🎯 Vị trí dài và ngắn trong giao dịch tiền điện tử: hướng dẫn đầy đủ

Khi bạn bắt đầu tìm hiểu về thị trường tiền điện tử, bạn không thể tránh khỏi việc gặp phải các thuật ngữ có vẻ phức tạp ban đầu. Trong số đó, nổi bật hai chiến lược cơ bản — vị thế mua (long) và vị thế bán (short). Hãy cùng tìm hiểu cách chúng hoạt động, lý do các nhà giao dịch sử dụng và những rủi ro liên quan.

Nguồn gốc lịch sử của các thuật ngữ «long» và «short»

Thật thú vị, nguồn gốc của các từ này trong giao dịch chưa được xác định chính xác, tuy nhiên những đề cập đầu tiên đã xuất hiện trong tạp chí The Merchant’s Magazine từ năm 1852.

Mối liên hệ giữa tên gọi và logic giao dịch rất mang tính biểu tượng. Thuật ngữ «long» (từ tiếng Anh long — dài) được dùng cho các vị thế hướng lên, vì sự tăng giá thường là quá trình kéo dài theo thời gian, đòi hỏi sự kiên nhẫn và giữ vị thế trong thời gian dài. Ngược lại, «short» (từ tiếng Anh short — ngắn) mô tả chiến lược giảm giá, vì biến động giảm thường diễn ra nhanh hơn, cho phép kiếm lợi trong thời gian tương đối ngắn.

Cơ chế của các vị thế tăng và giảm

Vị thế mua — hoạt động như thế nào

Khi nhà giao dịch mở vị thế long, đơn giản là mua tài sản theo giá hiện tại với kỳ vọng giá sẽ tăng sau đó. Ví dụ, nếu token đang giao dịch ở mức $100, và nhà giao dịch dự đoán nó sẽ tăng lên $150, anh ta chỉ cần mua và chờ đợi mức mục tiêu. Kết quả tài chính được tính bằng chênh lệch giữa giá vào và ra — trong trường hợp này $50 mỗi đơn vị.

Vị thế bán — logic thực hiện

Chiến lược giảm giá hoạt động theo cách khác. Nhà giao dịch vay tài sản trên sàn, sau đó bán theo giá hiện tại, rồi chờ giá giảm. Khi giá giảm, anh ta mua lại số lượng tương tự theo giá mới thấp hơn và trả lại cho người cho vay. Số dư còn lại (sau khi trừ phí vay) chính là lợi nhuận của anh ta.

Giả sử, nhà giao dịch tin rằng giá Bitcoin sẽ giảm từ $61 000 xuống $59 000. Anh ta có thể vay 1 BTC, bán theo giá hiện tại, và khi giá giảm, mua lại Bitcoin đó rẻ hơn rồi trả lại. Thu nhập của anh ta khoảng $2000 trừ phí giao dịch.

Trong thực tế, hệ thống hoạt động hoàn toàn tự động — nhà giao dịch chỉ cần nhấn nút trong giao diện giao dịch, còn mọi thứ khác diễn ra ngay lập tức «ngầm».

Thị trường gồm các thành viên: bò đực và gấu

Hai hình mẫu nhà giao dịch này quyết định động thái của thị trường.

Bò đực tin vào xu hướng tăng — họ giữ các tài sản hoặc mở vị thế long. Hành động của họ làm tăng cầu và giữ giá. Tên gọi xuất phát từ hình ảnh trực quan của con bò đực, đẩy sừng lên trên.

Gấu dự đoán giảm giá và mở vị thế ngắn, qua đó gây áp lực lên giá trị tài sản. Hình ảnh con gấu, dùng chân đẩy xuống, phản ánh chính xác hành động của họ.

Chính từ các khái niệm này mà các định nghĩa quen thuộc về thị trường bò (với giá tăng) và thị trường gấu (với giá giảm) đã ra đời.

Bảo hiểm vị thế qua phòng hộ (hedging)

Phòng hộ là kỹ thuật giảm thiểu thiệt hại khi có sự đảo chiều giá đột ngột. Điều này đạt được bằng cách sử dụng đồng thời các vị thế đối lập.

Ví dụ về phòng hộ trong thực tế

Giả sử nhà giao dịch mua hai Bitcoin dự đoán giá sẽ tăng. Tuy nhiên, anh ta nhận thức được khả năng xảy ra kịch bản tiêu cực. Để bảo vệ, anh ta mở vị thế short cùng lúc trên 1 Bitcoin.

