Sụp đổ của thời đại "trung gian": cách năm công ty tiền điện tử biến thành ngân hàng liên bang và thay đổi cuộc chơi

Tháng 12 năm 2025, cơ quan OCC (Office of the Comptroller of the Currency) đã đưa ra quyết định làm thay đổi kiến trúc hệ thống thanh toán truyền thống. Ripple, Circle, Paxos, BitGo và Fidelity Digital Assets đã nhận được giấy phép ngân hàng ủy thác quốc gia.

Nhìn qua có vẻ như đây chỉ là thủ tục hành chính bình thường. Thực tế, điều này có nghĩa là các công ty crypto lần đầu tiên trong lịch sử có quyền nộp đơn xin truy cập trực tiếp vào hệ thống thanh toán của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fedwire). Họ không còn là các đối tượng phụ trợ nữa — bây giờ họ là phần cốt lõi của hạ tầng tài chính Mỹ.

Tại sao điều này quan trọng? Bởi vì bước này sẽ loại bỏ hệ thống trung gian nhiều tầng, vốn đã kiếm hàng tỷ đô la phí trong nhiều thập kỷ. Đối với các nhà phát hành stablecoin như Circle (USDC) hay Ripple (RLUSD), điều này đồng nghĩa với cuộc cách mạng về chi phí.

Từ “kế toán viên ở ngoại vi” đến “nút của hệ thống”: cách thức hoạt động của cơ chế đã thay đổi

Trước đây, mọi giao dịch crypto bằng đô la đều như một con rắn trong bụi cây. Circle muốn chuyển 10 triệu USDC cho khách hàng? Phải qua 3-4 ngân hàng thương mại, mỗi ngân hàng đều tính phí, chậm trễ, rủi ro.

Giờ đây, sau khi đạt tiêu chuẩn ngân hàng ủy thác liên bang và có tài khoản chính tại Fed, các công ty này có thể:

Trực tiếp kết nối với Fedwire — mạng thanh toán liên bang của Mỹ. Giao dịch diễn ra trực tiếp, không qua trung gian. Không chậm trễ. Không phí trung gian chồng chất.

Phân chia tài sản khách hàng theo pháp lý — giờ đây không còn là lời hứa của công ty nữa, mà là nghĩa vụ liên bang. Trách nhiệm fiduciary có nghĩa là cơ quan quản lý có quyền kiểm tra dự trữ.

Mở rộng chức năng — OCC chính thức cho phép họ phát hành stablecoin, cung cấp dịch vụ custody, thực hiện token hóa tài sản trong tư cách ngân hàng.

Hiệu quả kinh tế? Theo tính toán của ngành, chi phí thanh toán trực tiếp cho Circle có thể giảm từ 30-50% hàng năm. Với lượng dự trữ USDC khoảng 80 tỷ đô la, điều này đồng nghĩa tiết kiệm hàng trăm triệu đô la chỉ riêng phí.

Ngân hàng ủy thác — không phải ngân hàng toàn diện, nhưng tốt hơn nhiều

Ở đây cần xóa bỏ hiểu lầm: Ripple và Circle không nhận giấy phép ngân hàng thương mại “thương mại”. Họ nhận giấy phép ngân hàng ủy thác quốc gia — một công cụ đặc thù.

Ngân hàng ủy thác có những hạn chế:

• Không thể nhận tiền gửi được bảo hiểm FDIC
• Không thể cấp tín dụng thương mại
• Không mở rộng cung tiền qua dự trữ phần trăm

Nhưng đối với các công ty crypto, đây là cấu trúc lý tưởng. USDC dựa trên 100% dự trữ — không cần bảo hiểm FDIC, không có rủi ro hệ thống từ mở rộng tín dụng. Thay vào đó, công ty nhận được:

Giám sát của cơ quan quản lý liên bang thay vì phải xin giấy phép riêng cho từng bang (trước đây phải có 50 giấy phép cho chuyển tiền).

Trách nhiệm fiduciary — trong bối cảnh scandal FTX, điều này trở nên cực kỳ quan trọng: việc cô lập tài sản giờ đây là luật, chứ không còn là lời hứa.

Truy cập trực tiếp hệ thống thanh toán — điều này là cốt lõi.

Khi BALT tìm ra vàng: cách họ lấy được giấy phép này

Ba năm trước, giấy phép này dường như không thể. Chính quyền Biden theo đuổi chính sách “tăng cường kiểm soát” — buộc các ngân hàng cắt đứt quan hệ với crypto. Sự kiện Silvergate Bank, Signature Bank trở thành tín hiệu: crypto là đối tượng không thân thiện trong hệ thống ngân hàng.

FTX sụp đổ, ngành crypto than vãn. Các cơ quan quản lý đi trên than nóng với sự thận trọng như thầy bói xem voi.

Rồi Trump xuất hiện.

Tháng 7 năm 2025, ông ký GENIUS Act — đạo luật liên bang đầu tiên xác định rõ vị thế pháp lý cho stablecoin. Lần đầu tiên trong lịch sử. Luật này trực tiếp cho phép “các tổ chức phi ngân hàng” trở thành “nhà phát hành stablecoin đủ điều kiện” dưới sự giám sát của liên bang.

Stablecoin không còn là “phiếu quỹ số”. Chúng trở thành công cụ để đô la mở rộng vương quốc số của mình. Chiến lược này hợp lý: stablecoin có quy định sẽ thúc đẩy nhu cầu trái phiếu chính phủ Mỹ, nâng cao vị thế quốc tế của đô la trong kỷ nguyên mật mã.

Sự thúc đẩy của liên bang đối với các công ty crypto trở thành một chuỗi hợp lý.

