điều này nghe có vẻ thú vị—và gây tranh cãi. Theo mô hình này:

• Các nhà sản xuất khối đóng gói nhiều giao dịch hơn vào các khối dành cho validator có khả năng xử lý, thu phí cao hơn trong quá trình đó
• Các validator nhỏ hơn mất doanh thu phí khi bỏ qua các khối nặng, tạo ra áp lực kinh tế buộc họ nâng cấp hạ tầng
• Yêu cầu phần cứng dần tăng cao, buộc phải liên tục nâng cấp để duy trì tính cạnh tranh

Jump Crypto đã thiết kế cấu trúc khuyến khích này một cách có chủ đích. Họ xem đó là cách giải quyết tinh tế giới hạn throughput của Solana trong khi nâng cấp Alpenglow xử lý độ trễ (giảm từ khoảng 12.8 giây xuống còn 150 mili giây).

Trên giấy tờ? Đây là một kỳ tích về hiệu suất. Kết hợp với việc triển khai Firedancer, SIMD-0370 có thể giải phóng khả năng xử lý giao dịch cao hơn đáng kể và thời gian xác nhận khối nhanh hơn.

Con voi trong phòng về tính tập trung

Nhưng các kỹ sư như Akhilesh Singhania không tin vào viễn cảnh lạc quan đó. Họ cảnh báo rằng điều này tạo ra một nền kinh tế validator hai tầng:

Những người có: Validator được tài trợ tốt, có khả năng nâng cấp phần cứng liên tục. Họ xử lý các khối phức tạp, thu phí cao cấp, duy trì tính cạnh tranh.

Những người không có: Các nhà vận hành nhỏ hơn và validator cộng đồng phải đối mặt với lựa chọn khó khăn—chi tiền nâng cấp đắt đỏ hoặc dần bị loại khỏi cuộc chơi bằng cách bỏ qua các khối phí cao.

Nếu mô hình này diễn ra theo thời gian, Solana có thể chứng kiến sự hợp nhất validator quanh một số ít các nhà vận hành có vốn lớn. Điều này hoàn toàn trái ngược với mục tiêu của mạng lưới khi muốn đa dạng hóa thay vì phụ thuộc vào một khách hàng duy nhất.

Các nỗ lực trước đó và lý do SIMD-0370 khác biệt

Trong đầu năm 2024, CEO của Jito Labs, Lucas Bruder, đề xuất SIMD-0286, chỉ đơn giản nâng giới hạn cố định từ 60 triệu lên 100 triệu đơn vị tính toán. Đây là một thay đổi đơn giản, thận trọng hơn—nhưng các nhà ủng hộ SIMD-0370 lập luận rằng đó chỉ là cách trì hoãn vấn đề.

Bằng cách loại bỏ hoàn toàn giới hạn và làm nó linh hoạt, SIMD-0370 loại bỏ nhu cầu đưa ra các quyết định khó khăn trong tương lai về giới hạn toàn cầu. Thay vào đó, hiệu suất mạng sẽ phụ thuộc vào khả năng phần cứng của từng validator.

Thời gian và những gì sắp tới

Alpenglow dự kiến sẽ ra mắt testnet vào tháng 12 năm 2025 sau khi vượt qua cuộc bỏ phiếu on-chain gần như nhất trí. SIMD-0370 sẽ xuất hiện sau đó, khi các cải tiến về độ trễ được chứng minh là ổn định.

Giá SOL hiện tại là $139.31, với các nâng cấp hiệu suất của mạng lưới đang được các nhà giao dịch và validator theo dõi sát sao. Các quyết định kỹ thuật này có tầm ảnh hưởng lớn—cả về độ bền của mạng lưới lẫn lợi nhuận của validator.

Các validator nhỏ hơn có thể tồn tại được không?

Có thể, nhưng không phải là sân chơi công bằng. Các nhà vận hành nhỏ hơn có thể:

• Tập trung tối ưu hóa phần mềm để tận dụng tối đa phần cứng hiện có
• Áp dụng các khách hàng nhẹ hơn khi có sẵn
• Chuyên môn hóa trong các loại giao dịch cụ thể thay vì cạnh tranh tất cả các khối

Nhưng thực tế? Nếu không liên tục đầu tư phần cứng, các validator nhỏ sẽ dần bị giảm doanh thu phí khi các nhà sản xuất gửi các khối ngày càng phức tạp hơn đến các node có khả năng cao.

Câu hỏi thực sự: Hiệu suất vs. Tính phân quyền

SIMD-0370 buộc Solana phải chọn lựa. Bạn có thể có throughput cực nhanh với Firedancer và kích thước khối linh hoạt—nhưng có thể phải chấp nhận một tập validator tập trung hơn để đạt được điều đó. Hoặc bạn có thể ưu tiên đa dạng validator và chấp nhận rằng các lợi ích về hiệu suất sẽ nhỏ hơn.

Phần lớn cộng đồng sẽ sớm quyết định giá trị nào họ thực sự quan tâm.