Biểu đồ biến động của Bitcoin tăng cao: Cuộc chiến ngầm của Wall Street để giành lợi nhuận trước cuối năm

Core Observation: Trong hai tháng qua, cấu trúc biến động của Bitcoin đã có những chuyển biến tinh tế nhưng mang tính quyết định.

Chỉ trong vòng sáu tuần, giá trị thị trường của Bitcoin đã giảm 50 tỷ USD. ETF có dòng chảy ròng ra, giá Coinbase giao dịch dưới giá trị, các nhà đầu tư tổ chức bán ra theo cấu trúc, các vị thế bất lợi bị thanh lý cưỡng chế — tất cả đều đang diễn ra, nhưng thị trường thiếu đi những chất xúc tác rõ ràng cho sự phục hồi. Những lo ngại quen thuộc như bán tháo của cá mập, thua lỗ nặng của nhà tạo lập thị trường, sự biến mất của các nhà cung cấp thanh khoản phòng thủ, mối đe dọa từ lượng tử vẫn còn đó.

Tuy nhiên, vấn đề thực sự thu hút sự chú ý của thị trường là: Biến động của Bitcoin thực sự đã xảy ra chuyện gì?

Hiện tượng “thuần phục” của ETF đang bị phá vỡ

Trong thời gian dài, nhận thức chung trong ngành là: ETF giao ngay đã “thuần phục” Bitcoin, kiềm chế độ biến động của nó, biến tài sản từng cực kỳ nhạy cảm với kinh tế vĩ mô này thành một công cụ giao dịch được các tổ chức quản lý cẩn thận, bị cơ chế kiểm soát biến động hạn chế.

Nhưng nhìn vào dữ liệu 60 ngày gần đây, quan điểm này đã không còn đúng nữa. Thị trường dường như đang trở lại trạng thái biến động dữ dội như thời kỳ trước ETF.

Xem xét đỉnh lịch sử của implied volatility của Bitcoin trong 5 năm qua:

• Tháng 5 năm 2021: Khai thác bị siết chặt, implied volatility tăng vọt lên 156% (đỉnh lịch sử)
• Tháng 5 năm 2022: Sự sụp đổ Luna/UST, đạt 114%
• Tháng 6-7 năm 2022: Sự thanh lý 3AC
• Tháng 11 năm 2022: Sụp đổ FTX, kích hoạt biến động dữ dội

Sau sự kiện FTX, biến động của Bitcoin chưa từng vượt quá 80%. Gần nhất là tháng 3 năm 2024, khi ETF giao ngay liên tiếp hút tiền trong ba tháng liên tiếp. Nhưng từ đầu năm đến nay, sau khi ETF được cấp phép, chỉ số biến động của Bitcoin luôn dao động dưới 100 — cho đến bây giờ.

Những gì “đạo hàm thứ hai” của chỉ số biến động tiết lộ

Điều thể hiện rõ hơn vấn đề là biến động của biến động (vol-of-vol index), tức là tốc độ biến đổi của biến động. Dữ liệu lịch sử cho thấy, đỉnh của chỉ số này xuất hiện vào thời điểm sụp đổ của FTX, đạt khoảng 230.

Nhưng kể từ khi ETF được phê duyệt đầu năm 2024, chỉ số này chưa từng vượt quá 100. Cho đến gần đây — chỉ trong vòng 60 ngày, biến động của Bitcoin lần đầu tiên lại tăng trở lại.

Trong biểu đồ trên, màu xanh nhạt đến xanh đậm thể hiện “những ngày gần đây”. Nhìn kỹ các điểm dữ liệu mới nhất, bạn sẽ thấy: chỉ số biến động của Bitcoin giao ngay đã từng tăng lên khoảng 125, và implied volatility cũng tăng theo. Thời điểm đó, tất cả các dấu hiệu đều hướng tới một đột phá — rốt cuộc, trong lịch sử, biến động và giá giao ngay có mối tương quan dương.

Nhưng thị trường đã phản ứng bất ngờ. Giá không tăng mà còn giảm. Thú vị hơn nữa, dù giá giao ngay chạm đáy, implied volatility vẫn tiếp tục tăng.

Kể từ thời kỳ ETF, hiện tượng “giá giảm, biến động tăng” này cực kỳ hiếm gặp. Đây là một tín hiệu quan trọng: Hành vi biến động của Bitcoin đang ở một điểm chuyển tiếp quan trọng khác.