Tại sao Wall Street vỡ òa: ngành ngân hàng phản công

Quyết định của OCC không phải là một tiếng vỗ tay lặng lẽ, mà là cơn sốt phản đối dữ dội. Bank Policy Institute (đại diện JPMorgan, Bank of America, Citibank) đã đưa ra ba cảnh báo:

Thứ nhất — “thương lượng pháp lý dưới vỏ bọc của cây gậy”.

Các công ty nhận giấy phép ủy thác, nhưng thực chất vẫn hoạt động như ngân hàng trong lĩnh vực thanh toán và clearing — các hoạt động ngân hàng chính. Tuy nhiên, các công ty mẹ (Circle Internet Financial, Ripple Labs) tránh khỏi sự giám sát tập trung của Fed. Nếu có lỗi nghiêm trọng trong mã nguồn của BitGo — cơ quan quản lý sẽ không phát hiện ra.

Thứ hai — “phá vỡ tường lửa phòng cháy”.

Các gã khổng lồ công nghệ giờ đây có thể sở hữu ngân hàng. Điều này có nghĩa là mạng xã hội và dữ liệu có thể trở thành công cụ để loại bỏ ngân hàng truyền thống, mà không cần thực hiện nghĩa vụ tái đầu tư vào cộng đồng (CRA).

Thứ ba — “rủi ro hệ thống không có bảo hiểm”.

Ngân hàng ủy thác không có bảo hiểm FDIC. Nếu stablecoin mất peg với đô la — hệ thống bảo hiểm tiền gửi truyền thống sẽ không hoạt động. Hoảng loạn có thể kéo dài đến năm 2008.

BPI đã gây áp lực lên OCC về việc cấp giấy phép. Nhưng thất bại. Giờ đây, chiến trường đã chuyển sang cấp độ tài khoản chính tại Fed.

Rào cản cuối cùng: giấy phép chưa phải là tất cả

Điều quan trọng mà các tin tức thường bỏ qua là: OCC cấp giấy phép, nhưng không tự động đồng nghĩa với truy cập Fedwire.

Cục Dự trữ Liên bang có quyền tự quyết. Trước đây, ngân hàng crypto Custodia Bank của Wyoming [thua kiện]( sau khi bị từ chối cấp tài khoản chính.

Giữa giấy phép và truy cập thực sự vào hệ thống thanh toán — còn một khoảng cách lớn.

Ripple và Circle đang chờ phê duyệt tài khoản chính tại Fed. BPI đã bắt đầu gây áp lực, yêu cầu các tiêu chuẩn khắt khe hơn: chứng minh hệ thống AML không kém JPMorgan, đảm bảo bổ sung từ công ty mẹ.

Nếu Fed phản đối — các công ty crypto chỉ có giấy phép trên giấy tờ, vẫn phải hoạt động qua các ngân hàng thương mại. “Bảng vàng” của ngân hàng quốc gia sẽ mất phần lớn giá trị.

Chuyển đổi stablecoin: từ “phiếu quỹ” sang “tiền tệ”

Khi Circle (USDC) còn là công ty tư nhân, stablecoin giống như “phiếu quỹ số của công ty công nghệ”. An toàn phụ thuộc vào quản lý của công ty và độ tin cậy của các ngân hàng đối tác.

Giờ đây:

USDC trở thành dự trữ được giữ trong hệ thống fiduciary dưới sự giám sát của liên bang. Không phải CBDC, nhưng sự kết hợp của “100% dự trữ + giám sát liên bang + trách nhiệm fiduciary” mang lại xếp hạng tín dụng cao hơn hầu hết stablecoin offshore.

Thanh toán trở nên liên tục. Ripple ODL (On-Demand Liquidity) trước đây bị giới hạn theo giờ làm việc của ngân hàng. Giờ đây, chuyển đổi giữa fiat và tài sản on-chain — 24/7.

Thanh toán xuyên biên giới trở nên đáng tin cậy hơn. Không còn nguy cơ “ngân hàng hóa” — khi một ngân hàng đơn phương ngừng phục vụ, toàn bộ kênh bị khóa.

Đây không phải là cuộc cách mạng trên giấy. Đây là bước để các khách hàng tổ chức cuối cùng có thể tránh khỏi hệ thống trung gian nhiều tầng.

Tương lai: cuộc đấu tranh pháp lý từng chi tiết

Việc cấp giấy phép chưa phải là kết thúc. Đây mới là bước khởi đầu của cuộc xung đột.

Ở cấp bang: Sở Tài chính New York (NYDFS) và các cơ quan quản lý bang khác có thể tranh chấp ưu thế liên bang. Một cuộc xung đột hiến pháp mới.

Về chi tiết: GENIUS Act đã có hiệu lực, nhưng nhiều yêu cầu kỹ thuật vẫn đang chờ các cơ quan xác định. Tỷ lệ vốn, cách cô lập rủi ro, tiêu chuẩn an ninh mạng — tất cả sẽ là điểm tranh chấp quyền lợi.

Về hợp nhất: Với việc có tư cách ngân hàng, các công ty crypto có thể trở thành đối tác của các nhà tài chính truyền thống — hoặc là mục tiêu của họ. Banco do Brasil có thể mua hệ thống mã của BitGo để nâng cao công nghệ. Bản đồ có thể thay đổi hoàn toàn.

Kết luận:

Quyết định của OCC năm 2025 không chỉ là một giấy phép thông thường. Đây là thời điểm các tài chính crypto được tích hợp vào kiến trúc thực của hệ thống ngân hàng Mỹ. Không còn thời kỳ trung gian hay lảng tránh nữa. Nhưng việc cân bằng giữa đổi mới, ổn định và cạnh tranh vẫn là câu hỏi lớn của ngành quản lý tài chính Mỹ trong những năm tới.