Triển vọng ngành công nghiệp mã hóa năm 2026: 17 biến đổi quan trọng từ thanh toán đến quyền riêng tư

Lược dịch: Gate Nội dung Quảng trường Ý kiến của tác giả gốc được tổng hợp

Phần 1: Nâng cấp hạ tầng thanh toán và tài chính

Giao dịch stablecoin bùng nổ, tài chính truyền thống đối mặt với sự tái định hình

Năm ngoái, tổng giá trị giao dịch stablecoin đạt 46 nghìn tỷ USD, con số đủ gây ấn tượng — vượt hơn 20 lần trung bình giao dịch hàng ngày của PayPal, gần gấp 3 lần tổng giá trị giao dịch của mạng lưới thanh toán lớn nhất thế giới Visa, và đang nhanh chóng tiến gần quy mô của mạng chuyển khoản điện tử ACH của Mỹ.

Tốc độ giao dịch đã không còn là giới hạn: thanh toán trên chuỗi có thể hoàn tất trong vòng 1 giây, chi phí thấp hơn 1 cent Mỹ. Thách thức thực sự nằm ở “bước cuối cùng” — làm thế nào để stablecoin kết nối suôn sẻ với hệ thống tài chính thực tế?

Các công ty khởi nghiệp thế hệ mới đang lấp đầy khoảng trống này. Họ sử dụng công nghệ xác thực mật mã để cho phép người dùng chuyển đổi số dư tài khoản nội bộ sang tài sản kỹ thuật số một cách liền mạch; tích hợp mạng lưới thanh toán khu vực, thực hiện chuyển khoản quét mã và đối soát theo thời gian thực; thậm chí xây dựng nền tảng ví và thẻ liên hoạt toàn cầu, biến stablecoin thành công cụ thanh toán hàng ngày.

Những đổi mới này cùng nhau thúc đẩy một hiện tượng: đô la kỹ thuật số đang từ rìa thị trường tài chính tiến vào tầng thanh toán chính thống. Nhân viên nhận lương qua biên giới theo thời gian thực, thương nhân không cần tài khoản ngân hàng để nhận thanh toán toàn cầu, ứng dụng và người dùng hoàn tất chuyển giao giá trị trong chớp mắt — stablecoin sẽ từ công cụ giao dịch tiến tới tầng nền tảng thanh toán của internet.

Token hóa tài sản thực cần thiết kế “nguyên bản” hơn

Việc đưa tài sản truyền thống lên chuỗi đã trở thành xu hướng, nhưng phần lớn các phương pháp chỉ mang tính hình thức. Cổ phiếu Mỹ, hàng hóa, quỹ chỉ số được đóng gói thành token, nhưng chưa tận dụng tối đa đặc tính nguyên bản của blockchain.

Cơ hội thực sự nằm ở các hợp đồng vĩnh viễn và các sản phẩm tổng hợp khác — chúng cung cấp độ thanh khoản sâu và dễ triển khai hơn. Cơ chế đòn bẩy của hợp đồng vĩnh viễn rõ ràng, dễ hiểu, trở thành sản phẩm phái sinh phù hợp nhất với thị trường mã hóa. Thị trường mới nổi như cổ phiếu thị trường mới nổi đặc biệt phù hợp để “vĩnh viễn hóa” (một số thị trường quyền chọn cổ phiếu đã vượt qua thanh khoản của thị trường giao ngay).

Nhưng lựa chọn trước mắt là: “vĩnh viễn hóa” tài sản hay “token hóa”? Cả hai đều khả thi, nhưng đến năm 2026, chúng ta sẽ thấy nhiều phương thức xử lý tài sản nguyên bản trong lĩnh vực mã hóa hơn.

Xu hướng khác đáng chú ý là: phát hành stablecoin “nguyên bản” thực sự chứ không chỉ đơn thuần token hóa. Khi stablecoin trở thành phần chính của thị trường, những stablecoin thiếu nền tảng tín dụng vững chắc sẽ gặp khó — chúng như “ngân hàng nhỏ hẹp”, chỉ giữ các tài sản siêu an toàn, mô hình này khó trở thành trụ cột của nền kinh tế chuỗi.

Bước đột phá thực sự nằm ở việc xây dựng hạ tầng tín dụng trên chuỗi. Các tổ chức quản lý tài sản mới nổi, các giao thức quản lý danh mục đã bắt đầu cung cấp các khoản vay dựa trên tài sản ngoài chuỗi, thanh toán trên chuỗi. Nhưng vấn đề là: các khoản vay này thường được token hóa sau khi phát hành ngoài chuỗi, làm tăng chi phí. Mô hình lý tưởng là phát hành trực tiếp trên chuỗi, giúp giảm chi phí quản lý, thúc đẩy đối soát nhanh hơn, mở rộng khả năng tiếp cận. Chuẩn hóa và tuân thủ là thách thức, nhưng ngành đã tích cực khám phá.

Hệ thống ngân hàng di sản kéo dài hàng chục năm đang bước vào làn sóng hiện đại hóa

Sự thật về hệ thống ngân hàng cốt lõi thường gây ngạc nhiên: hàng nghìn tỷ USD tài sản toàn cầu vẫn vận hành dựa trên các hệ thống mainframe từ thập niên 60-70, ngôn ngữ lập trình là COBOL, dữ liệu luân chuyển qua các tệp batch chứ không qua API.

Hệ thống ngân hàng thế hệ thứ hai (như Temenos GLOBUS) ra đời trong thập niên 80-90, nhưng đã cũ kỹ từ lâu, việc nâng cấp chậm chạp. Các hệ thống này quản lý các tài khoản quan trọng như tiền gửi, tài sản đảm bảo, nợ phải trả, đã được xác thực và tin cậy bởi cơ quan quản lý, nhưng các khoản nợ kỹ thuật cồng kềnh và chi phí tuân thủ phức tạp khiến mọi đổi mới đều chậm chạp — thêm chức năng thanh toán theo thời gian thực có thể mất hàng tháng, thậm chí hàng năm.

