Khi lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản trở thành yếu tố kích hoạt thị trường tiền điện tử

Cảnh báo đã vang lên từ Tokyo

Trong những tháng gần đây, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 2 năm đã chạm mức 1,155%, cao nhất kể từ năm 1996. Đây không chỉ là một con số kỹ thuật: đồng thời, lợi suất kỳ hạn 10 năm đã vượt qua 1,8% và kỳ hạn 30 năm gần 3,41%. Sự chuyển động phối hợp này trên tất cả các kỳ hạn thể hiện điều gì đó mà thị trường chưa từng thấy trong ba mươi năm qua.

Ý nghĩa thực sự là gì? Có nghĩa là Nhật Bản, sau nhiều thập kỷ chính sách tiền tệ với lãi suất bằng 0, đang bắt đầu tháo dỡ hệ thống kiểm soát đường cong lợi suất (YCC). Những kỳ vọng đã chuyển từ “có thể xảy ra” sang “đang xảy ra”, với xác suất tăng lãi suất được ước tính trên 80% trong các cuộc họp của Ngân hàng Nhật Bản.

Núi Gordian của nợ công Nhật Bản

Tình hình của Nhật Bản tiềm ẩn một phức tạp mà các thị trường toàn cầu không thể bỏ qua. Tỷ lệ nợ công so với GDP vượt quá 260%, cao nhất trong các nước phát triển. Trước mức đòn bẩy này, mỗi sự tăng 100 điểm cơ bản trong lãi suất sẽ làm tăng áp lực chi tiêu cho lãi suất dài hạn một cách đáng kể.

Đây chính là thử thách thực sự của Ngân hàng Nhật Bản: nếu thắt chặt chính sách tiền tệ, có nguy cơ làm mất ổn định các khoản cân đối công và thị trường trái phiếu. Nếu giữ nguyên trạng thái, đồng yen tiếp tục mất giá và lạm phát nhập khẩu trở nên tồi tệ hơn. Đó là một trạng thái bế tắc mà thị trường nhận thức như một nguồn tiềm năng gây bất ổn hệ thống.

Cơ chế truyền dẫn đến tiền điện tử

Câu hỏi đặt ra cho các nhà đầu tư là: tại sao việc tăng lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản lại khiến những người nắm giữ bitcoin phải lo lắng?

Câu trả lời nằm ở các kênh truyền dẫn của dòng tiền toàn cầu. Nhật Bản đã nhiều năm là nơi sản sinh vốn rẻ. Các nhà đầu tư vay yen với lãi suất gần 0 và đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao toàn cầu, bao gồm cả tiền điện tử. Khi lợi suất trái phiếu Nhật Bản tăng, xảy ra gần như đồng thời ba điều:

Thứ nhất, chi phí dòng tiền toàn cầu tăng. Tài trợ cho các vị thế đòn bẩy trở nên đắt đỏ hơn. Phí vay trong các hợp đồng tương lai bitcoin tăng, gây khó khăn cho các vị thế mua dài hạn mang tính đầu cơ.

Thứ hai, đồng yen mạnh lên làm giảm lợi ích của carry trade trên yen. Những ai đã đặt cược chống lại đồng tiền Nhật để kiếm lợi từ chênh lệch lãi suất bắt đầu đóng các vị thế. Việc đóng vị thế bắt buộc này gây ra các đợt bán tháo rộng rãi các tài sản rủi ro.

Thứ ba, ngân sách rủi ro tổng thể co lại. Khi chi phí đòn bẩy tăng và kỳ vọng biến động tăng, các tổ chức giảm tỷ trọng các tài sản có beta cao trong danh mục của họ. Tiền điện tử, là một trong những tài sản rủi ro nhất, chịu áp lực không cân xứng.

Đường cong lợi suất kể câu chuyện khác

Các đợt đấu thầu trái phiếu chính phủ Nhật Bản gần đây đã cho thấy một dữ liệu rõ ràng: cầu yếu ở các mức lãi suất trước đó, với tỷ lệ đặt mua so với phát hành giảm. Các nhà đầu tư giờ đây yêu cầu lãi suất cao hơn trước khi mua. Điều này tạo ra một cơ chế tự củng cố: lãi suất cao hơn thu hút cầu mang tính biên, nhưng đồng thời thúc đẩy kỳ vọng tăng lãi suất nữa, đẩy giá trái phiếu xuống mức thấp hơn nữa.

Sự nhanh chóng của chuyển động này—từ gần bằng 0 đến 1,155% trong thời gian ngắn—đã khiến các tổ chức so sánh nó với các chu kỳ tăng lãi suất của thập niên 1990. Đây là một trong những thay đổi xu hướng quan trọng nhất trong ba mươi năm qua.

