Cờ chơi tài chính toàn cầu mới: Mỹ làm thế nào để định hình lại lợi thế kinh tế trong cuộc cạnh tranh số

Từ thận trọng quản lý đến đón nhận tích cực——Chuyển biến của Mỹ trong lĩnh vực tiền điện tử

Trong những năm gần đây, thái độ của Mỹ đối với tiền điện tử đã trải qua những biến đổi mạnh mẽ. Từ việc thận trọng quan sát trong quá khứ, đến việc chính quyền Trump chủ động đón nhận hiện nay, đây không chỉ là sự thay đổi trong tư duy quản lý mà còn phản ánh những điều chỉnh sâu sắc trong cấu trúc cạnh tranh tài chính toàn cầu. Mỹ đang cố gắng duy trì vị thế dẫn đầu quốc tế của đồng đô la trong kỷ nguyên tài chính số thông qua tiền điện tử và công nghệ blockchain, đồng thời có ý thức thúc đẩy và bảo vệ lợi thế công nghệ trong cạnh tranh kinh tế.

Ba thách thức thúc đẩy chiến lược lựa chọn

Tại sao Mỹ đột nhiên tích cực như vậy với tiền điện tử? Bề ngoài có vẻ dựa trên thị trường, nhưng sâu bên trong có ba vấn đề chính đang thúc đẩy:

Thứ nhất, lo ngại về khủng hoảng nợ. Nợ liên bang của Mỹ đã vượt quá 36 nghìn tỷ USD, tỷ lệ nợ so với GDP trên 120%. Sức hấp dẫn của trái phiếu Mỹ truyền thống giảm sút, các chủ nợ chính liên tục giảm nắm giữ. Thông qua việc đưa các tài sản mã hóa như Bitcoin và Ethereum vào dự trữ chiến lược quốc gia, Mỹ muốn dùng “vàng kỹ thuật số” để chống lại rủi ro mất giá của đô la, đồng thời gửi tín hiệu tới thị trường toàn cầu: tài sản đô la vẫn đáng tin cậy.

Thứ hai, cạnh tranh tài chính số toàn cầu gia tăng. Các nền kinh tế như Trung Quốc, Liên minh châu Âu đều đang thúc đẩy xây dựng tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC), cố gắng kiểm soát vận mệnh tài chính. Mỹ chọn con đường khác—thúc đẩy đổi mới qua quản lý lỏng lẻo, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân sáng tạo, tập trung vốn và công nghệ vào ngành công nghiệp mã hóa. Đây là cuộc đua giành quyền lực trong lĩnh vực tài chính số.

Thứ ba, mối đe dọa của xu hướng phi đô la hóa. Các nước đang phát triển đang thúc đẩy nhanh quá trình “phi đô la hóa” trong thanh toán quốc tế, liên tục xuất hiện các hệ thống thanh toán mới và các giải pháp kết nối tiền tệ kỹ thuật số của các ngân hàng trung ương đa phương. Mỹ cần nhanh chóng xây dựng các kênh đô la mới trong lĩnh vực blockchain để đảm bảo sức mạnh tài chính lâu dài.

Bộ chiến lược đầy tham vọng

Chính quyền Trump đã đưa ra một loạt biện pháp phối hợp, xây dựng khung pháp lý, tài sản và cơ chế hoàn chỉnh:

Bước đột phá về pháp lý. Luật GENIUS xác lập hệ thống quản lý stablecoin, yêu cầu stablecoin phải gắn 1:1 với đô la, định nghĩa chúng là “token đô la hợp pháp”, thúc đẩy ứng dụng rộng rãi trong thanh toán. Luật L-G làm rõ tiêu chuẩn phân loại tài sản kỹ thuật số, giải quyết tranh chấp quyền hạn giữa SEC và CFTC, giảm thiểu bất ổn pháp lý. Đồng thời, bãi bỏ quy định kế toán SAB121, giảm đáng kể rào cản cho các tổ chức tài chính tham gia dịch vụ quản lý tài sản mã hóa.

Xây dựng dự trữ chiến lược quốc gia. Tháng 3 năm 2025, Mỹ tuyên bố đưa Bitcoin, Ethereum và các tài sản mã hóa khác vào dự trữ quốc gia, dự kiến tích lũy 1 triệu Bitcoin trong 5 năm, xây dựng “Núi Nổ kỹ thuật số”. Các tài sản này phần lớn đến từ việc tịch thu pháp lý, chính phủ cam kết giữ lâu dài, trao cho chúng vị trí chiến lược tương tự vàng.

