## Vaulta quỹ sáng lập bốn năm suy tàn: Sự đứt gãy minh bạch, ngân quỹ trong bóng tối, niềm tin hệ sinh thái sụp đổ toàn diện

Từng huy động 42 tỷ USD, được mệnh danh là "kẻ giết Ethereum" của chuỗi công cộng EOS, nay đang trải qua cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Sau khi Giám đốc điều hành Yves La Rose đột ngột từ chức, hàng loạt quyết định và chi tiết vận hành của Quỹ Vaulta (tiền thân là Quỹ Mạng lưới EOS) đã lộ diện, hé lộ một thực tế đáng lo ngại: bốn năm tiêu tốn hàng chục triệu USD ngân sách, nhưng không thấy kết quả hệ sinh thái tương ứng; minh bạch từ việc công khai dày đặc dần trượt xuống hoàn toàn trong bóng tối; giá token liên tục lập đáy mới, trong khi quỹ vẫn né tránh trách nhiệm.

### Bí ẩn về việc từ chức: Vaku quyền lực trống rỗng sau màn rút lui danh dự

Ngày 12/11/2025, Yves La Rose đăng tuyên bố từ chức trên mạng xã hội, cho biết đã thông báo cho 21 nút mạng lưới sẽ tự nguyện từ nhiệm từ ngày 29/10. Lời tuyên bố lịch sự, tràn đầy cảm ơn, nhưng sau bốn tuần cộng đồng mới phát hiện — các tài khoản đa chữ ký cốt lõi của quỹ vẫn nằm trong tay Yves, hoàn toàn chưa có bàn giao.

Điều đáng cảnh báo hơn là, Yves sau đó đề xuất người sáng lập Greymass, Aaron Cox, tiếp nhận vị trí. Ngay sau khi nhậm chức, Aaron đã phát động một đề xuất phân bổ ngân quỹ khổng lồ 10 triệu $A (EOS) để duy trì ngân sách phát triển cốt lõi. Cộng đồng phản đối dữ dội — thực chất đây là hành động chuyển tiền dưới danh nghĩa quản lý mới, một thao tác "bảo tồn sinh mạng" tinh vi.

Toàn bộ quá trình bàn giao đã phơi bày vấn đề cốt lõi trong quản trị Vaulta: chuyển giao quyền lực không đầy đủ, giám sát tài chính thiếu sót, quy trình ra quyết định thiếu minh bạch.

### Quản lý ngân sách mất kiểm soát: Vốn đầu tư hàng tỷ, hiệu quả khó theo dõi

Kể từ khi thành lập vào năm 2021, ngân sách của Quỹ Vaulta liên tục mở rộng, nhưng phát triển hệ sinh thái không tăng tốc. Theo các báo cáo quý đã công bố, chi tiêu cao nhất trong quý IV năm 2022 đạt 7.885.340 USD, trong đó phần lớn dành cho hoạt động tiếp thị.

Chỉ riêng trong quý IV năm 2022, chi phí marketing đã lên tới 1.709.800 USD; quý I năm 2023 tiêu tốn thêm 1.072.887 USD — chỉ trong sáu tháng, gần 2.8 triệu USD đã đổ vào quảng bá thương hiệu và hoạt động PR. Tuy nhiên, kết quả thực tế cộng đồng thấy được chỉ là số lượng tham dự hội nghị, hình ảnh báo chí và tăng trưởng người theo dõi Twitter, còn các chỉ số quan trọng như phát triển hệ sinh thái nhà phát triển, dữ liệu hoạt động hàng ngày trên chuỗi, tổng giá trị bị khóa (TVL) ít khi được đề cập trong báo cáo.

Những khoản đầu tư khổng lồ này đổi lại được gì? Nhận thức của cộng đồng thậm chí còn giảm sút khi chi tiêu tăng cao. Khi tất cả các báo cáo chỉ đề cập "điểm sáng" mà không nói đến "hiệu quả", minh bạch dần trượt khỏi tầm kiểm soát.