Nếu giá thực sự tăng từ $30 000 đến $40 000:

• Lợi nhuận từ long (2 BTC): ($40 000 - $30 000) × 2 = $20 000
• Thua lỗ từ short (1 BTC): ($30 000 - $40 000) × 1 = -$10 000
• Tổng kết: $10 000

Nếu giá giảm từ $30 000 xuống $25 000:

• Thua lỗ từ long (2 BTC): ($25 000 - $30 000) × 2 = -$10 000
• Lợi nhuận từ short (1 BTC): ($30 000 - $25 000) × 1 = $5 000
• Tổng kết: -$5 000

Như vậy, thiệt hại trong trường hợp xấu đi sẽ giảm đi một nửa — từ $10 000 xuống $5 000. Tuy nhiên, cái giá của sự bảo vệ này là lợi nhuận giảm đi một nửa trong kịch bản thuận lợi.

Lỗi phổ biến của người mới bắt đầu: mở hai vị thế đối lập cùng kích thước. Điều này tạo ra sự trung hòa hoàn toàn lợi nhuận và thua lỗ, còn phí giao dịch khiến chiến lược trở thành thua lỗ.

Hợp đồng tương lai (futures): công cụ mở vị thế

Hợp đồng tương lai cho phép dự đoán biến động giá của bất kỳ tài sản nào mà không cần sở hữu nó vật lý. Trong ngành công nghiệp crypto, phổ biến hai loại:

Hợp đồng vĩnh viễn (perpetual futures) không có ngày hết hạn, cho phép nhà giao dịch giữ vị thế bao lâu cần, và đóng khi muốn.

Hợp đồng tính toán (bù trừ) chỉ cung cấp chênh lệch giá giữa mở và đóng vị thế, được thể hiện bằng tiền tệ quy định.

Vị thế mua dùng hợp đồng kỳ hạn mua (long), vị thế bán dùng hợp đồng kỳ hạn bán (short). Ngoài ra, nhà giao dịch mỗi vài giờ còn trả phí tài chính — phản ánh chênh lệch giữa giá spot và hợp đồng tương lai.

Thanh lý vị thế: khi nào vị thế bị đóng buộc

Thanh lý xảy ra khi giao dịch sử dụng đòn bẩy, khi ký quỹ (margin) trở nên không đủ để duy trì vị thế do biến động giá mạnh của tài sản.

Trước khi thanh lý, nền tảng gửi yêu cầu gọi ký quỹ — yêu cầu bổ sung thêm tiền vào tài khoản. Nếu không thực hiện, vị thế sẽ tự động bị đóng lỗ.

Tránh bị thanh lý bằng cách:

• Quản lý rủi ro hợp lý
• Liên tục theo dõi các vị thế mở
• Hiểu rõ các mức thanh lý
• Sử dụng đòn bẩy một cách thận trọng

Ưu điểm và nhược điểm của long và short

Điểm mạnh và điểm yếu của vị thế long:

• Logic trực quan, giống như mua hàng trên thị trường spot
• Dễ quản lý và dự đoán hơn
• Thị trường crypto lịch sử thường tăng nhiều hơn giảm

Điểm mạnh và điểm yếu của vị thế short:

• Yêu cầu hiểu rõ cơ chế giao dịch hơn
• Giảm giá khó dự đoán và có thể diễn ra nhanh hơn
• Tâm lý khó giữ vị thế chống lại xu hướng chung

Sử dụng đòn bẩy

Nhà giao dịch thường dùng vốn vay để tăng kết quả. Tuy nhiên, điều này làm tăng cả lợi nhuận tiềm năng và rủi ro. Khi dùng đòn bẩy, cần liên tục theo dõi mức ký quỹ và sẵn sàng cho khả năng bị thanh lý.

Các khuyến nghị cuối cùng

Lựa chọn giữa vị thế long và short phụ thuộc vào dự đoán thị trường và chiến lược giao dịch của bạn. Cả hai phương pháp đều có thể có trong danh mục của nhà giao dịch, nhưng cần:

• Phân tích kỹ lưỡng tình hình thị trường
• Hiểu rõ hồ sơ rủi ro của bản thân
• Liên tục học hỏi và nâng cao kỹ năng quản lý rủi ro
• Thận trọng khi sử dụng đòn bẩy

Hợp đồng tương lai và các công cụ phái sinh khác cung cấp khả năng kiếm lợi cả trong thị trường tăng và giảm. Tuy nhiên, hãy nhớ: các công cụ có thể mang lại lợi nhuận lớn cũng có thể gây ra thiệt hại lớn. Cẩn trọng và am hiểu cơ chế giao dịch là những đồng minh quan trọng trong giao dịch tiền điện tử.