Sau Likod ng Siwang: Tại sao Swift lại chuyển hướng sang Blockchain trong khi Ripple vẫn giữ vững vị trí

Đã từ lâu, sự thay đổi trong ngành tài chính toàn cầu đã âm ỉ, nhưng trong năm qua, đà chuyển động thực sự trở nên không thể ngăn cản. Trong khi một dự án đã nỗ lực lâu dài để tạo ra một phương tiện mới, thì một gã khổng lồ khác đột nhiên mở ra một con đường hoàn toàn mới. Câu chuyện của Swift và Ripple không chỉ đơn thuần là cuộc thi kỹ thuật—đây là cuộc chiến quyết định cho tương lai của chuyển giao giá trị toàn cầu.

Sự Thay Đổi Này Sâu Hơn Công Nghệ

Tại hội nghị Frankfurt Sibos 2025 vào tháng trước, Swift đã trình bày về sự chuyển hướng chiến lược của họ. Giám đốc Kinh doanh Chính của Swift Thierry Chilosi và Trưởng phòng Ngân hàng Giao dịch Toàn cầu của Standard Chartered Bank Michael Spiegel cùng nhau phát biểu về một thông báo đột phá: ra mắt sổ cái chia sẻ dựa trên blockchain sẽ trở thành một phần của hạ tầng của Swift.

Đây không chỉ là cập nhật phần mềm. Đây là một cuộc cách mạng cấu trúc về cách các tổ chức tài chính toàn cầu thanh toán giao dịch. Sổ cái mới được thiết kế để cung cấp hệ thống kế toán an toàn, theo thời gian thực giữa các ngân hàng, sử dụng hợp đồng thông minh để xác minh trình tự giao dịch và thực thi các thỏa thuận. Trong lý thuyết, nó sẽ không có sự gián đoạn trong việc kết hợp tiền tệ truyền thống và tài sản token hóa trong cùng một hệ sinh thái.

Nhưng bất ngờ thực sự đến từ hội nghị Token2049 tại Singapore, nơi CEO của Consensys Joe Lubin tiết lộ nền tảng kỹ thuật: Swift đang sử dụng Linea, mạng lưới Ethereum Layer 2 với công nghệ zk-EVM. Tiết lộ này cho thấy mức độ cam kết lớn đến mức nào—đây không phải là thử nghiệm, mà là lựa chọn hạ tầng sản xuất.

Hơn 30 tổ chức tài chính toàn cầu, bao gồm JPMorgan, Bank of America và Citibank, đã sẵn sàng tham gia vào chương trình thử nghiệm hệ thống thanh toán dựa trên Linea này.

Cuộc Chiến Thực Sự: Cuộc Chiến Chống Lại Việc Cắt Giảm

Để hiểu ý nghĩa của bước đi của Swift, chúng ta cần xem tại sao họ lại chọn Linea thay vì các giải pháp Layer 2 khác như Optimism hay Arbitrum.

Sự khác biệt nằm ở logic xác minh. Optimistic Rollup ( được sử dụng bởi OP và Arbitrum) có triết lý: giao dịch hợp lệ theo mặc định, và chỉ khi có ai đó thách thức thì mới xác minh. Điều này đồng nghĩa với việc phải chờ vài ngày để rút tiền khỏi tài sản—một chi phí thời gian không thể chấp nhận đối với các giao dịch thanh toán dựa trên thanh khoản.

Trong khi đó, Linea sử dụng zk-EVM (Zero-Knowledge Ethereum Virtual Machine). Công nghệ này cung cấp bằng chứng toán học tức thì rằng giao dịch hợp lệ. Đối với Swift và các ngân hàng đối tác xử lý khối lượng thanh toán khổng lồ, điều này có nghĩa là xác nhận cuối cùng ngay lập tức. Hơn nữa, zk-EVM còn cung cấp tính riêng tư cho các giao dịch trong khi vẫn duy trì khả năng xác minh tuân thủ—một yêu cầu cực kỳ quan trọng đối với ngành ngân hàng.

Lựa chọn này phản ánh một nguyên tắc cơ bản: vốn phải di chuyển như chất lỏng. Luồng vốn cũ—chậm chạp, nhiều lớp trung gian, dự trữ trước lớn trong các tài khoản Nostro/Vostro—đang trở thành điểm nghẽn. Luồng mới nhanh, ít ma sát và theo thời gian thực.

Quy Mô Đặt Cược

Swift xử lý khoảng 150 nghìn tỷ đô la trong các khoản thanh toán toàn cầu mỗi năm. Nếu họ đạt được đối chiếu ở cấp độ nguyên tử và thanh toán theo thời gian thực 24/7 bằng công nghệ của Linea, thì hậu quả sẽ mang tính biến đổi.

Số lượng lớn thanh khoản từng bị đóng băng để phòng ngừa rủi ro thanh toán sẽ trở nên khả dụng cho hoạt động kinh tế thực. Hàng nghìn tỷ đô la từng bị giữ trong các tài khoản sẽ trở thành vốn hoạt động. Lợi ích về hiệu quả không nhỏ—đây là một sự chuyển đổi cấu trúc.

Đây không chỉ là nâng cấp hệ thống. Đây là chuyển đổi từ “thời đại chỉ thị qua điện” sang “thời đại xác minh toán học” của hạ tầng tài chính toàn cầu.