Biểu đồ skew của quyền chọn tiết lộ kỳ vọng thực sự của thị trường

Quan sát biểu đồ skew của quyền chọn để xác nhận thêm sự chuyển đổi này. Trong giai đoạn giảm mạnh, skew của quyền chọn giảm sâu thường xuyên — ba sự kiện lớn trong lịch sử đều chạm mức -25%.

Nhưng điểm dữ liệu gây chú ý nhất là tháng 1 năm 2021 — khi skew của quyền chọn call đạt mức cao kỷ lục trên 50%. Điều gì đã xảy ra lúc đó? Bitcoin trải qua đợt “Mega-Gamma squeeze” cuối cùng: giá tăng từ 20.000 USD lên 40.000 USD, vượt qua đỉnh cao lịch sử năm 2017, kích hoạt làn sóng FOMO, CTA và các quỹ dựa trên động lượng.

Biến động thực tế tăng vọt, các nhà giao dịch buộc phải mua để hedge gamma của hợp đồng giao ngay/hợp đồng tương lai, đẩy giá lên cao hơn nữa — đây cũng là thời điểm Deribit lần đầu ghi nhận dòng tiền bán lẻ đổ vào mạnh mẽ, các nhà giao dịch nhỏ lẻ nhận ra sức mạnh của quyền chọn call ngoài thị trường.

Tín hiệu “độ dính” của thị trường quyền chọn hiện tại

Tính đến ngày 22 tháng 11 năm 2025, các vị thế quyền chọn chưa đóng của trên nền tảng Deribit theo giá trị danh nghĩa là:

1. Quyền chọn bán (giá thực hiện 85.000 USD, đáo hạn ngày 26 tháng 12 năm 2025): 1.1 tỷ USD
2. Quyền chọn mua (giá thực hiện 140.000 USD, đáo hạn ngày 26 tháng 12 năm 2025): 950 triệu USD
3. Quyền chọn mua (giá thực hiện 200.000 USD, đáo hạn ngày 26 tháng 12 năm 2025): 720 triệu USD
4. Quyền chọn bán (giá thực hiện 80.000 USD, đáo hạn ngày 28 tháng 11 năm 2025): 660 triệu USD
5. Quyền chọn mua (giá thực hiện 125.000 USD, đáo hạn ngày 26 tháng 12 năm 2025): 620 triệu USD

Những vị thế này cho thấy một mô hình quan trọng: nhu cầu quyền chọn trước cuối năm (theo giá trị danh nghĩa) vượt quá cung, và phạm vi giá thực hiện rõ ràng nghiêng về quyền chọn ngoài thị trường.

Giá giao ngay hiện tại của Bitcoin là 90.800 USD, vốn hóa đạt 1.81 nghìn tỷ USD. So sánh với quá trình biến động implied volatility trong hai năm từ tháng 2 đến tháng 3 năm 2024, mô hình nhu cầu biến động trong hai thời kỳ này cực kỳ giống nhau — chính là giai đoạn ETF hút tiền đẩy giá Bitcoin lên cao.

“Trò chơi sinh tồn” cuối năm của Wall Street

Điều quan trọng là: Wall Street cần biến động cao của Bitcoin để thu hút thêm nhà đầu tư — vì Wall Street là ngành dựa trên xu hướng, cuối năm phải khóa lợi nhuận để tranh thủ thưởng cuối năm cao hơn.

Biến động như một chiếc máy tự vận hành, dựa trên lợi ích.

Tất nhiên, còn quá sớm để nói liệu biến động đã thực sự bước vào xu hướng bứt phá hay chưa, dòng chảy ETF có theo đó hay không. Về lý thuyết, giá giao ngay có thể tiếp tục giảm. Nhưng nếu trong khi giá giảm, implied volatility vẫn tiếp tục tăng, đặc biệt trong môi trường “độ dính” của quyền chọn, các nhà giao dịch liên tục đặt cược vào quyền chọn, thì đó sẽ là tín hiệu mạnh mẽ cho một đợt phục hồi.

Kịch bản tiêu cực là: nếu bán tháo tiếp tục mà biến động dừng lại hoặc giảm, con đường thoát khỏi đà giảm sẽ rõ ràng hơn — đặc biệt là khi cấu trúc bán tháo mang tính cấu trúc gần đây có thể gây ra hiệu ứng dây chuyền tiêu cực. Lúc đó, thị trường không còn tìm kiếm điểm đảo chiều nữa, mà đang dần hình thành một xu hướng giảm tiềm năng.

Trong vài tuần tới sẽ là thời điểm quyết định. Xu hướng của thị trường quyền chọn, còn hơn cả giao dịch giao ngay, sẽ dự báo rõ hơn về bước đi tiếp theo của Bitcoin.