Câu chuyện thị trường so với các yếu tố cơ bản thực sự

Trong khi đó, các mạng xã hội và các nhà phân tích uy tín đã chiếm lĩnh câu chuyện: “Trái phiếu Nhật Bản là một quả bom hẹn giờ của tài chính toàn cầu”. Khi lợi suất kỳ hạn 30 năm vượt quá 3%, các luận điệu cảnh báo đã gia tăng với dự báo về khả năng tăng giá trái phiếu toàn cầu và các chuỗi giảm đòn bẩy lan rộng.

Câu chuyện này làm tăng tâm lý phòng thủ trong ngắn hạn. Những tháng gần đây chứng minh điều đó: mỗi khi kỳ vọng tăng lãi suất tại Nhật Bản trở nên mạnh mẽ hơn, bitcoin và các tài sản tiền điện tử đã giảm tới 30% trong vài ngày, phản ánh ít hơn các yếu tố cơ bản thực sự và nhiều hơn là truyền dẫn kỳ vọng về dòng tiền hạn chế hơn.

Hai quan điểm trái ngược về tương lai

Những người theo phe giảm giá xem việc tăng lợi suất trái phiếu Nhật Bản như là bắt đầu của quá trình giảm đòn bẩy toàn cầu: bán tháo trái phiếu → tăng lãi suất toàn cầu → thu hẹp định giá các tài sản dựa trên kỳ vọng lãi suất thấp dài hạn. Trong kịch bản này, tiền điện tử, như một lớp tài sản có định giá cao và beta cao, sẽ là một trong những đối tượng bị ảnh hưởng chính.

Trong khi đó, các phe lạc quan đề xuất một logic dài hạn khác: trong bối cảnh nợ cao, thâm hụt lớn và lãi suất danh nghĩa tăng, các tài sản không phụ thuộc vào niềm tin chủ quyền—như bitcoin—có thể tăng giá trị tương đối. Nếu lợi suất thực của trái phiếu truyền thống duy trì thấp hoặc âm trong trung và dài hạn, một phần vốn dài hạn có thể xem tiền điện tử như một công cụ phòng hộ chống các rủi ro cấu trúc của hệ thống tiền tệ fiat.

Hai quan điểm này khác biệt ở một điểm then chốt: liệu Nhật Bản có đối mặt với khủng hoảng nợ với mất kiểm soát lợi suất (kịch bản thảm họa) hay sẽ thoái lui dần dần và có trật tự khỏi lãi suất bằng 0 (kịch bản ôn hòa).

Ba kịch bản có thể xảy ra

Kịch bản ôn hòa: Ngân hàng Nhật Bản tăng lãi suất từ từ và điều chỉnh lợi suất qua các mua vào có tính toán. Tác động đến tiền điện tử sẽ “trung tính hoặc nhẹ nhàng tiêu cực”—đòn bẩy giảm, nhưng không có làn sóng tháo chạy vốn ồ ạt.

Kịch bản biến động cao: Lợi suất tiếp tục tăng không kiểm soát, lãi suất ngắn hạn đạt đỉnh mới, và các lo ngại về khả năng bền vững của nợ công gia tăng. Các hoạt động carry trade trên yen bị tháo dỡ quy mô lớn, quá trình giảm đòn bẩy lan rộng, và thị trường tiền điện tử đối mặt với các điều chỉnh hàng tháng trên 30%.

Kịch bản trung gian: Giai đoạn chuyển tiếp nơi đường cong lợi suất vẫn biến động nhưng trong giới hạn, với các đợt áp lực xen kẽ với phục hồi. Tiền điện tử vẫn bị áp lực do hạn chế dòng tiền, nhưng không rơi vào khủng hoảng cấp tính.

Những điều cần theo dõi cụ thể

Đối với các nhà đầu tư muốn duy trì vị thế tiền điện tử trong giai đoạn này, một số chỉ số trở nên cực kỳ quan trọng:

• Độ dốc và độ biến động của đường cong lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản @E0$cao đặc biệt là khoảng cách giữa 2 và 10 năm(
• Hướng đi và quy mô của tỷ lệ yen/USD
• Lãi suất vay toàn cầu và phí vay trong các hợp đồng tương lai bitcoin
• Mức đòn bẩy tổng thể trong thị trường tiền điện tử và dữ liệu thanh lý bắt buộc

Quản lý rủi ro thực tiễn

Một phương pháp thận trọng đề xuất: giảm nhẹ đòn bẩy, hạn chế tập trung vào các tài sản đơn lẻ, dành ngân sách rủi ro trước các cuộc họp quan trọng của Ngân hàng Nhật Bản. Đối với những ai muốn bảo vệ vị thế, các công cụ phòng hộ như quyền chọn và các phương tiện bảo hiểm rủi ro sẽ phù hợp hơn so với việc giữ đòn bẩy cao trong bối cảnh dòng tiền co lại.

Thị trường tiền điện tử sẽ còn nhiều biến động cho đến khi không còn bất định về quỹ đạo lợi suất trái phiếu Nhật Bản. Ai bỏ qua mối liên hệ này sẽ tự chịu rủi ro.