Câu Chuyện của Ripple: Hành Trình Nhiệt Huyết Một Thập Kỷ, Nhưng Sự Tiếp Thu Hạn Chế

Ripple vẫn luôn nói về một điều không thể thay đổi. Năm 2012, họ ra mắt XRP Ledger với sứ mệnh thay đổi mô hình ngân hàng đại lý Swift kém hiệu quả. Chiến lược của họ rất rõ ràng: biến XRP thành tiền tệ cầu nối, và tăng tốc độ thanh toán xuyên biên giới từ vài ngày đến vài giây.

Việc thực thi rất ấn tượng. Họ đã xây dựng RippleNet kết nối hơn 300 tổ chức tài chính. Ở các thị trường mới nổi như Đông Nam Á, dịch vụ thanh khoản theo yêu cầu (ODL) của họ đã chứng minh tiềm năng—thanh toán theo thời gian thực, chi phí dự đoán được, XRP như một cầu nối loại bỏ yêu cầu dự trữ trước.

Nhưng vụ kiện của SEC năm 2020 trở thành bước ngoặt. Cuộc chiến pháp lý kéo dài năm năm đã làm tê liệt việc chấp nhận thị trường tại Mỹ. Dù hoạt động toàn cầu mở rộng và đến năm 2022 đã có mặt tại hơn 40 thị trường thanh toán, với tổng giá trị giao dịch lên tới 30 tỷ đô la, tốc độ chấp nhận vẫn chậm hơn dự kiến.

Đến tháng 8 năm 2025, cuộc chiến pháp lý kết thúc khi SEC rút đơn kháng cáo cuối cùng. Việc phê duyệt ETF dựa trên XRP đã theo sau, chính thức đưa XRP vào danh mục tài sản của các tổ chức lớn. Đây là một cột mốc, nhưng vẫn còn nhiều điều cần xem xét.

Về phía bán lẻ, chúng ta thấy các trường hợp sử dụng cụ thể: SBI Remit của Nhật Bản sử dụng XRP để chuyển tiền theo thời gian thực đến Philippines, Việt Nam và Indonesia, giảm chi phí dự trữ trước. Santander cung cấp dịch vụ chuyển tiền minh bạch qua One Pay FX. Tranglo ở Đông Nam Á đã nâng cao hiệu quả thanh toán Peso và Baht bằng Ripple ODL.

Về cấp doanh nghiệp, American Express và PNC Bank tích hợp RippleNet để thanh toán thương mại B2B. Và trong lĩnh vực chủ quyền, Ripple hợp tác với hơn 20 quốc gia như Palau, Montenegro và Bhutan để phát triển các nền tảng CBDC.

Nhưng con số nói lên tất cả: Swift kết nối hơn 11.000 tổ chức trên hơn 200 quốc gia. Trong khi đó, mạng Ripple, dù đang mở rộng, vẫn còn nhỏ hơn nhiều.

Sự Thách Thức của Ripple: Achilles Heel

Thách thức lớn nhất mà Ripple phải đối mặt kể từ khi thành lập là một điều mà không có công nghệ nào có thể quyết định: rủi ro tập trung tài sản.

Mô hình ODL của Ripple về cơ bản phụ thuộc vào XRP như một tiền tệ cầu nối. Trong lý thuyết, điều này rất mạnh mẽ—một tài sản trung lập cho phép thanh toán nguyên tử. Nhưng trong thực tế, điều này có nghĩa là hàng nghìn ngân hàng trong RippleNet phải chấp nhận rủi ro biến động của một tài sản duy nhất. Không phải ai cũng sẵn sàng đảm nhận loại rủi ro này.

Trong khi đó, sổ cái blockchain của Swift được thiết kế để không phụ thuộc vào tài sản nào cụ thể. Nó hỗ trợ các loại tiền fiat, stablecoin, CBDC—bất kỳ tài sản nào được token hóa. Hàng nghìn ngân hàng trong hệ sinh thái của Swift không cần phải giữ vị thế XRP lớn. Họ chỉ cần nâng cấp hệ thống hiện có và tận hưởng thanh toán tức thì mà không phải đối mặt với rủi ro tài sản mới.

Đây chính là sự kết hợp giữa “ưu thế về cổ phiếu + tuân thủ kỹ thuật” đã đẩy Ripple vào vị trí chiến lược tối ưu nhất kể từ khi ra mắt.

Bức Tranh Mới

Năm 2025 đánh dấu điểm ngoặt. Bước đi của Swift với Linea không phải là quyết định đơn lẻ—nó là phần của xu hướng lớn hơn. Coinbase Base được xây dựng dựa trên OP Stack. Robinhood ra mắt Robinhood Chain trên Arbitrum để token hóa RWA và giao dịch 24/7. Cuộc cách mạng Layer 2 đã trở thành phần cốt lõi của hạ tầng tài chính chính thống.

Ripple có lợi thế hơn một thập kỷ, nhưng thời điểm Swift gia nhập là rất quan trọng. Quy mô toàn cầu của Swift, vị thế pháp lý và các mối quan hệ tổ chức mang lại lợi thế khó vượt qua chỉ bằng đổi mới công nghệ thuần túy. XRP có độ biến động cao hơn, mạng Ripple mang tính boutique hơn, việc chấp nhận cũng chọn lọc hơn.

Trong tương lai của các khoản thanh toán toàn cầu, không chỉ mở cửa sổ—mà cả bức tường sẽ được xây dựng lại.