Tăng cường phối hợp liên bộ. Ủy ban Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng thành lập “Nhóm công tác thị trường tài sản số”, phối hợp SEC, CFTC, Bộ Tài chính và các bộ ngành khác, thúc đẩy nhanh tiến trình xây dựng khung quản lý, tránh chồng chéo quyền hạn và phân tán chính sách.

Đối thoại trực tiếp giữa ngành và chính phủ. Hội nghị thượng đỉnh tiền điện tử tại Nhà Trắng tháng 3 năm 2025 quy tụ các lãnh đạo ngành, quan chức chính phủ và học giả, đi đến thống nhất về bốn hướng chính: dự trữ, pháp lý, cải cách quản lý và cạnh tranh, phát đi tín hiệu rõ ràng về sự hỗ trợ chính sách.

Hiệu quả thị trường và lợi ích ngành

Các chính sách này đã phát huy tác dụng rõ rệt. Các công ty tiền điện tử như Coinbase, Circle mở rộng nhanh hoạt động tại Mỹ, tạo ra hàng nghìn việc làm. Ngành công nghiệp mã hóa đã trở thành lực lượng quan trọng trong việc định hình chính sách Mỹ qua các khoản đóng góp chính trị và vận động hành lang. Các vấn đề về tiền điện tử ngày càng trở thành chủ đề chung của hai đảng tại Mỹ.

Thách thức pháp lý trong cạnh tranh toàn cầu

Tuy nhiên, quá trình thúc đẩy nhanh chóng cũng tiềm ẩn những thách thức:

Liên minh châu Âu theo hướng hoàn toàn khác. Quy định về thị trường tài sản mã hóa (MiCA) đặt ra tiêu chuẩn cao, áp dụng hạn chế nghiêm ngặt đối với các nhà phát hành stablecoin, nhằm kiềm chế sự mở rộng của stablecoin đô la tại châu Âu. Hàn Quốc, Singapore và các quốc gia khác cũng xây dựng hệ thống quản lý riêng. Thiếu tiêu chuẩn toàn cầu thống nhất khiến các doanh nghiệp Mỹ phải đối mặt với chi phí tuân thủ phức tạp xuyên biên giới.

Chia rẽ trong quản lý nội bộ Mỹ. SEC và CFTC vẫn còn bất đồng về bản chất của tài sản mã hóa, các tiêu chuẩn quản lý của các bang cũng không thống nhất (Wyoming khuyến khích đổi mới, New York quản lý chặt chẽ). Sự thiếu nhất quán này làm giảm hiệu quả thực thi chiến lược.

Những rủi ro dài hạn cần suy nghĩ sâu sắc

Việc đưa quy mô lớn tài sản mã hóa vào dự trữ quốc gia là một cuộc chơi cược. Giá Bitcoin biến động mạnh, các tranh cãi về tiêu thụ năng lượng, rủi ro giao dịch bất hợp pháp vẫn còn tồn tại. Một khi thị trường biến động dữ dội, hệ thống tài chính Mỹ có thể đối mặt với cú sốc hệ thống.

Rủi ro sâu xa hơn là: nếu niềm tin vào đô la tiếp tục giảm, dự trữ Bitcoin có thể biến thành tài sản tự bảo vệ độc lập khỏi đô la, làm suy yếu mục tiêu “đồng đô la số”. Quy tắc quản lý toàn cầu bị phân mảnh cũng sẽ bắt buộc doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều tiêu chuẩn khác nhau, cản trở hiệu quả sáng tạo.

Cấu trúc cạnh tranh tài chính mới của thời đại

Mỹ đang cố gắng mở rộng sức mạnh thống trị tài chính của đô la sang lĩnh vực số qua “thiết kế thể chế + tích hợp công nghệ”. Trong ngắn hạn, chiến lược này có thể dựa vào động lực thị trường để củng cố vị thế dẫn đầu của Mỹ. Nhưng về dài hạn, thành công phụ thuộc vào khả năng Mỹ cùng lúc giải quyết các vấn đề quản lý nội bộ phân mảnh, cạnh tranh quy tắc quốc tế và duy trì niềm tin vào nền tảng đô la.

Trong bối cảnh bảo vệ cạnh tranh kinh tế và duy trì công bằng thị trường, cuộc chơi toàn cầu về tài chính số này đang định hình lại trật tự quốc tế. Tương lai của cấu trúc tài chính toàn cầu sẽ dần hình thành qua cuộc đấu giữa “đồng đô la số” và “phi đô la hóa”.