Giao dịch trong thị trường Hợp đồng tương lai có được xem là Haram theo luật Hồi giáo không? Phân tích toàn diện

Vấn đề liệu giao dịch hợp đồng tương lai có phù hợp với nguyên tắc Hồi giáo hay không vẫn là một vấn đề gây tranh cãi trong cộng đồng nhà đầu tư và học giả Hồi giáo đương đại. Sự khác biệt về quan điểm này bắt nguồn từ những khác biệt cơ bản trong cách các cơ quan tôn giáo diễn giải các luật tài chính Hồi giáo truyền thống khi áp dụng vào các công cụ tài chính hiện đại.

Các Nguyên Tắc Cốt Lõi của Tài Chính Hồi Giáo Được Đặt Ra

Một số khái niệm nền tảng trong luật Hồi giáo hình thành nền tảng của cuộc tranh luận này. Gharar (rủi ro hoặc mơ hồ quá mức) đại diện cho một mối quan tâm quan trọng—luật Hồi giáo rõ ràng cấm bán các tài sản không có thực hoặc chưa sở hữu tại thời điểm giao dịch. Một hadith nổi tiếng ghi lại trong Tirmidhi nói: “Đừng bán những gì không thuộc về bạn,” thiết lập một tiền lệ rõ ràng chống lại các thỏa thuận như vậy.

Riba (lãi suất hoặc lãi) là một trở ngại đáng kể khác. Thị trường hợp đồng tương lai thường liên quan đến đòn bẩy và cơ chế ký quỹ yêu cầu vay dựa trên lãi hoặc phí tài chính hàng ngày. Giáo lý Hồi giáo tuyệt đối cấm bất kỳ hình thức riba nào, bất kể số tiền nhỏ như thế nào. Thêm vào đó, Maisir (đánh bạc hoặc các giao dịch dựa trên cơ hội) mô tả tính chất đầu cơ vốn có trong nhiều hợp đồng tương lai, nơi các bên tham gia đặt cược vào biến động giá mà không sở hữu hoặc có ý định sử dụng tài sản cơ sở.

Yêu cầu về giải quyết ngay lập tức càng làm phức tạp vấn đề. Các hợp đồng Hồi giáo truyền thống (salam và bay’ al-sarf) yêu cầu ít nhất một bên phải hoàn thành nghĩa vụ của mình ngay lập tức—hoặc thông qua thanh toán hoặc chuyển giao tài sản. Thị trường hợp đồng tương lai, theo thiết kế cấu trúc của nó, hoãn cả việc chuyển giao và thanh toán đến các ngày trong tương lai, vi phạm nguyên tắc nền tảng này.

Sự Đồng Thuận Chủ Chốt của Các Học Giả

Phần lớn các cơ quan tài chính Hồi giáo đã xác định rằng giao dịch hợp đồng tương lai thông thường, như thực hành trên thị trường đương đại, là hoạt động (haram). AAOIFI (Tổ chức Kế toán và Kiểm toán cho Các Tổ chức Tài chính Hồi giáo) đã ban hành các lệnh cấm rõ ràng đối với các hợp đồng hợp đồng tương lai tiêu chuẩn. Các trường học Hồi giáo truyền thống, bao gồm Darul Uloom Deoband và các tổ chức tương tự, cũng xếp loại giao dịch hợp đồng tương lai là haram.

Sự đồng thuận này chủ yếu dựa trên sự giao thoa của gharar, riba và maisir—ba yếu tố này độc lập và kết hợp lại khiến các hợp đồng hợp đồng tương lai không phù hợp với luật Hồi giáo.

Các Ngoại lệ Hạn chế Trong Điều kiện Khắt khe

Một số nhà kinh tế Hồi giáo đương đại có quan điểm thiểu số cho rằng một số hợp đồng kỳ hạn có thể đạt được sự phù hợp với các hạn chế cụ thể. Các điều kiện này bao gồm:

• Tài sản cơ sở phải là vật thể rõ ràng, hợp pháp (permissible), và xác định rõ ràng
• Bên bán phải sở hữu đầy đủ quyền sở hữu hoặc quyền hợp đồng rõ ràng đối với tài sản
• Thỏa thuận nhằm mục đích phòng ngừa rủi ro hợp pháp cho các nhu cầu kinh doanh thực sự, không phải để đầu cơ
• Hoàn toàn không có đòn bẩy, cơ chế lãi suất, hoặc các hoạt động bán khống

Các thỏa thuận như vậy gần giống hơn với hợp đồng salam truyền thống (hợp đồng mua trước) hơn là các công cụ hợp đồng tương lai thông thường, và ngay cả trong các điều kiện nghiêm ngặt này, tính hợp pháp vẫn còn tranh cãi giữa các học giả.

Các Con Đường Thay Thế Cho Nhà Đầu Tư Hồi Giáo

Đối với các nhà đầu tư Hồi giáo muốn tham gia thị trường trong phạm vi các nguyên tắc Hồi giáo đã thiết lập, có một số lựa chọn phù hợp. Các quỹ tương hỗ Hồi giáo được cấu trúc theo hướng dẫn của Shariah cung cấp khả năng đa dạng hóa tiếp xúc trong khi vẫn duy trì sự tuân thủ tôn giáo. Đầu tư trực tiếp vào các chứng khoán cổ phiếu phù hợp với Shariah là một lựa chọn khác, cũng như thị trường sukuk—gần như trái phiếu Hồi giáo được bảo đảm bằng các tài sản thực chứ không phải các công cụ nợ dựa trên lãi suất. Các khoản đầu tư dựa trên tài sản thực, bao gồm hàng hóa, bất động sản và cổ phần trong các doanh nghiệp vật chất, phù hợp hơn với triết lý tài chính Hồi giáo.

Quan Điểm của Các Chuyên Gia và Cơ Quan Chức Năng

Các tổ chức tài chính Hồi giáo và các học giả duy trì rằng lệnh cấm vẫn vững chắc đối với thị trường hợp đồng tương lai tiêu chuẩn. Trong khi một số nhà kinh tế Hồi giáo đương đại tiếp tục khám phá xem liệu các sản phẩm phái sinh phù hợp với Shariah có thể tồn tại về lý thuyết hay không, họ thường thừa nhận rằng các cấu trúc hợp đồng tương lai hiện có không đáp ứng các tiêu chuẩn giả định này. Sự đồng thuận cho rằng đổi mới trong tài chính Hồi giáo có thể cuối cùng tạo ra các công cụ phù hợp, nhưng các thị trường hợp đồng tương lai hiện tại không phải là các giải pháp như vậy.

Thực tế đối với hầu hết các nhà giao dịch Hồi giáo vẫn rõ ràng: giao dịch hợp đồng tương lai thông thường nằm ngoài phạm vi thực hành tài chính Hồi giáo theo phân tích của các học giả và luật pháp đã được thiết lập.