Stablecoin và tài sản trên chuỗi đã thay đổi tất cả điều này. Không chỉ stablecoin tự nó đã tìm ra điểm phù hợp giữa sản phẩm và thị trường, mà còn quan trọng hơn, các tổ chức tài chính truyền thống chưa từng chấp nhận chúng như vậy. Token hóa tiền gửi, trái phiếu chính phủ trên chuỗi, trái phiếu chuỗi giúp ngân hàng, các công ty fintech và quản lý tài sản ra mắt sản phẩm mới, phục vụ khách hàng mới, mà không cần viết lại các hệ thống cũ kỹ nhưng ổn định đó.

Stablecoin mở ra một kênh đổi mới mới cho tài chính truyền thống.

Tái cấu trúc hạ tầng thanh toán trong kỷ nguyên đại lý thông minh

Khi các đại lý AI xuất hiện quy mô lớn, hoạt động kinh doanh sẽ chuyển từ vận hành dựa trên hành động của người dùng sang tự vận hành phía sau — điều này đặt ra yêu cầu mới về dòng chảy vốn.

Trong thế giới dựa trên ý định chứ không phải lệnh, đại lý AI cần nhận diện nhu cầu, thực thi cam kết, kích hoạt giao dịch — tốc độ dòng giá trị phải tương đương với dòng thông tin.

Đây chính là nơi blockchain, hợp đồng thông minh và các giao thức trên chuỗi phát huy tác dụng. Hiện tại, hợp đồng thông minh đã có thể hoàn tất thanh toán đô la toàn cầu trong vòng giây. Đến năm 2026, các nguyên tố mới như HTTP 402 sẽ làm cho việc thanh toán trở nên lập trình được và phản hồi theo thời gian thực: đại lý có thể thực hiện thanh toán dữ liệu, tính toán GPU hoặc gọi API mà không cần phép, không cần hóa đơn, đối soát hay xử lý theo lô.

Cập nhật phần mềm có thể tích hợp các quy tắc thanh toán, giới hạn hạn mức và lộ trình kiểm toán — không cần kết nối với pháp định, xác thực thương nhân hay sự can thiệp của tổ chức tài chính. Thị trường dự đoán sẽ đồng bộ với các sự kiện, nhà giao dịch có thể tự do giao dịch, thanh toán toàn cầu diễn ra tức thì.

Khi giá trị luân chuyển như các gói dữ liệu trên internet, “dòng thanh toán” không còn là một tầng nghiệp vụ độc lập nữa, mà trở thành hành vi cơ bản của mạng lưới. Ngân hàng biến đổi thành các kênh của internet, tài sản trở thành hạ tầng. Lúc đó, bản chất của tiền tệ chính là thông tin được định tuyến qua internet — internet không chỉ hỗ trợ hệ thống tài chính, mà chính nó là hệ thống tài chính.

Dân chủ hóa quản lý tài sản: từ nhóm tinh hoa đến toàn dân

Trước đây, quản lý tài sản cá nhân theo kiểu cá nhân hóa là đặc quyền của nhóm người giàu — cung cấp lời khuyên đầu tư tùy chỉnh và danh mục đa dạng các loại tài sản vừa đắt đỏ vừa phức tạp.

Token hóa tài sản đã thay đổi trò chơi này. Thông qua các kênh mã hóa, các chiến lược AI và giao thức có thể thực hiện và điều chỉnh danh mục đầu tư cá nhân hóa theo thời gian thực với chi phí thấp. Điều này vượt xa “robot tư vấn” quản lý thụ động — ngày nay, bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận dịch vụ quản lý chủ động.

Đến năm 2025, các tổ chức truyền thống sẽ mở rộng tiếp xúc với mã hóa (trực tiếp hoặc qua các sản phẩm), nhưng đó mới chỉ là bắt đầu. Đến năm 2026, các nền tảng thiết kế để “tăng trưởng của cải” chứ không chỉ “bảo vệ của cải” sẽ nổi bật. Các công ty fintech và các sàn giao dịch hàng đầu nhờ lợi thế công nghệ sẽ cạnh tranh thị phần. Đồng thời, các công cụ DeFi như các bộ tổng hợp lợi nhuận có thể tự động phân bổ tài sản vào các thị trường cho vay/rủi ro tối ưu, xây dựng cốt lõi lợi nhuận của danh mục đầu tư.

Thay thế tiền pháp định bằng stablecoin để giữ thanh khoản thảnh thơi, đầu tư vào quỹ tiền tệ RWA thay vì các sản phẩm truyền thống, những điều chỉnh nhỏ này có thể nâng cao đáng kể lợi nhuận. Ngoài ra, nhà đầu tư bán lẻ ngày nay dễ dàng tiếp cận các tài sản thị trường tư ít thanh khoản hơn — tín dụng cá nhân, cổ phần Pre-IPO, cổ phần tư nhân. Token hóa mở khóa tiềm năng của các thị trường này, đồng thời đáp ứng các yêu cầu báo cáo tuân thủ.

Giá trị tối thượng nằm ở chỗ: khi danh mục đầu tư chứa các tài sản đa dạng như trái phiếu, cổ phiếu, đầu tư tư nhân và các tài sản thay thế được token hóa, toàn bộ danh mục có thể tự động cân bằng lại mà không cần chuyển khoản qua các nền tảng — đây là bước nhảy vọt về hiệu quả.