### Tranh cãi về phân bổ phần mềm trung gian: Vốn 5 triệu $A đi về đâu vẫn là bí ẩn

Tháng 6/2024, Quỹ Vaulta phân bổ 15 triệu $A (EOS) thành "quỹ dự án phần mềm trung gian", trong đó 5 triệu $A được chuyển cho nhóm Greymass.

Dữ liệu trên chuỗi cho thấy, các đường chuyển tiền có quy luật rõ ràng: tài khoản quỹ chuyển vào tài khoản mới của Greymass, sau đó theo tháng chuyển sang các tài khoản nhất định, ghi chú là "Operation + Giá"; rồi từ đó chuyển sang các tài khoản khác, cuối cùng phân phát cho nhiều bên nhận, kèm theo các ghi chú "Reward Payout + Số tiền". Nhiều tài khoản nhận sau đó nhanh chóng chuyển vào sàn giao dịch để rút tiền mặt.

Dù nhóm Greymass đã phát hành nhiều bản cập nhật phát triển trong giai đoạn đầu phân bổ, nhưng trong suốt một năm qua gần như không có thành quả kỹ thuật nào được công khai. Các công cụ phần mềm trung gian họ xây dựng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề về khả năng tương thích và ổn định, chưa được các nhà phát triển chính thống sử dụng rộng rãi.

Cộng đồng đặt câu hỏi rõ ràng: 5 triệu ### có thể có hành vi lặp lại lương, nhận lương từ các tài khoản không rõ danh tính? Việc phân bổ có liên quan chặt chẽ đến thời điểm Aaron nhậm chức, có phải "tự phê duyệt ngân sách" không? Cấu trúc lương có thiếu kiểm soát của bên thứ ba? Dù Greymass đã đóng góp ban đầu cho hệ sinh thái, nhưng chính sách mới có bị dẫn dắt sai lạc, có bị lệch khỏi mục tiêu ban đầu sau khi mất kiểm soát không, những câu hỏi này đến nay vẫn chưa có câu trả lời.

### Giá token giảm mạnh, quỹ tuyên bố không chịu trách nhiệm

$A (EOS) năm nay liên tục giảm, thấp nhất chạm 0.21 USD, là tín hiệu cảnh báo đỏ cho hệ sinh thái. Tuy nhiên, trước các câu hỏi liên tục của cộng đồng, quỹ chỉ trả lời: "Giá token không nằm trong phạm vi trách nhiệm của quỹ".

Phán đoán này bản thân không thể phản bác — tổ chức kỹ thuật thực sự không có nghĩa vụ thao túng thị trường. Nhưng điểm mâu thuẫn là, khi tất cả các chỉ số hệ sinh thái đồng loạt giảm, niềm tin cộng đồng sụp đổ toàn diện, quỹ lại không có bất kỳ "kỳ vọng ổn định" hay "cơ chế bảo vệ thị trường" nào được bàn luận. Điều này dẫn đến quyết định càng đáng lo ngại hơn: quỹ tuyên bố "giải thể", không có lộ trình, không có kế hoạch bàn giao.

Câu hỏi của cộng đồng không phải là quỹ có nên chịu trách nhiệm về giá token hay không, mà là: Trong thời điểm hệ sinh thái rơi vào khủng hoảng niềm tin, tại sao lại chọn rút lui? Có phải vì bất lực, không muốn đối mặt, hay có vấn đề nào đó không tiện nói ra?

### Đường đứt gãy của minh bạch: Từ báo cáo tuần đến im lặng hoàn toàn

Quỹ Vaulta từng nổi tiếng với lời hứa "minh bạch, do cộng đồng điều hành":

2021: hàng tuần phát hành báo cáo tiến độ (Everything EOS Weekly Report)
2022: chuyển sang báo cáo hàng tháng (Monthly Yield Report)
2023: giảm xuống báo cáo hàng quý (Quarterly Report)
2024 đến nay: hoàn toàn im lặng

Từ quý I năm 2024 trở đi, không còn bất kỳ báo cáo tài chính nào được công bố. Không có kiểm toán tài chính, không có phân bổ ngân sách, không có danh sách dự án, không có giải thích về các khoản phân bổ chưa thanh toán. Cộng đồng buộc phải chấp nhận một thực tế: hoạt động của quỹ từ "minh bạch cao tần" chuyển thành "hoàn toàn trong bóng tối".

Trong khi đó, nhiều dự án hợp tác từng được quỹ tuyên truyền rầm rộ cũng phần lớn dừng lại ở "giai đoạn thảo luận", thiếu các bước triển khai thực tế. Lời hứa về "minh bạch vận hành" cuối cùng trở thành vách đá im lặng.

### Các dự án tài trợ như hố đen: Đối tượng phân bổ và kết quả luôn là bí ẩn

Nhìn lại giai đoạn đầu của quỹ, Vaulta thực sự đã cố gắng xây dựng lại hệ sinh thái qua các chương trình tài trợ như Grant Framework, Recognition Grants. Trong báo cáo quý IV năm 2021, quỹ đã phân bổ một lần:

- 3.5 triệu USD Recognition Grants (trung bình mỗi dự án 10 vạn USD)
- 1.3 triệu USD tài trợ cho năm nhóm công tác kỹ thuật viết bản thảo blue paper
- 1.265 triệu USD hỗ trợ tổ chức tự trị cộng đồng EdenOnEOS
- 50 nghìn USD làm quỹ tài trợ quý đầu tiên

Tuy nhiên, đây cũng là lần duy nhất trong bốn năm hoạt động của Vaulta, báo cáo quý hoàn chỉnh công khai danh sách đối tượng phân bổ.

Từ quý IV năm 2021 đến quý IV năm 2023, mặc dù các chương trình tài trợ luôn chiếm tỷ lệ lớn nhất trong chi tiêu hàng quý (có quý lên tới 40%~60% tổng chi), các báo cáo dần dần ngưng công khai:

- Đối tượng phân bổ cụ thể
- Số tiền thực tế nhận của từng dự án
- Tình trạng nghiệm thu dự án
- Chi tiết sử dụng ngân quỹ
- Dự án có hoàn thành theo mốc hay không

Nói cách khác, con số vẫn còn trước mắt, nhưng thông tin đã hoàn toàn biến mất.

Liệu các khoản phân bổ có thực sự thúc đẩy phát triển hệ sinh thái? Ngân quỹ có được sử dụng hiệu quả? Các dự án có hoàn thành đúng cam kết? Tại sao quỹ không bao giờ công khai thêm thông tin? Chuỗi câu hỏi này hé lộ một khả năng đáng lo ngại: quỹ từ đầu đã dùng "tài trợ hệ sinh thái" làm bình phong để rải tiền, mua chuộc lòng tin, trong nội bộ thì tích trữ nguồn dự trữ và lạm phát, thiếu kết quả rõ ràng và kiểm soát.

Tổng số tiền trong các quỹ phù hợp vượt quá chục triệu USD, nhưng phần lớn các dự án cập nhật cực kỳ ít ỏi, thậm chí sau khi nhận tiền lại biến mất không dấu vết.

$A Sự phá sản của quản trị phi tập trung

Quỹ Vaulta từng hứa hẹn "minh bạch, do cộng đồng điều hành" trong cải cách quản trị, nhưng trong bốn năm qua đã dần đi đến sự khép kín. Từ Yves rời đi danh dự nhưng chần chừ không bàn giao quyền lực, đến khoản phân bổ 5 triệu cho phần mềm trung gian không ai chịu trách nhiệm, từ việc chi hàng trăm triệu marketing mỗi quý mà không thấy hiệu quả, đến các khoản tài trợ hệ sinh thái rồi mất tích — đây không phải là thất bại của "quản trị phi tập trung", mà là hệ thống lỗ hổng bị lợi dụng có hệ thống.

Sự sụp đổ của Vaulta không chỉ là bi kịch của EOS, mà còn là hình mẫu cho việc lý tưởng Web3 bị xâm phạm. Bản ghi này vừa là danh sách tội trạng, vừa là lời cảnh báo cho toàn bộ mô hình quản trị hệ sinh thái. Khi minh bạch biến mất, cơ chế giám sát thất bại, dòng tiền trở thành bí ẩn, những lời hứa ngày xưa chỉ còn là ảo ảnh.